Reklama

Mieszkać w Wielkanocy

URSZULA KOPER
Niedziela Ogólnopolska 15/2001

W Niedzielę Zmartwychwstania Pańskiego przypomina się polinezyjską, wulkaniczną Wyspę Wielkanocną na Oceanie Spokojnym, znaną z ogromnych posągów kamiennych. Tymczasem w Polsce mamy również miejscowość Wielkanoc, jedną z trzech w świecie.
Wieś Wielkanoc nad rzeką Gołeczką, prawym dopływem Szreniawy, leży w odległości 40 km na północ od Krakowa i 12 km na zachód od Miechowa. W domach z numerami od 1 do 67 mieszka blisko 300 ludzi. Należą do parafii pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Gołczy, w diecezji kieleckiej, a w województwie małopolskim.
Nazwa miejscowości wywodzi się prawdopodobnie od nazwiska jej właściciela - Wielkanocki lub - jak twierdzą niektórzy mieszkańcy - od bitwy, rozegranej tutaj właśnie w Wielkanoc.
- Jak w Krakowie na Wawelu dzwon "Zygmunt" bije, to go słychać aż w Wielkanocy - mówią w podkrakowskiej wsi, jednocześnie chwaląc tu czyste powietrze i wodę źródlaną.
Wzmianki o Wielkanocy znajdujemy w księgach sądowych z 1382 r., ale też wymieniają ją Liber beneficiorum kronikarza Jana Długosza i Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich z 1866 r., pod redakcją Bronisława Chlebowskiego.
Poznajmy niektóre fakty historyczne... J. Długosz podaje, że z Wielkanocy 20 grzywien dziesięciny trafiało do plebana w Gołczy. W połowie XVI wieku wieś należała do dziedzica Jana Wielkanockiego herbu Piaskostki (Piakostki). Były w niej: folwark, zagrody i łany kmiece oraz karczma. W XVII wieku właściciele, a co za tym idzie i pozostali mieszkańcy, przeszli na kalwinizm, o czym dziś przypominają pozostałości ich cmentarza. Był tutaj także zbór kalwiński. Potem wieś znów była katolicka.
Informacje o Wielkanocy można również przeczytać w kronice, oprawionej na zielono, z żółtym napisem "WIELKANOC", gdzie są też ważne dokumenty i zdjęcia, ale - oczywiście - te nowsze. Dzieje miejscowości liczącej sześć wieków zostały spisane na jej jublileusz 600-lecia, obchodzony w 1969 r.
Wielkanocczanie szczycą się swoimi i przodków dziełami, o czym chętnie opowiadają potomkowie rodów Dudów, Orczyków, Robakowskich, Sęków, Szymborskich. W 1905 r. założyli szkołę i teatr amatorski. W latach czterdziestych mieli we wsi elektryczność, natomiast w 1959 r. - wodociąg. W tym czasie powstały kamieniołomy, dziś zamknięte, a dawne lata przypomina już tylko tablica z nazwą zakładu. W 1961 r. zdobyli pierwszą nagrodę w konkursie na najczystszą wieś. Ludowe Zrzeszenie Sportowe "Spartak" powstało w 1969 r. Kiedyś na miejscu znajdowali pracę dodatkową - oprócz zajęcia w gospodarstwach rolniczych - w Mineralnej Spółdzielni Pracy, tartaku, młynie wodnym i przedsiębiorstwie " Bakutil". Ten ostatni zakład kupili Niemcy. Mieszkańcy mówią, że w ten sposób został im sprzedany kawałek polskiej ziemi w Wielkanocy. Twierdzą, podobnie jak rolnicy w całej Polsce, że wieś dziś ubożeje i z rolnictwa trudno jest wyżyć, zwłaszcza gdy w domu nie ma rencistów i emerytów.
Wierni w Wielkim Tygodniu jeżdżą do swojego kościoła parafialnego w Gołczy, a wielkanocną Rezurekcję świętują rodzinnie.
W opowiadaniach przywołują dawne czasy, gdy ich przodkowie w Wielki Piątek o wschodzie słońca przemywali się w źródle, co podobno miało gwarantować zdrowie na cały rok. Z kolei w Wielką Sobotę krzyże ze zbóż stawiali - i nadal stawiają - na polach i w zagrodach, aby zapewnić urodzaj i otrzymać Boże błogosławieństwo dla ich rolniczego trudu.
W Wielką Sobotę mieszkańcy zawsze gromadzili się przy krzyżu, gdzie ksiądz święcił pokarmy wielkanocne. Od ubiegłego roku przybywają do kaplicy-wotum pw. Matki Bożej Fatimskiej, która jest darem mieszkańców 67 domów w Wielkanocy na Wielki Jubileusz Roku 2000 i wyrazem ich wdzięczności za Pontyfikat Ojca Świętego Jana Pawła II. O inicjatywie budowy poinformowali Papieża. Papież-Polak podziękował za dar i przekazał błogosławieństwo w liście z Watykanu, który mieszkańcy wsi przechowują w kronice Wielkanocy.

Wybrane dla Ciebie

Reklama

Najpopularniejsze

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Rozumiem