Reklama

Niedziela Lubelska

„Między poczuciem odrębności a świadomością narodową”

Niedziela lubelska 30/2013, str. 4

Grzegorz Jacek Pelica

Pod takim hasłem w Katolickim Uniwersytecie Lubelskim Jana Pawła II odbyła się ogólnopolska konferencja, podczas której poddane zostało refleksji współczesne oblicze etniczne polskiej ściany wschodniej. Organizatorem był Instytut Kulturoznawstwa Wydziału Filozofii KUL.

Otwierając obrady, dziekan ks. prof. Stanisław Janeczek odniósł się do sytuacji narodowościowej i wyznaniowej w Rzeczypospolitej, w której ważny jest nie tylko szacunek do swojej kultury etnicznej, ale także ubogacanie jej chrześcijaństwem. - To wizja kultury, którą sformułowano w czasach oświecenia, a w której odwoływano się do idei natury ludzkiej wspólnej wszystkim ludziom. Wobec tego, każda odrębność kulturowa traktowana była jako coś mniej ważnego, a nawet czasami wstydliwego. W XX wieku spoglądano na naród podejrzliwie, bo potężne narody miały państwa, często o charakterze potęgi militarnej. Zanim przeżyliśmy ten wiek, Rzeczpospolita Wielu Narodów została w sposób haniebny rozdarta. Gdy odrodziła się III Rzeczpospolita, w sposób wyraźny straszono wizją „bałkanizacji”, że obudzą się demony nacjonalizmu. To przestrzeganie miało swoje źródło w oświeceniowej koncepcji kultury. Natomiast nasze kulturoznawstwo postuluje integralną wizję kultury, z której religii nie wolno wyrugować, w ramach której religia zajmuje istotne i cenne miejsce. Jest ona ważnym elementem tożsamości kultury, jej wartości, ukazując w każdej kulturze ideały wzniosłe: ciągnie kulturę ku górze. Wpisuje się to w pewien spór, który traktuje religię jako zagrożenie, czynnik destrukcyjny, wzbudzający spory albo czynnik nic nieznaczący - mówił Ksiądz Dziekan. Przypomniał też, że otwartość KUL-u stwarza warunki dla kształcenia i wymiany kulturowej, czego dowodem jest 60-osobowa grupa prawosławnych studentów uczelni i dobra współpraca z prawosławnym arcybiskupem diecezji lubelsko-chełmskiej Ablem.

Wśród referentów znaleźli się najlepsi specjaliści z różnych ośrodków naukowych w Polsce: prof. Antoni Mironowicz z Uniwersytetu w Białymstoku, prof. Jarosław Syrnyk z Uniwersytetu Wrocławskiego i prof. Bohdan Halczak z Uniwersytetu Zielonogórskiego. Zebrani, w przeważającej części studenci kulturoznawstwa, mieli możliwość zapoznania się z „renesansem Bojków”, nielicznej mniejszości zamieszkującej pogranicze Polski, Ukrainy (aż po Stary Sambor) i Słowacji, znanej ze Stowarzyszenia „Magury”, bojkowskiej „Watry” i ekomuzeum „W krainie Bojków” w gminie Lutowiska. Diakon P. Siwicki z Kościoła greckokatolickiego naszkicował topografię tego obrządku oraz wyznania paleounickiego (od unii w 1596 r.) - obecnie sto kilkadziesiąt osób w Hrebennem i jego okolicach oraz neounickiego (po 1923 r.) - zamieszkujących głównie w Kostomłotach n. Bugiem.

Reklama

Interesującym akcentem było wystąpienie A. Mironowicza, poświęcone Białorusinom w Polsce. Przypomniał, że „…deklarowanie «tutejszości» nie jest na Podlasiu niczym nowym, bo tak jest na wielu pograniczach etnicznych. Białorusini to nie tylko prawosławni, ale też (20%) rzymscy katolicy. Podziały na Białostocczyźnie nie przebiegają na linii: katolik - prawosławny, a proces polonizacji przebiegał głównie przez asymilację językową. W Polsce istnieje ok. 30 białoruskich organizacji kulturalno-społecznych, 4 tys. dzieci i 900 młodych (dwa licea) uczą się języka białoruskiego, wielu Białorusinów (jak sam prelegent - przyp. GJP) prowadzi aktywną działalność samorządową. W systemie totalitarnego PRL-u niektórzy Białorusini byli we władzach, ale za cenę wyrzeczenia się swojej tożsamości; inni byli represjonowani. Wielu tamtych działaczy, gdy straciło władzę, to wróciło do swojej białoruskości”.

Wśród polskich bohaterów narodowych z terenów białoruskich pochodził Tadeusz Kościuszko (unita), natomiast ogromne zasługi dla polskiej niepodległości w walce z bolszewikami w 1920 r. położyła Ochotnicza Armia Sprzymierzona gen. Stanisława Bułak-Bałachowicza, nad głowami której powiewała biało-czerwono-biała flaga niepodległej Białorusi. Białoruscy prawosławni chłopi pod wodzą potomka powstańców listopadowych i styczniowych, w liczbie ponad 3 tys. wyzwalali Polesie Lubelskie, Podlasie, Pińszczyznę aż po Niemen, Styr i Stryj oraz Mozyrz i Rzeczycę, od komunistycznej „apokaliptycznej Bestii” - jak określano bolszewików w ulotkach „bałachowców”. Obecne władze białoruskie skonfiskowały w 2011 r. cały nakład przetłumaczonego na język białoruski pamiętnika „Bałachowcy” S. Lisa-Błońskiego, chociaż sam gen. Bałachowicz jest niekwestionowanym bohaterem narodowym dla wszystkich Białorusinów.

Reklama

Prowadzący sesję kierownik Katedry Dialogu Kultur i Religii ks. dr Krzysztof Grzesiak zaprezentował również referaty nadesłane przez nieobecnych: Grzegorza Kuprianowicza z UMCS (o Ukraińcach na Chełmszczyźnie i Podlasiu Południowym) i Anny Woźnialis, która przedstawiła sytuację mniejszości litewskiej. Na temat sytuacji grekokatolików w województwie lubelskim mówił diakon P. Siwicki z Lublina, a na tematy relacji polsko-ukraińskich i ukraińsko-białoruskich, ze szczególnym uwzględnieniem obszaru Podlasia, wypowiadał się dr Mikołaj Roszczenko. Z kolei dr Ewa Zając zeprezentowała aktualne problemy etniczno-religijnej mniejszości żydowskiej w Lublinie i we wschodniej Polsce. Większość prelegentów negatywnie odniosła się do przebiegu i wyników spisu powszechnego z 2011 r., który nie odzwierciedla sytuacji etnicznej i religijnej w dzisiejszej Polsce.

Materiały zaprezentowane na konferencji zostaną opublikowane, co pozwoli spopularyzować interesującą problematykę, a być może wzbogacić artykułami nieobecnych na sesji znawców kwestii Tatarów i Łemków.

2013-07-24 09:52

[ TEMATY ]

Wybrane dla Ciebie

Ratujmy naszych braci

Ks. Rafał Cyfka z organizatorką DAR-u Renatą Szopą – prezes
Stowarzyszenia Rodzin Katolickich

Piotr Lorenc

Ks. Rafał Cyfka z organizatorką DAR-u Renatą Szopą – prezes Stowarzyszenia Rodzin Katolickich

Więcej ...

Piszkowice. Policjanci meldują wykonanie zadania

2022-12-07 15:35
Przekazane dary przez policjantów sprawiły wiele radości

Barbara Deryło

Przekazane dary przez policjantów sprawiły wiele radości

Kwartet stróżów prawa po raz kolejny wyruszył ze świąteczną pomocą. Tym razem uśmiechy zagościły wśród dzieci z Zakładu Leczniczo-Opiekuńczego w Piszkowicach (powiat Kłodzko).

Więcej ...

Obłóczyny w Wyższym Seminarium Duchownym w Przemyślu

2022-12-08 07:55
Obłóczeni klerycy z przełożonymi

kl. Gabriel Patrylak

Obłóczeni klerycy z przełożonymi

W Wyższym Seminarium Duchownym w Przemyślu 6 alumnów przyjęło szatę duchowną. Uroczystym nieszporom przewodniczył bp Krzysztof Chudzio.

Więcej ...

Reklama

Najpopularniejsze

Niepokalanie poczęta. Co to znaczy?

Wiara

Niepokalanie poczęta. Co to znaczy?

Maria czy Maryja?

Wiara

Maria czy Maryja?

Nakazane święta kościelne w 2022 roku

Kościół

Nakazane święta kościelne w 2022 roku

Nie zmuszać młodych do modlitwy?

Wiara

Nie zmuszać młodych do modlitwy?

Kuria w Kielcach bada sprawę w związku ze zmianą barwy...

Niedziela Kielecka

Kuria w Kielcach bada sprawę w związku ze zmianą barwy...

Proroctwo św. Andrzeja Boboli. Czy wypełniły...

Kościół

Proroctwo św. Andrzeja Boboli. Czy wypełniły...

Wiara na medal

Wiara

Wiara na medal

Nowenna przed uroczystością Niepokalanego Poczęcia...

Wiara

Nowenna przed uroczystością Niepokalanego Poczęcia...

Rzeczpospolita:  Wojtyła do księdza pedofila: każde...

Kościół

Rzeczpospolita: Wojtyła do księdza pedofila: każde...