Reklama

Kultura

Zmarł rzeźbiarz Andrzej Pityński, twórca Pomnika Katyńskiego w Jersey City

wikipedia.org

"Ze smutkiem przyjąłem wiadomość o odejściu profesora Andrzej Pityńskiego - Kawalera Orderu Orła Białego. Rzeźbiarza. Twórcy wielu pomników, w tym Pomnika Katyńskiego z New Jersey. Pogrążonych w żalu niech wspiera myśl, że Pan Profesor będzie na wieki żył w swoich dziełach" - napisał w piątek na Twitterze prezydent Andrzej Duda.

Andrzej Pityński urodził się 15 marca 1947 r. w Ulanowie. Jego rodzice, Aleksander i Stefania, należeli do podziemia antykomunistycznego. Pod koniec lat 50. Andrzej wraz z ojcem wspomagał i zaopatrywał pozostających w podziemiu Żołnierzy Wyklętych, m.in. Michała Krupę ps. Pułkownik, ukrywającego się do 1959 r. Urząd Bezpieczeństwa dokonywał częstych najść na dom Pityńskich, rewizji, przesłuchań, co miało związek z poszukiwaniem Krupy, który był bratem Stefanii Pityńskiej.

Przyszły rzeźbiarz ukończył liceum ogólnokształcące w Ulanowie, następnie Technikum Wodno-Melioracyjne w Trzcianie k. Rzeszowa. Po kolejnych prowokacjach i pokazowym procesie w 1967 r., w którym oskarżono ojca i syna, rodzina opuściła Ulanów i osiadła w Krakowie, gdzie Andrzej rozpoczął naukę w Studium Nauczycielskim, wkrótce jednak podjął studia w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych w pracowni rzeźby najpierw Mariana Koniecznego, a później Jerzego Bandury. Jako student wykonał popiersie Ignacego Jana Paderewskiego, które ustawione zostało przed Collegium Paderevianum w Krakowie.

Reklama

W październiku 1974 r. wyjechał do Stanów Zjednoczonych. Pracował tam jako robotnik budowlany, wkrótce też podjął studia artystyczne na wydziale rzeźby w Arts Students League w Nowym Jorku. W 1979 r. wykonał rzeźbę "Partyzanci I", która w 1983 r., została odsłonięta w Bostonie. Kolejny pomnik autorstwa Pityńskiego "Partyzanci" stanął w Hamilton.

Pityński został członkiem National Sculpture Society (NSS), profesorem rzeźby w Johnson Atelier Technical Institute of Sculpture w Mercerville. W 1987 r. otrzymał obywatelstwo USA. Dwa lata później przyjechał do Polski i odtąd bywał w kraju regularnie.

Do najsłynniejszych rzeźb Pityńskiego należy Pomnik Katyński w Jersey City o wysokości ok. 12 metrów i wadze 120 ton. Powstawał etapami - w 1990 roku odsłonięty został cokół z płaskorzeźbami, a w rok później odlana w brązie stojąca na cokole postać żołnierza przebitego na wylot bagnetem. Na postumencie z granitu znajdują się płaskorzeźby, a na froncie jest wykonany z brązu orzeł w koronie Wojska Polskiego z tarczą Amazonki, w której mieści się urna z prochami z Katynia. Pod spodem jest wykuty napis „Katyń 1940” w granicie, a także płaskorzeźba ilustrująca atak na World Trade Center. Z tyłu, od strony Manhattanu na cokole jest płaskorzeźba w brązie poświęcona Syberii (1939 rok) w formie krzyża, z którego "wychodzi" matka z dwójką dziećmi idąca na Sybir w kajdanach. Jest tam też wyryty wiersz opisujący Syberię. Po prawej stronie mieści się orzeł polski w koronie oraz tablice w brązie z opisem zbrodni katyńskiej. Po lewej natomiast orzeł amerykański w brązie i tablice z opisem w języku angielskim.

Reklama

W 2018 roku pojawiły się plany usunięcia tego monumentu z prestiżowej lokalizacji nad rzeką Hudson, naprzeciw Manhattanu, jednak rada miejska zadecydowała o pozostawieniu monumentu na starym miejscu.

Do znanych dzieł Pityńskiego należą też: Bostoński Pomnik Partyzantów, Pomnik Mściciela w Doylestown na cmentarzu polskim w tzw. Amerykańskiej Częstochowie, Pomnik Czynu Zbrojnego Polonii Amerykańskiej, nazywany także pomnikiem Hallerczyków, na warszawskim Żoliborzu. Jest również autorem wykonanego z brązu popiersia dowódcy 2 Korpusu Polskiego gen. Władysława Andersa, odsłoniętego na Largo Generale Anders w Cassino, przed Muzeum Historiale w przeddzień 70. rocznicy zakończenia bitwy pod Monte Cassino a także pomniki Ignacego Paderewskiego, księdza Jerzego Popiełuszki, Marii Curie-Skłodowskiej i Tadeusza Kościuszki

W 2017 roku prezydent Andrzej Duda odznaczył Pityńskiego Orderem Orła Białego.

"Znakomity artysta, twórca polskiej kultury budowanej dla pokrzepienia serc, dla podtrzymania pamięci, dla budowy mitu wolnej Rzeczpospolitej, symbol polskiej emigracji, która przechowywała dla nas ten skarb polskiej kultury" - mówił Andrzej Duda o Pityńskim podczas uroczystości odznaczenia. "Rodzice wpoili panu nieustanne dążenie do wolnej suwerennej Polski za każdą cenę. Tak pan działał i działa. Choć nie karabinem, szablą, ale dłutem, obrazem, niezwykle wymownym. Budującym serca, budującym naszą tożsamość, budującym naszą tradycję, ale również i budującym nas jako naród dumny, który poprzez pańską twórczość jest przez inne narody postrzegany" - dodał Duda. (PAP)

aszw/ jar/

2020-09-18 20:18

[ TEMATY ]

Wybrane dla Ciebie

Zmarł Juliusz Łuciuk – wybitny kompozytor muzyki religijnej

2020-10-19 10:14
prof Juliusz Łuciuk

Anna Wyszyńska

prof Juliusz Łuciuk

W sobotę 17 października 2020 r. zmarł w Krakowie kompozytor Juliusz Łuciuk - jeden z najwybitniejszych polskich twórców muzyki religijnej i utworów do tekstów Ojca Świętego Jana Pawła II.

Więcej ...

Ks. prof. Majer: Status bp. Janiaka zostanie określony dopiero po zakończeniu postępowania w Stolicy Apostolskiej

2020-10-17 15:43

KEP

Kanonista ks. prof. Piotr Majer wyjaśnia w komentarzu dla KAI obecną sytuację bp. Edwarda Janiaka - po przyjęciu przez Papieża rezygnacji przezeń z urzędu biskupa diecezjalnego. „Z pewnością status biskupa zostanie określony po zakończeniu postępowania w jego sprawie, które jest nadal prowadzone (nie kończy się ono wraz z odejściem z urzędu) i w zależności od jego rezultatów” – stwierdza ks. prof. Majer.

Więcej ...

Watykan: wizyta abp. Kondrusiewicza

2020-10-19 20:04

Grzegorz Gałązka

Przewodniczący Konferencji Biskupów Katolickich Białorusi abp Tadeusz Kondrusiewicz przebywa z wizytą w Watykanie, a jednym z tematów, o których rozmawia jest jego powrót na Białoruś - poinformował 19 października serwis białoruski Vatican News.

Więcej ...

Reklama

Najpopularniejsze

Alan Ames: unieście głowy i zaufajcie Bogu

Duchowość

Alan Ames: unieście głowy i zaufajcie Bogu

Jedenastu polskich biskupów zarażonych koronawirusem

Jedenastu polskich biskupów zarażonych koronawirusem

Lekarze o Komunii św. na rękę

Kościół

Lekarze o Komunii św. na rękę

Abp Depo ostrzega przed pseudoprorokami powołującymi się...

Kościół

Abp Depo ostrzega przed pseudoprorokami powołującymi się...

Wracają większe obostrzenia dla uczestników liturgii w...

Polska

Wracają większe obostrzenia dla uczestników liturgii w...

Zarządzenie abp Wacława Depo  w związku z nowymi...

Niedziela Częstochowska

Zarządzenie abp Wacława Depo w związku z nowymi...

Pokuta, pokuta, POKUTA! - Rozmowa z ks. Dominikiem...

Niedziela Wrocławska

Pokuta, pokuta, POKUTA! - Rozmowa z ks. Dominikiem...

Po śmierci zakażonego koronawirusem proboszcza z...

Niedziela Łódzka

Po śmierci zakażonego koronawirusem proboszcza z...

Papież przyjął rezygnację bp. Edwarda Janiaka

Kościół

Papież przyjął rezygnację bp. Edwarda Janiaka