Okres Bożego Narodzenia obfituje w bogactwo zwyczajów i obrzędów. Jednym z nich jest bardzo stary zwyczaj odwiedzania naszych domów przez duszpasterzy, którzy pukają do drzwi swoich wiernych, by złożyć im wizytę duszpasterską - kolędę. W Polsce zwyczaj ten narodził się już kilka wieków temu. Kolęda na przestrzeni stuleci traktowana była jako jedna z form oddziaływania duszpasterskiego.

Na początku XVII w., w 1604 r. jeden z biskupów Maciej Pstrokoński wydał specjalny list, który był swego rodzaju instrukcją dla księży podejmujących trud wizyty kolędowej. Wynika z niego, że wizytę kolędową kapłan winien rozpocząć po wejściu do odwiedzanego domu chrześcijańskim pozdrowieniem: "Pokój temu domowi". W spotkaniu kolędowym winni wziąć udział wszyscy domownicy, których proboszcz powinien dokładnie spisać w specjalnej księdze, sporządzając w ten sposób spis wszystkich parafian. Po tej części urzędowej następował egzamin z prawd wiary. Egzaminator, czyli duszpasterz, polecał odmówić Modlitwę Pańską, Zdrowaś Maryjo, Wierzę w Boga Ojca, Dziesięć Przykazań Bożych oraz Pięć Przykazań Kościelnych. W zależności od stopnia znajomości prawd wiary kolejnym etapem kolędy była pewnego rodzaju katecheza. Kapłan miał okazję wytłumaczyć niektóre prawdy wiary, przypomnieć obowiązki chrześcijanina. pouczał m.in. o postach, o obowiązku przystępowania do spowiedzi i Komunii św., zwłaszcza wielkanocnej, a także nakazywał udział w niedzielnej i świątecznej Mszy św. Wizyta duszpasterska była także okazją do podjęcia prób godzenia skłóconych rodzin i sąsiadów. Kapłan miał uczyć: "cierpliwości, trzeźwości", upomnieć błądzących, pocieszyć biednych, sieroty, wdowy, wesprzeć potrzebujących.

W świetle listu pasterskiego bp. Pstrońskiego dobrze byłoby popatrzeć na współczesne wizyty duszpasterskie. Niektóre zwyczaje sprzed kilku wieków przetrwały do naszych czasów. Niektóre zanikły i wprowadzone na nowo, wywołałyby zdziwienie. Podczas kolędy nie chodzi przecież o egzaminowanie wiernych ze znajomości prawd wiary. Wydaje się, że kolęda dzisiaj, u progu XXI w. również powinna koncentrować się wokół problemów duszpasterskich interesujących odwiedzanych wiernych. Spotkanie z duszpasterzem w rodzinnym gronie stanowi niepowtarzalną okazję do podjęcia rozmowy na tematy związane nie tyle z pogodą czy aktualnymi trudnościami finansowymi. Byłoby dobrze, gdyby rozmowa dotyczyła przede wszystkim spraw naszego zbawienia. Przecież dla naszego zbawienia Syn Boży stał się Człowiekiem. Nie dziwmy się więc kapłanowi, który chce podjąć rozmowę na temat naszego zaangażowania w życie parafialne, który przypomina nam o naszych obowiązkach wobec Boga i bliźniego. Jest to jego obowiązek duszpasterski wynikający z odpowiedzialności przed Bogiem za nasze zbawienie.

Chętnie śpiewane stare, polskie, niezwykle piękne kolędy pouczają nas, że to wszystko, co stało się w Betlejem związane jest z naszym zbawieniem. Śpiewana już w XVII w. kolęda Przybieżeli do Betlejem pasterze doprowadza do wyznania wiary: "My Go także Bogiem, Zbawcą już znamy. I z całego serca wszyscy kochamy...".

Oby współczesne przeżywanie pamiątki przyjścia Chrystusa na ziemię i towarzyszące mu zwyczaje, wśród których jest także wizyta duszpasterska, prowadziły nas do pogłębienia wiary i do uświadomienia nam potrzeby większej troski o nasze zbawienie.