Zakład Karny we Włocławku utrzymuje kontakty z kilkoma uczelniami wyższymi. Kadra naukowa przeprowadza tu badania, a studenci resocjalizacji, prawa, pedagogiki i kierunków pokrewnych odbywają praktyki. Na podstawie uzyskanych danych powstają prace zaliczeniowe, licencjackie i magisterskie. Studenci odbywają też spotkania z kadrą penitencjarną i skazanymi. Najaktywniejsi w tym względzie są członkowie Więziennego Klubu Literackiego "Bartnicka 10" oraz powstałe w ubiegłym roku koło terenowe Polskiego Towarzystwa Penitencjarnego, które przygotowało zajęcia dla studentów dwóch szkół wyższych.
Współpraca nie jest (bo nie może być) prostym zwiedzaniem więzienia. Muszą wynikać z niej korzyści dla obydwu stron. W przeszłości zdarzały się próby instrumentalnego traktowania przez niektórych przedstawicieli świata nauki, ludzi pracujących w więzieniu, jak i osób pozbawionych wolności. Teraz o istniejących kontaktach można się wypowiadać tylko w superlatywach.
Do szkół wyższych zaprzyjaźnionych z więzieniem należą: Akademia Teatralna w Warszawie, Uniwersytet Warszawski, Akademia Pedagogiki Specjalnej w Warszawie, Uniwersytet Adama Mickiewicza w Poznaniu, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu, Wyższe Seminarium Duchowne we Włocławku oraz Wyższa Szkoła Humanistyczno-Ekonomiczna we Włocławku.
Ważną częścią współpracy są pobyty kadry wychowawczej i skazanych w szkołach wyższych, podczas których prezentowane jest szerokie spektrum działalności wychowawczej, kulturalnej, oświatowej i religijnej Zakładu. Skazanym towarzyszą często: s. Karolina Łyskawka - moderatorka Bractwa Więziennego, Ewa Błaszczyk - kuratorka i nauczycielka w więziennej szkole, kapelan więzienny, przedstawiciele instytucji kulturalnych współpracujących z więzieniem, zespoły teatralne "Atelle" i "Teatr-Nasz". Za każdym razem skład grupy jest inny.
Do chwili obecnej goszczono w Akademii Pedagogiki Specjalnej, Uniwersytecie Adama Mickiewicza w Poznaniu, Akademii Teatralnej oraz aż trzykrotnie na Uniwersytecie Warszawskim i w Wyższej Szkole Humanistyczno-Ekonomicznej. Zważywszy na bliskość, współpraca z WSHE jest wciąż zbyt skromna. Jesteśmy na nią otwarci.
Klub Literacki i osoby skupione wokół niego nie są jedynym podmiotem nastawionym pozytywnie do współpracy ze środowiskiem wolnościowym. Koło terenowe Polskiego Towarzystwa Penitencjarnego, którego przewodniczącym jest zastępca dyrektora Zakładu Karnego - kpt Leszek Lubicki, przygotowało w połowie listopada ubiegłego roku zajęcia dla studentów. Z UMK w Toruniu przyjechali członkowie Europejskiego Stowarzyszenia Studentów Prawa (ELSA), natomiast z warszawskiej Akademii Pedagogiki Specjalnej gościliśmy studentów należących do Uczelnianego Koła Resocjalizacji.
Po każdym z referatów goście zadawali pytania świadczące nie tylko o zainteresowaniu problemami, ale też o posiadanej wiedzy i chęci jej konfrontacji z rzeczywistością penitencjarną. Jest to o tyle istotne, że nie można tego powiedzieć o wszystkich studentach wcześniej odwiedzających nasz zakład.
Studenci zapoznali się też z funkcjonowaniem zakładu, zwiedzili jeden z pawilonów, halę sportową, więzienną szkołę oraz zapoznali się z dorobkiem Więziennego Klubu Literackiego "Bartnicka 10". Obydwie grupy liczą na dalszą współprace z zakładem karnym. Propozycje zostały już nadesłane do płk. Janusza Wielgopolana, dyrektora włocławskiego Zakładu Karnego, i zostały bardzo życzliwie przyjęte.