9 stycznia opublikowano raport Instytutu Statystyki Kościoła Katolickiego w Polsce pt. Kościół i religijność Polaków 1945-199. Zawarte w raporcie dane są dobrym przyczynkiem do dyskusji, co to znaczy być wierzącym. Bardzo wiele mówiące może być porównanie wskaźników dotyczących tego, jak wierzący praktykują swoją wiarę, w co wierzą i jak deklarowana wiara wpływa na ich wybory moralne. Otóż za wierzących chrześcijan uważa się 92,9% Polaków, z tego 46,9% chodzi co niedzielę do kościoła, a 16,3% przystępuje podczas niedzielnej Mszy św. do Komunii. Jeśli chodzi o wyznawane credo, to zaledwie 69% wierzy w życie wieczne, a w zmartwychwstanie tylko 65,8%. Jeszcze gorzej jest z wiarą w niebo i piekło, których istnienie uznaje odpowiednio 72, 8 oraz 31% badanych. Najgorzej jest jednak z akceptacją katolickiej etyki seksulanej, bowiem aż 75% stosuje antykoncepcję, zaś 68% nie uznaje czystości przedmałżeńskiej. Rozdźwięk między wiarą deklarowaną, praktykowaną a przeżywaną jest jak widać znaczny. Gros osób deklarujących się jako katolicy nie praktykuje (regularnie) swej wiary, nie uznaje wszystkich jej artykułów, a w życiu nie postępuje zgodnie z jej zasadami. Nie wiadomo jaki procent wierzących jest maksymalnie "wierzący", a więc na wszystkich trzech płaszczyznach, można jednak domniemywać z dużym prawdopodobieństwem, że i pośród uczęszczających na Mszę św. niedzielną można spotkać tych, którzy mają np. problem z wiarą w piekło, czy z akceptacją tej czy innej zasady etyki katolickiej.

Trudno nie postawić sobie w tym miejscu pytania, skąd biorą się ci wszyscy katolicy deklaratywni, którzy uprawiają często tzw. "ale-katolicyzm" i do wiary podchodzą mniej lub bardziej selektywnie? Być może są to ludzie, którzy odziedziczyli wiarę jak inne tzw. tradycyjne wartości, a potem zaczęli odrzucać to, co w wierze wydawało się im ograniczającym ich wolność gorsetem, czy też zdawało się być nieprzystające do współczesnego modelu życia. Wielu z nich to ludzie, którzy nigdy nie dokonali świadomego i wolnego wyboru wiary, deklarujący się jako wierzący nie tyle z przekonania, co z mglistego przeświadczenia, że tak jest lepiej. Są to ci, którym bliżej do jasnej deklaracji, iż nie są niewierzącymi w Boga (co traktują jako ciężkie oskarżenie) niż do sprecyzowania w co lub w kogo wierzą.

Jeden wskaźnik napawa jednak optymizmem. Odsetek przystępujących regularnie do Komunii św. w ciągu ostatnich 10 lat zwiększył się z 7,8% do 16,3% przy jednoczesnym kilkuprocentowym spadku uczęszczających na Mszę św. niedzielną. Świadczy to o pewnym "oczyszczaniu" się polskiego katolicyzmu. Być może będzie nas trochę mniej, ale za to będziemy traktować wiarę poważniej. Trzeba sobie tylko życzyć, by proces dojrzewania do wiary był mocniejszy od procesu jej porzucania. A tak chyba na razie jeszcze jest.