XX Ogólnopolski Dzień Judaizmu w Kielcach stał się bogatym, wielowątkowym wydarzeniem, już zapisanym w historii pod datą 17 stycznia 2017 r. Obchodom zorganizowanym po raz pierwszy w 1998 r. rokrocznie towarzyszą panele naukowe, dyskusje i debaty. Tak było i w Kielcach, gdzie przyczynkiem do naukowych analiz i teologicznej refleksji stało się zdanie z proroka Jeremiasza: „Uwiodłeś mnie Panie, a ja pozwoliłem się uwieść” (20, 7) będące mottem tegorocznych obchodów.

Bp Jan Piotrowski oraz organizujący konferencję ks. dr hab. Przemysław Kantyka, prof. KUL, zaprosili wyjątkowych gości – członków Episkopatu, rabinów, naukowców. Szczególnym gościem tego dnia był rabin Abraham Skórka – rektor Latynoamerykańskiego Seminarium Rabinicznego w Buenos Aires, rabin gminy żydowskiej Benei Tikva i przyjaciel papieża Franciszka. Wspólnie z kard. Jorge Mario Bergoglio napisali książkę „W niebie i na ziemi”.

Wykład prof. Skórki pt. „Żydzi i chrześcijanie w nowym świecie” był głównym punktem obrad w Wyższym Seminarium Duchownym w Kielcach.

Nawiązał w nim do nowego kontynentu; zastosowane przezeń pojęcie „nowy świat” zostało użyte do opisania kontynentu amerykańskiego zaraz po odkryciu go przez Europejczyków pod koniec XV wieku. Następstwa tych przemian przyczyniły się do europejskiej rewolucji kulturowej, której „efektów wciąż doświadczamy” w „rozpaczliwych pytaniach zagubionego człowieka” i która doprowadziła świat do wykreowania Stalina i Hitlera, do II wojny światowej, a potem do Szoah. Ten czas rabin nazwał „zaprzeczeniem 2 tys. lat zakorzenienia wartości biblijnych w Europie” i „najstraszliwszym rozdziałem w historii ludzkości”. Proklamowanie państwa Izrael w 1948 r. nie było „konsekwencją Zagłady, lecz odpowiedzią na Zagładę”. Z kolei katolicką odpowiedzią na traumę Holokaustu stał się, zdaniem rabina Skórki, Sobór Watykański II, który zapoczątkował kształtowanie się dialogu chrześcijańsko-żydowskiego. – Biskupi odłożyli na bok względy polityczne i stworzyli dokumenty najwyższej wagi – ocenił gość z Buenos Aires, cytując przede wszystkim „Nostra aetate” (jest to „Deklaracja o stosunku Kościoła do religii niechrześcijańskich”. Punkt czwarty dotyczy relacji Kościoła do judaizmu i porusza wiele istotnych zagadnień teologicznych, żywo dyskutowanych w historii chrześcijaństwa, np. trwałość przymierza Boga z Izraelem czy problem oskarżenia Żydów o bogobójstwo. Deklaracja wzywa chrześcijan i Żydów do dialogu, podając wskazówki, jak należy go prowadzić. Przyp. red.).

Pomimo „nieprzezwyciężenia w pełni tych trucizn” i pojawiających się w historii przejawów wzajemnej niechęci i uprzedzeń, Żydzi i chrześcijanie wyznawali zawsze podobne wartości. „Kwintesencją judaizmu i chrześcijaństwa” nazwał rabin bardzo ważne dla obu religii wezwanie do świętości życia. Stwierdził, że według Biblii i Księgi Rodzaju natura ludzka posiada dwie cechy: zwierzęcą oraz duchową (niebiańską). Tę ostatnią należy szczególnie pielęgnować, dbając o „życie czyste”.

Wskazywał na zagrożenia współczesnego świata, na nieustanne konflikty. – Mimo wszystko trwa nadzieja, że możliwe jest oczyszczenie ludzkich postaw i budowa nowego świata – podsumował rabin Skórka.

Wykład rabina wzbogacił panel moderowany przez ks. dr. hab. Przemysława Kantykę. Uczestniczyli w nim: bp Rafał Markowski – przewodniczący Rady ds. Dialogu Religijnego, bp Mieczysław Cisło b. przewodniczący tegoż Komitetu, od dwóch dekad zaangażowany w dialog z judaizmem, Małgorzata Kordowicz – pierwsza Polka używająca tytułu rabina, rabin Yehoshua Ellis, prof. Sławomir Żurek – kierownik Pracowni Literatury Polsko-Żydowskiej KUL, Stanisław Krajewski – współprzewodniczący Polskiej Rady Chrześcijan i Żydów.

– Jeremiaszowy cytat ogniskuje w sobie los całego Izraela. Jakie przesłanie dzisiaj z niego dla nas wynika? – tę kwestię postawił ks. prof. Kantyka.

Bp Cisło: – Prorocy wszystkich czasów będą w opozycji wobec zwierzęcej natury człowieka.

Bp Markowski: – Religie często postrzegamy przez wymiar instytucji religijnych, a one są tylko efektem tego, co stanowi istotę życia religijnego – osobistych relacji człowieka z Bogiem.

Rabin Małgorzata Kordowicz: – Jeremiasz był osobą łagodną, a musiał głosić zniszczenie, był oddany swojej misji, choć stał się „usidlony” przez Boga.

Prof. Żurek: – Prorok stwierdza, że relacja, którą nawiązał z Bogiem, była aktem świadomym i uczynionym w totalnej wolności.

Prof. Krajewski: – My, tak jak Jeremiasz, mamy udział w kierowaniu przyszłością, ale musimy się odpowiednio zachowywać. Ciągle jest to takie samo wezwanie.

Głos także zabrał specjalny gość – prymas senior abp Henryk Muszyński: – Mamy wspólne dziedzictwo, wspólną hebrajską Biblię, z której wynikają wspólne zobowiązania. Wskazał na obronę życia jako największą konieczność obu religii. Abp Muszyński, przywołując deklarację „Nostra aetate”, przypomniał, że był to najdłużej dyskutowany dokument Soboru Watykańskiego II. Podczas obrad biskupi zadawali sobie pytania, jak mogło dojść do Szoah w chrześcijańskiej Europie i w jakim stopniu za to, co się stało odpowiedzialni są chrześcijanie.

Dyskusja oscylowała wokół tematu: Jakie wartości judaizm i chrześcijaństwo mogą promować we współczesnym świecie?

Tak podsumowała ją ambasador Izraela: – Wspólne wartości to wartość życia i prawo do życia oraz obrona godności osoby ludzkiej (..). Demokratyczna Polska na nowo zbudowała relacje oparte na otwartości, na nowo zaczęliśmy rozmawiać o nowych kartach naszej historii (…). Wyrażam wdzięczność Kościołowi katolickiemu za nieustanne wysiłki dla polepszenia stosunków między naszymi narodami.