Panama to najmniejszy do tej pory kraj spośród tych, które gościły Światowe Dni Młodzieży. O takim, a nie innym wyborze nie zdecydowało symboliczne położenie na peryferiach, dokąd lubi zawitać Franciszek. Przyczyna była inna. Ojciec Święty, rozpoczynając wizytę w Panamie, wyraził to słowami Simóna Bolivara, który powiedział: „gdyby świat musiał wybrać swą stolicę, to wskazałby na ten szlachetny cel – Przesmyk Panamski”.

Miejsce zwołania i marzeń

Już w pierwszym przemówieniu – 24 stycznia – skierowanym do władz Panamy, korpusu dyplomatycznego i społeczeństwa obywatelskiego Ojciec Święty wskazał na unikatowy charakter tego miejsca, nazywając Panamę miejscem zwołania i marzeń. Młodzież z całego świata została zwołana do Panamy, małego centrum świata, aby dać wyraz marzeniu wielkiemu i koniecznemu, towarzyszącemu młodości, która chce góry przenosić, ale też marzeniu, które później jest gdzieś porzucane. Tym wielkim marzeniem jest przekonanie, że „nasze narody są zdolne do tworzenia, kształtowania, a nade wszystko wymarzenia takiej wielkiej ojczyzny, która umiałaby i mogła przyjąć, respektować i ogarnąć wielorakie bogactwo każdego narodu i kultury”. To nic nowego. Papież uparcie do tego nawołuje i nieustannie o tym myśli – tym bardziej, tym intensywniej i tym dramatyczniej, im bardziej świat w swoich różnorodnych częściach zmierza w przeciwnym kierunku i  dodaje do już istniejących nowe podziały, buduje mury i zasklepia się w skorupach izolacjonizmu.

Nie, Ojciec Święty nie zamyka oczu na różnice. Nie jest naiwny, jak mu wmawiają i o czym są przekonani niektórzy, ale wie i stara się to przekazać, że jest Ktoś ponad tym wszystkim, Ktoś, kto łączy. Jak powiedział wobec 350-tysięcznego tłumu, gdy witał się 24 stycznia z młodzieżą: – Wiele rzeczy może nas różnić, ale nic z tego nie powstrzymało nas od spotkania, wiele różnic nie przeszkodziło nam, by się spotykać i być razem, bawić się razem, świętować razem, wyznając razem Jezusa Chrystusa. Nic nas nie powstrzymało. Jest to możliwe, ponieważ wiemy, że jest Ktoś, kto nas jednoczy, jest Ktoś, kto czyni nas braćmi. I dodał, cytując Benedykta XVI: – „Prawdziwa miłość nie znosi słusznych różnic, ale łączy je harmonijnie w wyższą jedność”.

Bardzo silnie wybrzmiał również apel Franciszka z tego pierwszego spotkania z młodymi całego świata, aby młodzi wbrew wszystkiemu i wszystkim byli budowniczymi mostów, czyli „pontifexami”, aby byli mistrzami kultury spotkania, które ma na celu podtrzymywanie wspólnego marzenia. Marzenie to nazywa się Jezus, bo „chrześcijaństwo to osoba, która mnie bardzo umiłowała, która pragnie i prosi o moją miłość. Chrześcijaństwo to Chrystus” – przywoływał św. Oskara Romero Franciszek.

Bóle świata

ŚDM w Panamie przebiegały według podobnego schematu, który wypracowano w czasie poprzednich ŚDM. Piątek był dniem pokutnym. Nabożeństwo pokutne Franciszek odprawił w Ośrodku Karnym dla Nieletnich „Las Garzas” w miasteczku Pecora, ok. 50 km od miasta Panamy, gdzie m.in. wyspowiadał trójkę osadzonych. Po południu była jak zwykle Droga Krzyżowa. Na polu Matki Bożej Starszej zgromadziło się ok. 400 tys. młodych. To Jezus jest lekarstwem na wszystkie bolączki naszego świata, które przedstawiali młodzi w rozważaniach podczas każdej z 14 stacji. Rozważania do kolejnych „przystanków” Drogi Krzyżowej Boga przygotowała młodzież z poszczególnych krajów Ameryki Łacińskiej. Wenezuelczycy, żyjący dramatycznymi wydarzeniami, które równolegle działy się w ich kraju, mówili o migracji – w ostatnim czasie z Wenezueli wyjechały 4 mln ludzi. Brazylijczycy rozważali o nadziei, Kolumbijczycy – o prawach człowieka, a młodzi Meksykanie – o terroryzmie i zabójstwach. Przy ostatniej stacji Drogi Krzyżowej przedstawiciele Nikaragui snuli rozważanie o zabijaniu nienarodzonych, dla których grobami stają się łona ich matek. Droga Krzyżowa zakończyła się apelem o poszanowanie życia każdego człowieka. – Ojcze, dzisiaj droga krzyżowa Twego Syna trwa nadal – stwierdził Franciszek, który wymienił różne sytuacje ludzkiego cierpienia. Następnie papież postawił pytanie o nasze postawy w obliczu tych form odrzucenia, prześladowania czy też dyskryminacji.

Maryja – kobieta najbardziej wpływowa

26 stycznia w Metro Parku na przedmieściach Panamy było wieczorne czuwanie modlitewne. Przedstawiciele 600-tysięcznej rzeszy zgromadzonej tego wieczoru w Panamie dawali świadectwa i wyrazili swoje emocje przez właściwe młodym formy artystyczne. Przed adoracją Sanctissimum przemówił Ojciec Święty. Wskazał przede wszystkim na Maryję. W związku z hasłem ŚDM 2019: „Oto ja służebnica Pańska, niech mi się stanie według słowa twego” Franciszek powiedział, że Matka Boża przez swoje „tak” przyjęła zaproszenie Boga do uczestniczenia w historii miłości. Podkreślił, że chociaż nie była Ona „osobą wpływową” we współczesnym rozumieniu tego pojęcia, to jednak stała się kobietą, która miała największy wpływ na historię. Choć Jej decyzja nie była łatwa, to jednak „tak” i chęć służenia były w Niej silniejsze niż wątpliwości i trudności. – Czy chcesz być „osobą wpływową” w stylu Maryi, która odważyła się powiedzieć: „Niech mi się stanie”? – zapytał Franciszek i dodał: – Tylko miłość czyni nas bardziej ludzkimi, pełniejszymi, a cała reszta to dobre, lecz puste placebo.

Modlitewnemu czuwaniu towarzyszyło widowisko baletowe „Drzewo życia”, ukazujące, jak dzieje zbawienia aktualizują się współcześnie w naszym życiu. Grzech nie ma ostatniego słowa, a śmierć została usunięta dzięki ofierze Chrystusa na krzyżu. Przedstawienie było też symboliczną ilustracją świadectw trzech osób. Ich wypowiedzi składały się na trzy bloki tematyczne: obrona życia, wychodzenie z upadku i prześladowani chrześcijanie.

Lizbona miejscem ŚDM 2022

W Lizbonie, stolicy Portugalii, odbędą się Światowe Dni Młodzieży w 2022 r. – ogłosił 27 stycznia kard. Kevin Joseph Farrell, prefekt Dykasterii ds. Świeckich, Rodziny i Życia, podczas Mszy św. posłania, która zakończyła 34. Światowe Dni Młodzieży w Panamie. W Eucharystii na polu Jana Pawła II uczestniczyli prezydent Portugalii Marcelo Rebelo de Sousa, patriarcha Lizbony kard. Manuel Clemente, a także inni portugalscy biskupi oraz 300 młodych portugalskich pielgrzymów.

Na zakończenie Mszy św. Franciszek podziękował władzom Panamy i organizatorom Światowych Dni Młodzieży. Zachęcił młodych, by żyli wiarą i się nią dzielili. Powiedział: – Idźcie dalej, żyjcie wiarą i dzielcie się nią. Nie zapominajcie, że nie jesteście jutrem, nie jesteście międzyczasem, lecz Bożym „teraz”. Zauważył, że zostało już ogłoszone miejsce kolejnych Światowych Dni Młodzieży – Lizbona. – Proszę was, byście nie ostudzili tego, co przeżyliście w tych dniach. Powróćcie do swoich parafii i wspólnot, do swoich rodzin i przyjaciół i przekażcie to doświadczenie, aby inni mogli wibrować z tą siłą i radością, którą wy macie. Razem z Maryją stale mówcie „tak” marzeniu, które zasiał w was Bóg – zaapelował Franciszek do młodych.

Polscy pielgrzymi z Pierwszą Damą

W drodze na wieczorne czuwanie z papieżem Franciszkiem w Metro Parku w Panamie 26 stycznia polscy uczestnicy 34. Światowych Dni Młodzieży mieli okazję spotkać się z małżonką prezydenta RP Agatą Kornhauser-Dudą.

Doszło do tego w kościele św. Łukasza Ewangelisty w peryferyjnej dzielnicy Juan Díaz. Wśród kilkuset zgromadzonych w świątyni Polaków byli uczestnicy Rejsu Niepodległości na żaglowcu „Dar Młodzieży” oraz 4 biskupów (spośród 12 polskich hierarchów obecnych w Panamie): bp Marek Solarczyk – przewodniczący Rady Konferencji Episkopatu Polski ds. Duszpasterstwa Młodzieży, bp Henryk Tomasik – ordynariusz diecezji radomskiej i jego biskup pomocniczy bp Piotr Turzyński oraz bp Jan Piotrowski, ordynariusz diecezji kieleckiej. Dołączył do nich bp Stanisław Dowlaszewicz z Boliwii. Agata Kornhauser-Duda przekazała młodym pielgrzymom pozdrowienia od prezydenta Andrzeja Dudy. Podziękowała za „radosne powitanie” i wyznała, że wchodząc do kościoła, poczuła „niezwykłą, pozytywną energię” drzemiącą w zgromadzonej tam polskiej młodzieży. – To jest wielka duma dla mnie, nie tylko jako małżonki prezydenta, ale też jako Polki, że nasza ojczyzna jest tak wspaniale tutaj reprezentowana. I tak licznie. Bardzo serdecznie wam za to dziękuję! – powiedziała Pierwsza Dama. Podczas spotkania odśpiewano wraz z Agatą Kornhauser-Dudą hymny ŚDM: w Krakowie i Panamie. Na zakończenie wszyscy obecni biskupi udzielili zebranym Bożego błogosławieństwa. Pierwsza Dama uczestniczyła we Mszy św. pod przewodnictwem Franciszka, która zakończyła 34. Światowe Dni Młodzieży w Panamie. Spotkanie 40 młodych Polaków z żaglowca „Dar Młodzieży” z Ojcem Świętym i Polskie Spotkanie Narodowe z udziałem m.in. Siewców Lednicy oraz Marcina Wyrostka, Msza św. dla wolontariuszy, katechezy, koncerty, spektakle, wystawy i... śluby – tak pielgrzymi z naszego kraju zaznaczyli swoją obecność na Światowych Dniach Młodzieży w Panamie. Było ich ponad 3,8 tys. i stanowili największą grupę młodych z Europy.

„Wam, drodzy młodzi, wielkie «dziękuję» za #Panama2019. Nie ustawajcie w drodze, kontynuujcie życie wiarą i dzielcie się nią. Do zobaczenia w Lizbonie w 2022!” – napisał papież Franciszek na swym koncie @Pontifex na Twitterze.