Reklama

Aspekty

Dzieje szczególnego krzyża

2019-12-04 07:37

Niedziela zielonogórsko-gorzowska 49/2019, str. VI

Kazimierz Furman

Zagadką okazuje się zidentyfikowanie fundatora krzyża

Podczas ostatniego remontu babimojskiego kościoła parafialnego odkryto dwie daty z historii tej świątyni. Jedna – na co dzień jest niewidoczna – ujrzała światło dzienne dopiero podczas prac restauracyjnych zabytkowego krzyża

Krzyż zdobi zewnętrzną ścianę prawej bocznej nawy kościoła. W tym roku mija 275 lat od jego ufundowania. W celu odnowienia zabytku zdjęto krzyż ze ściany i rozebrano go na części, by odrestaurować polichromię. Oczywiście zdjęto też tabliczkę z napisem „INRI” z drzewca krzyża.

Ukryta data

Po demontażu okazało się, że nie tylko widoczny awers tablicy jest zapisany, ale i ukryty rewers zawiera napis. Na szczęście z rewersu tablicy zrobiono zdjęcie. Jakość fotografii jest jednak zbyt niska, by można odczytać cały napis. Na fotografii dosyć wyraźnie widoczna jest jedynie górna część tylnej strony tablicy – pierwsza część tekstu rewersu. Treść wstępu tekstu brzmi następująco: „ANNO 1744 PETRUS RUCI?SKI Cmethoci Podmokle minus... CHRISTI DNNI”. Dalszą treść będzie można ewentualnie odczytać po ponownym demontażu tablicy.

Z dostępnego nam dzisiaj tekstu da się jednak wyciągnąć sporo wniosków. Wyraźnie napisany rok 1744 pozwala przypuszczać, że krzyż został ufundowany do nowo powstałego kościoła, 4 lata po ukończeniu budowy. Być może sukcesywnie wyposażano wnętrze świątyni, a krzyż ufundowano na cześć Chrystusa Pana. Fundatorem był Piotr Ruciński, kmieć z Podmokli Małych.

Reklama

Kmiecia historia

Kmiecie w tym czasie byli to rolnicy posiadający tzw. całe gospodarstwo, początkowo o powierzchni 1 łana. Po sołtysie, który władał często 2 łanami, kmiecie stali najwyżej w hierarchii społeczności wiejskiej. Pod nimi byli półślednicy, którzy mieli jedynie pół łana, zagrodnicy posiadający dom i zagrodę, chałupnicy bez ziemi i na końcu komornicy i parobkowie. Kmiecia z Podmokli Małych było więc stać na ufundowanie wielkiego wyrzeźbionego krzyża.

Julius Kothe, naukowiec opisujący w 1896 r. pomniki sztuki i zabytkowe kościoły w prowincji poznańskiej, przypuszczał, że krzyż ten pochodził ze starego drewnianego kościoła, który spalił się 23 marca 1728 r. Według niego jest z późnego renesansu i umieszczony był na belce tęczowej starego kościoła. Zapewne nie znał jednak treści tekstu z rewersu tablicy.

Zagadka fundatora

Zagadką okazuje się zidentyfikowanie fundatora. W tekście zamieszczonym na rewersie tablicy odczytujemy: Piotr Ruciński. Kmieć o takim imieniu i nazwisku rzeczywiście żył w Podmoklach Małych. Zmarł on jednak już 21 września 1711 r. i został pochowany na cmentarzu parafialnym w Babimoście, co łatwo można odczytać w księdze parafialnej. Piotr Ruciński mieszkał w Podmoklach Małych w domu pod dzisiejszym numerem 4, co wynika z zapisów parafialnej księgi metrykalnej. W tym domu jego żona Anna urodziła w 1686 r. córkę Mariannę i w 1689 syna Jana. Mieli oni jeszcze syna Wawrzyńca, który urodził się tu przed 1675 r.

Piotr Ruciński był niezwykłym i wyróżniającym się człowiekiem. W Podmoklach nazywano go zwykle Piocho – od imienia Piotr. Tak też ksiądz wpisał go kilka razy do księgi parafialnej. Piocho stało się nazwiskiem następnych pokoleń tej rodziny. Przez cały następny wiek mieszkańców jego domu i zagrody nazywano Piocho.

Po śmierci pierwszej żony Anny, w styczniu 1703 r. poślubił Elżbietę Pasierb, która 6 grudnia tegoż roku urodziła syna Mikołaja Kazimierza. Piotr w tym czasie miał już wysoką pozycję społeczną, na chrzestnych syna pozyskał aż trzech szlachciców: Karola Glinkę, Kazimierza Zabielskiego i szlachciankę z babimojskiego dworu starościńskiego Katarzynę Kaczorowską.

Miejsce krzyża

Piękny krzyż ufundował jednak syn Piotra – Wawrzyn Piocho, być może na pamiątkę swojego ojca Piotra Rucińskiego, po którym prowadził gospodarstwo kmiecie. Fundacja przeznaczona była na ozdobę nowego kościoła, który wybudowano pod nowym wezwaniem – św. Wawrzyńca. Może i wybór nowego patrona dla kościoła spodobał się Warzynowi Piochowi i to miało wpływ na jego decyzję. Wawrzyn zmarł w 1748 r., 4 lata po tej fundacji.

Być może na początku krzyż w kościele powieszono w miejscu dzisiejszego ołtarza Najświętszego Serca Jezusowego. Tutaj bowiem już w 1856 r. znajdował się ołtarz Świętego Krzyża, który dopiero w 1938 r. zmieniono na ołtarz Najświętszego Serca Jezusowego. Do tegoż roku krzyż wisiał we wnęce wschodniej ściany kościoła nad organami. W tym też czasie krzyż z 1744 r. przeniesiono do bocznej nawy, gdzie wisi do dziś. Od tego czasu zdobią go dwa piękne anioły, pochodzące z rozebranego ołtarza św. Jana Nepomucena – patrona Babimostu.

[ TEMATY ]

Wybrane dla Ciebie

Wpatrzeni w krzyż

2020-01-08 08:09

Niedziela szczecińsko-kamieńska 2/2020, str. IV

Ks. Marcin Miczkuła

Modlitwa przy Relikwiach Krzyża Świętego

Św. Augustyn tak pisał: „Kto nie widzi celu swojej podróży, niech nigdy nie oddala się od krzyża, a sam krzyż będzie go prowadził”. W dniach 29 listopada – 6 grudnia 2019 r. czas wpatrywania się w krzyż przeżywali już po raz kolejny wierni z parafii pw. Macierzyństwa NMP w Trzebiatowie.

Więcej ...

Papież zadecydował: kard. Schönborn pozostaje arcybiskupem Wiednia

2020-01-21 13:19

©Gebetsaktion Medjugorje Wien

Kard. Christoph Schönborn nazywa Medjugorie „konfesjonałem świata”

Papież Franciszek zadecydował, że również po ukończeniu 75. roku życia kard. Christoph Schönborn pozostanie arcybiskupem Wiednia na razie na czas nieokreślony. O papieskiej decyzji Watykan poinformował kardynała 21 stycznia, w przededniu jego 75. urodzin.

Więcej ...

Baranki u św. Agnieszki - jedna z najstarszych rzymskich tradycji

2020-01-21 20:47

o. Waldemar Gonczaruk CSsR

Kościół wspomina dziś św. Agnieszkę, rzymską męczennicę, która zginęła za wiarę w 304 r. podczas prześladowań za panowania cesarza Dioklecjana. Nieprzerwanie od IV w. chrześcijanie w Rzymie przyprowadzają tego dnia na jej grób baranki. Z ich wełny utkane zostaną paliusze, które otrzymają w tym roku nowi arcybiskupi metropolici.

Więcej ...

Reklama

Najpopularniejsze

Medjugorie. Miejsce objawienia... Kościoła

Kościół

Medjugorie. Miejsce objawienia... Kościoła

Etiopia: tragedia podczas prawosławnej Epifanii

Wiadomości

Etiopia: tragedia podczas prawosławnej Epifanii

Watykan: papież ustanowił Niedzielę Słowa Bożego

Aktualności

Watykan: papież ustanowił Niedzielę Słowa Bożego

Wielka Brytania: upadło pięć klinik aborcyjnych

Wiadomości

Wielka Brytania: upadło pięć klinik aborcyjnych

Karmelici z Solca wydali oświadczenie ws. Komunii św. dla...

Kościół

Karmelici z Solca wydali oświadczenie ws. Komunii św. dla...

Wstaw się za prof. Ewą Budzyńską, której grozi kara za...

Wiadomości

Wstaw się za prof. Ewą Budzyńską, której grozi kara za...

"Szczęść Boże" czy... "Niech będzie pochwalony Jezus...

Kanada: władze Quebecu zapowiadają likwidację religii w...

Świat

Kanada: władze Quebecu zapowiadają likwidację religii w...

Katolicy i Orkiestra

Katolicy i Orkiestra