Pierwsze parafie

Pod koniec XIX w. coraz liczniejsza rzesza polskich emigrantów przybywała do Chicago. Miasto było już wówczas dużym ośrodkiem przemysłowym i handlowym. Na początku XX w. kolonia polska liczyła około 60 tys. osób. Jesienią 1908 r. abp James Quigley wyraził więc zgodę na powstanie pierwszej polskiej parafii w dzielnicy Brighton Park. Wspólnotę powołano pod wezwaniem Pięciu Braci Polaków i Męczenników. Pierwszym proboszczem został ks. Józef Kruszka. W następnym roku u zbiegu ulic 41. i Kedzie Avenue rozpoczęto budowę kościoła i szkoły, prowadzonej przez siostry franciszkanki. Szybki rozwój przemysłowy miasta w pierwszych latach XX w., pozwolił na wybudowanie nowej, obecnej świątyni, którą 31 października 1920 r. poświęcił abp George Mundelein. Cztery lata później została wydzielona druga polska parafia pw. św. Pankracego na północ od Archer Avenue. W latach 30., w czasie światowego kryzysu gospodarczego, parafia Pięciu Braci Polaków i Męczenników stała się centrum kulturalnym i socjalnym dla całej okolicy. Działało wówczas wiele organizacji katolickich i grup modlitewnych.

Łączność z Polską

Czwarty proboszcz parafii, bp Alferd Abramowicz, pochodził z sąsiedniej parafii św. Pankracego. Jednocześnie sprawował też funkcję prezesa Ligi Katolickiej dla Pomocy Polsce. W związku z tym utrzymywał zażyłe kontakty z duchowieństwem w ojczyźnie. W latach 70. XX w., gdy do Chicago wpłynęła nowa fala emigrantów z Polski, bp Abramowicz, mocno podkreślał etniczny - polski charakter duszpasterstwa. Z jego inicjatywy powstała Polska Szkoła im. Marii Konopnickiej dla dzieci z całej południowej części Chicago. Jego kontakty z hierarchią Kościoła w Polsce zaowocowały zapewne wizytą Jana Pawła II.
Parafia Pięciu Braci Męczenników dwa razy gościła kard. Karola Wojtyłę, a trzeci raz podejmowała go już jako Papieża Jana Pawła II. Pierwsza wizyta we wrześniu 1969 r. miała charakter prywatny. Arcybiskup Krakowski przybył, aby zapoznać się z życiem Polonii. Siedem lat później przybył tu wraz z 15 polskimi biskupami po Kongresie Eucharystycznym w Filadelfii. Najdonioślejszą wizytą były jego odwiedziny już jako Głowy Kościoła katolickiego. Podczas pielgrzymki do Ameryki Jan Paweł II wybrał właśnie kościół Pięciu Braci Męczenników na miejsce Mszy św. dla Polonii. W spotkaniu 5 października 1979 r. uczestniczyło ponad 50 tys. Polaków. W pamięci i świadomości Polonii to spotkanie pozostaje ciągle żywe. Każdego roku w rocznicę wizyty Papieża Polacy licznie gromadzą się na wspólnej Eucharystii.

Pamiętają

Dziś przy kościele biegnie ulica Jana Pawła II oraz działa Podstawowa Szkoła Parafialna im. Jana Pawła II. Do wspólnoty parafialnej jest zapisanych 1400 rodzin. Msze św. są sprawowane w języku polskim i angielskim. Duszpasterstwem od 2000 r. zajmują się Księża Chrystusowcy. Proboszczowi ks. Geraldowi R. Grupczyńskiemu pomaga w pracy wikariusz ks. Tomasz Sielicki.
Na przełomie lat 80. i 90. znaczna część Polaków wyprowadziła się z terenu parafii. Obecnie jest to więc może nawet bardziej amerykańska niż polska parafia. Choć na trzech niedzielnych Mszach św. odprawianych w języku polskim kościół jest wypełniony. W okresie Wielkiego Postu były odprawiane nabożeństwa Gorzkich Żalów i Drogi Krzyżowej w języku polskim. Być może Polacy przyjeżdżają tu z sentymentu, albo po prostu nadal uważają się za członków parafii Pięciu Braci Męczenników. Jednak większość mieszkających tu Amerykanów jest pochodzenia polskiego, żyją i pracują jako trzecie pokolenie emigrantów z kraju nad Wisłą. Jest także i tzw. nowa emigracja - zarobkowa. Przebywają na terenie parafii rok, pięć, czasem siedem lat, ze względu na łatwość wynajęcia tu pokoju. Dużą grupę na południu Chicago stanowią górale.

Po polsku i angielsku

Ciekawym zjawiskiem są nabożeństwa dwujęzyczne: Nowenna do Miłosierdzia Bożego, Różaniec, czy Triduum Paschalne. Dwujęzyczny jest także biuletyn parafialny. Sami parafianie cieszą się i doceniają fakt, że kapłani znają język polski i angielski.
Parafii przeważnie patronuje jeden święty. Tutaj mamy ich aż pięciu. Proboszcz, ks. Gerald, wymyślił specjalną literową składankę, aby dzieci (i chyba nie tylko) zapamiętały imiona patronów: IBMJC. Są to dość popularne i często używane skróty. I stąd łatwość w zapamiętaniu: Isaac - Benedict - Matthew - John - Christian. Parafia może się również poszczycić posiadaniem relikwii Pięciu Braci Polaków i Męczenników.

Teatralny debiut

Scenicznym debiutem grupy teatralnej z Polskiej Szkoły im. Marii Konopnickiej w parafii było Misterium Męki Pańskiej. Zostało ono przygotowane przez uczniów klas ósmych i licealnych w reżyserii asystenta pastoralnego parafii Jacka Chaby. Gościem honorowym był bp Tomasz Paprocki oraz księża i siostry zakonne. Ksiądz Biskup, po obejrzeniu Misterium, życzył młodym aktorom dalszych sukcesów i rozwoju teatru dla pożytku parafii. Na Misterium przyszli także Amerykanie. Choć nie rozumieli polskich słów widać było, iż gra młodych aktorów dała im wiele głębokich przeżyć religijnych.
Młodzież biorąca udział w Misterium pochodzi z południowych przedmieść Chicago. Chętnie przyjeżdżali na próby, nawet z dość odległych miejsc. W przygotowanie Misterium zaangażowali się także ich rodzice. Wielkim i miłym zaskoczeniem jest fakt, iż cała grupa chce kontynuować pracę w amatorskim teatrze. Mają zamiar spróbować różnych form teatralnych, nawet kabaretu. Młodzi chcą zaangażować się w pracę teatralną, ale jednocześnie liczą na wsparcie ze strony dorosłych świeckich, którzy uczestniczą w życiu parafii. Szukają w ten sposób więzi opartej o wiarę i polskość.

* * *

Dziś Polacy z parafii Pięciu Braci Męczenników w większości skupiają się w kilku grupach: Żywym Różańcu, Straży Honorowej Najdroższej Krwi Chrystusa i Marszałkach, jest także jeden Minister Eucharystii. Po ostatnich apelach duszpasterzy zwiększyła się grupa Lektorów. Istnieje także Rodzina Radia Maryja, która raz w miesiącu gromadzi w kościele na Mszy św. sympatyków tej rozgłośni z południowego Chicago. Dzieci i młodzież polskich emigrantów uczęszcza do Sobotniej Polskiej Szkoły im. Marii Konopnickiej. Na lekcjach tych poznają ojczysty język, kulturę, historię, a nawet geografię Polski.