Obchody w mieście drugi rok z rzędu zostały zorganizowane przez Zespół Szkół Specjalnych wraz z fundacją „Tu Jestem”. Mimo obostrzeń, organizatorzy zaplanowali szereg inicjatyw związanych z poszerzaniem wśród ludzi wiedzy o autyzmie. Wspólnie z Podkarpackim Centrum Edukacji Nauczycieli, 14 kwietnia, odbyła się konferencja on-line pt. „Osoba z autyzmem – jej mocne strony i ograniczenia”. W swoim wystąpieniu dr hab. Danuta Wolska podjęła temat wspierania osób z autyzmem oraz ich rodzin, natomiast dr Andrzej Wolski starał się powiedzieć, jak oswoić autyzm i z nim żyć.

Kolejną z inicjatyw związanych z obchodami dnia autyzmu w Tarnobrzegu będzie zorganizowanie w Bibliotece Miejskiej oraz Bibliotece Pedagogicznej wystawy prac plastycznych oraz plakatów tworzonych przez ludzi z autyzmem. W poszerzanie świadomości o autyzmie włączyło się również miasto. 2 kwietnia w ramach akcji „Zaświeć się na niebiesko” podświetlone zostały następujące obiekty: budynek Urzędu Miasta w Tarnobrzegu, budynek Zespołu Szkół Specjalnych oraz budynek zamku dzikowskiego.

Każdy mógł włączyć się w akcje w różny sposób, zakładając coś niebieskiego, dodając do ubioru niebieskie akcenty lub umieszczając zdjęcie w mediach społecznościowych nawiązujące barwami do koloru niebieskiego, który uznawany jest za symbolizujący autyzm.

Dyrektor Zespołu Szkół Specjalnych im. ks. Jana Twardowskiego Dariusz Chorzępa powiedział, że jako placówka powinni poszerzać świadomość społeczną w odniesieniu do różnych chorób czy niepełnosprawności: – Jesteśmy placówką kształcenia specjalnego. Naszym celem jest edukacja i terapia dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, w tym również z zaburzeniami ze spektrum autyzmu, ale również edukacja i budzenie świadomości społeczeństwa, gdyż nierzadkie są przypadki stygmatyzacji i wykluczenia. Autyzm staje się problemem społecznym, a niewiedza rodzi niezrozumienie i brak tolerancji.

Dzieci z autyzmem przybywa

Jak podają statystyki Organizacji Narodów Zjednoczonych, podobnie jak przybywa chorych na alergię czy otyłość, przybywa również dzieci z zdiagnozowanym autyzmem. Dariusz Chorzępa powiedział, że takich osób przybywa na początkowym etapie nauczania: – Wzrasta przede wszystkim liczba dzieci z autyzmem na zajęciach Wczesnego Wspomagania Rozwoju Dziecka. Zdarza się, że część z nich pozostaje później u nas w szkole. Trzeba zauważyć, że najwięcej uczniów dotkniętych tą chorobą trafia do naszej szkoły na poziomie klas I-III.

Najważniejsze w pracy z uczniami z autyzmem to zapewnienie im stałości otoczenia oraz przewidywalności, gdyż to obniża u nich poziom lęku i zapobiega negatywnym zachowaniom. Ważne, by klasy nie były zbyt liczne. Jednym z zasadniczych elementów edukacji jest też trening umiejętności społecznych prowadzony zarówno na terenie szkoły, dotyczący nabywania umiejętności w zakresie interakcji społecznych, jak i w naturalnym środowisku, dotyczący umiejętności zachowania się w miejscach publicznych.

Jak podkreślał dyrektor, pedagodzy w szkole są doskonale przygotowani do pracy z takimi dziećmi. Ciągle podnoszą swoje kwalifikacje, uczestniczą w kursach oraz szkoleniach, a szkoła nawiązała współpracę z Centrum Autyzmu w Krakowie – placówką, która od lat specjalizuje się w edukacji i terapii osób z autyzmem.

Efektywne nauczanie

Warto podkreślić, że autyzm dziecięcy nie jest zaburzeniem jednolitym i wyizolowanym. Jak mówi dyrektor Chorzępa: – Często towarzyszy mu niepełnosprawność intelektualna w różnym stopniu, choroby neurologiczne, schorzenia psychiczne, alergie i inne. Wśród osób autystycznych są osoby głęboko niepełnosprawne, niemówiące, bardzo słabo funkcjonujące społecznie, ale także lepiej funkcjonujące, posługujące się mową, posiadające pewien stopień umiejętności, a także niezwykle uzdolnione w wąskich specjalnościach.

Aby nauka takich dzieci była efektywna, potrzeba przede wszystkim, aby nauczyciel rozpoznał potrzeby dziecka, jego mocne i słabe strony. Jak podkreślają specjaliści, na wszystkich etapach rozwoju dziecka autystycznego najważniejsze jest ćwiczenie umiejętności samoobsługowych oraz rozwijanie i doskonalenie umiejętności porozumiewania się z otoczeniem.

Czym jest autyzm

Nie do końca znane są przyczyny autyzmu. Wiadomo, że autyzm nie jest zaburzeniem, u podstaw którego leży nieprawidłowa praca mózgu. Niektórzy mylą autyzm z agresją lub geniuszem u dzieci. Przybiera on tak wiele postaci, że jest prawie niemożliwym znalezienie dwóch osób, u których to zaburzenie będzie miało taki sam przebieg.

Osoby z autyzmem mają problemy z mówieniem, postrzeganiem świata oraz rozumieniem relacji społecznych. W odmienny sposób odbierają wrażenia zmysłowe. Ciężkie dla nas do wyobrażenia jest to, że sól jest kwaśna, śnieg parzy, a delikatne głaskanie powoduje silny ból, a tak właśnie może wyglądać świat osoby z autyzmem.

I nie jest to ani gorsze, ani lepsze postrzeganie świata; jest po prostu inne i zasługuje na nasze zrozumienie. Przy autyzmie ważne jest, aby rodzice nie bagatelizowali wczesnych objawów tego zaburzenia. Wcześnie postawiona diagnoza oraz zastosowanie odpowiedniego postępowania terapeutycznego może prowadzić do poprawy funkcjonowania osoby z autyzmem w stopniu zbliżonym lub równoznacznym z wyleczeniem.

Jednak rodzice ani inni członkowie rodziny nie mogą zapominać, że autyzm zostaje z człowiekiem do końca życia. Nie ma możliwości, by całkowicie wyleczyć to zaburzenie. U niektórych, w efekcie prowadzonej terapii, objawy autyzmu stają się dyskretne i osłabione.

Zrozumieć autyzm

Największym problemem w społeczeństwie, mimo prowadzonych akcji uświadamiających, jest brak zrozumienia. Zapewne nikt jutro nie wynajdzie cudownego specyfiku na to schorzenie, dlatego warto robić wszystko, aby takim osobom żyło się lepiej.

Ludzkie reakcje na odmienne zachowanie dzieci z autyzmem bywają czasami bardzo krzywdzące. Często oceniane są takie osoby, jak źle wychowane, niegrzeczne, a dorośli określani mianem „psychola”. Sami rodzice przyznają, że świadomość wśród ludzi powoli zaczyna się zmieniać, ale w tej kwestii mamy jeszcze jako społeczeństwo wiele do zrobienia. Przyznają również, iż największy obecnie problem to osoby dorosłe po 24. roku życia, bo wtedy kończy się dla nich systemowe wsparcie i najczęściej takie osoby zostają ze starzejącymi się rodzicami.

Dlatego potrzebne jest stworzenie warunków, aby osoby dorosłe ze spektrum autyzmu zostały włączone w normalne funkcjonowanie społeczności. Ważne jest, aby starać się tworzyć nowe miejsca pracy dla takich ludzi, w których będą czuli się zrealizowani, a pracodawca będzie uwzględniał umiejętności takiego człowieka. Podjęcie różnego rodzaju kroków w tym względzie będzie korzystne dla całego społeczeństwa oraz wesprze osoby cierpiące na autyzm i ich rodziny.