Jan Paweł II beatyfikował 27 czerwca 2001 r. we Lwowie 28 grekokatolików, w tym 27 ofiar systemu sowieckiego i nazistowskiego. Jedną z nich był biskup męczennik Leonid Fiodorow, którego życie w dramatycznych okolicznościach splotło się z losem Polaka zafascynowanego chrześcijańskim Wschodem.

W łagrze na Wyspach Sołowieckich władyka Fiodorow heroicznie organizował życie religijne. Dokonał też rzeczy wręcz niewiarygodnej: potajemnie wyświęcił na diakona w obrządku greckokatolickim Donata Nowickiego. Później wystarał się, aby diakona Nowickiego wyświęcił na kapłana więziony na Sołowkach bp Boleslavs Sloskans, administrator apostolski diecezji mohylewskiej i mińskiej, obecnie sługa Boży.

17 sierpnia br. mija 50. rocznica śmierci ks. Nowickiego. Kim był ten człowiek, który już w latach 20. ubiegłego wieku marzył o zjednoczeniu Cerkwi prawosławnej z Kościołem katolickim? Urodził się w Moskwie w 1893 r., w polskiej rodzinie mieszczańskiej. Ukończył wydział matematyczno-fizyczny na Uniwersytecie w Sankt Petersburgu, wstąpił tam też do seminarium katolickiego, które jednak po roku opuścił. W latach 1916-17 służył jako oficer w carskiej armii. W roku rewolucji październikowej ożenił się z Anatolią Bouffal. Wbrew obco brzmiącemu imieniu i nazwisku była ona Polką i katoliczką, kobietą znakomicie wykształconą. Po latach wraz z mężem zaangażowała się w działalność katolickiej parafii obrządku wschodniego w Moskwie, na który małżonkowie przeszli w 1922 r. Życie religijne i intelektualne ogniskowało się tam wokół małżeństwa Anny i Władimira Abrikosowów. On został wyświęcony na kapłana, ona stanęła na czele pierwszej żeńskiej wspólnoty zakonnej obrządku bizantyjskiego. Małżeństwo Nowickich aktywnie wspierało Abrikosowów, których działalność przyciągała coraz więcej moskiewskiej inteligencji. Środowisko to rozważało możliwość pojednania Cerkwi prawosławnej z Kościołem katolickim. Katolicy obrządku bizantyjskiego, znający mentalność i teologię prawosławną, mogli pełnić rolę pomostu w tym dziele. Takiego stanu rzeczy nie mogła tolerować władza sowiecka, toteż w 1923 r. zlikwidowała parafię, a proboszcza, siostry zakonne i grupę świeckich skazała na zesłanie.

W tym gronie znalazł się Donat Nowicki z wyrokiem 10 lat zsyłki. Osiem lat później, pod zarzutem organizowania pomocy zesłańcom, została aresztowana i skazana na trzy lata zsyłki jego żona.

Wyspy Sołowieckie na Morzu Białym to synonim piekła zgotowanego setkom tysięcy ludzi przez system, który chełpił się tym, że zaprowadzi sprawiedliwość i szczęście na ziemi. Trafiali tam wierzący, głównie duchowieństwo prawosławne. Aż trudno uwierzyć, że wycieńczeni pracą ludzie, którzy z głodu ogryzali korę z drzew, zdobywali się na wysiłek uczestniczenia w modlitwach, także w Mszach św. odprawianych w lesie. Kapłanowi katolickiemu musiało wystarczyć 5-6 kropli wina, które dostarczała w paczkach, do czasu aresztowania, Anatolia Nowicka.

Jej mąż wykazał się bohaterstwem, odmawiając współpracy z GPU. Po potajemnych święceniach kapłańskich 7 września 1928 r. odprawił w łagrze ok. tysiąca Mszy. Uważał, że kapłaństwo przyjęte w czasach prześladowania Chrystusowego to wyjątkowy dar. „Odczułem, że główna siła, jaką mogę służyć Bogu w zamknięciu, to Święta Ofiara” – zapisał w swoich wspomnieniach.

Małżonkowie Nowiccy mieli ogromne szczęście, unikając losu milionów łagierników zamęczonych na „nieludzkiej ziemi”. 15 września 1932 r. znaleźli się w grupie więźniów politycznych objętych wymianą między Związkiem Sowieckim i Polską. W latach 1932-39 ks. Nowicki był proboszczem parafii bizantyjsko-słowiańskiej w Torokaniach, w diecezji pińskiej. Podczas okupacji działał w konspiracji jako kapelan AK. Po wojnie pracował w parafiach rzymskokatolickich na terenie archidiecezji warszawskiej. Przez wiele lat był wykładowcą języka i kultury rosyjskiej w seminarium Pallotynów w Ołtarzewie. W latach 50. ubiegłego wieku był ekspertem prymasa Stefana Wyszyńskiego w sprawach Kościołów prawosławnego i greckokatolickiego. Małżonkowie Nowiccy mieszkali w podwarszawskim Izabelinie. Spoczęli we wspólnej mogile na tamtejszym cmentarzu.