Reklama

Polska

Górnicze tradycje – Barbórka 2021

2021-11-22 20:57

Niedziela Ogólnopolska 48/2021, str. 63

PGE

Nie ma chyba drugiej grupy zawodowej, która kultywowałaby swoje tradycje z takim szacunkiem jak górnicy.

Po kilkudziesięciu latach funkcjonowania kopalń w Bełchatowie i Turowie, oddziałów spółki PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna z Grupy PGE, nie ma wątpliwości, że wkład, jaki obie kopalnie włożyły w rozwój terenów, na których działają, jest olbrzymi. – To w dużej mierze dzięki górnikom Bełchatów z małej miejscowości stał się dynamicznie rozwijającym się miastem. Odkrywkowa kopalnia w Bełchatowie jest największym i najnowocześniejszym tego typu obiektem w Polsce. Kopalnia Turów to natomiast od kilkudziesięciu lat jeden z najważniejszych i największych zakładów przemysłowych Dolnego Śląska – mówi Andrzej Legeżyński, prezes Zarządu PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna.

Górnicy to grupa zawodowa, dla której pielęgnowanie bogatej tradycji od zawsze stanowiło ważny element obyczajowości. Nie ma chyba drugiej grupy zawodowej, która z takim szacunkiem kultywowałaby swoje tradycje i obyczaje – podkreśla Andrzej Legeżyński.

Reklama

A jest ich mnóstwo, choćby górniczy mundur i czako z pióropuszem, słynne karczmy piwne z pochodem lisów, skokiem przez skórę i w końcu patronka górniczej braci – św. Barbara. Poniżej przedstawiamy minisłowniczek niektórych górniczych symboli.

Barbórka – od połowy XVIII wieku to tradycyjne święto obchodzone jest w kopalniach na ziemiach polskich w dniu św. Barbary, 4 grudnia. Pierwsze obchody miały miejsce w okręgu wydobycia rud ołowiowo-srebrowych w Tarnowskich Górach. Nieco później narodziła się tradycja świeckiej części obchodów, cywilizująca górnicze zwyczaje spędzania czasu przy kuflu piwa – napoju powszechnym i tanim, nierzadko zastępującym posiłek.

Barwy górnicze to czerń i zieleń. Czerń jest symbolem podziemnych ciemności, a zieleń – górniczych tęsknot za zielenią lasów i pól w czasie pracy pod ziemią.

Reklama

Comber babski – karczma piwna dla damskiej części załogi górniczej.

Czako – nakrycie głowy noszone łącznie z galowym mundurem górniczym. Przy czako zamocowany jest pióropusz symbolizujący miotełkę, którą dawniej górnicy używali do czyszczenia otworów strzałowych w masach skalnych. Kolory piór mają swoją symbolikę: zielone noszą generalni dyrektorzy, białe – inżynierowie i technicy górniczy, czarne – górnicy dołowi, czerwone przynależą orkiestrze górniczej, a biało-czerwone – tamburmajorowi.

Godło górnicze – obecne godło składa się ze skrzyżowanych ze sobą żelaznego młotka – pyrlika oraz żelaznego klina, zwanego żelazkiem, czyli najstarszych znanych narzędzi górniczych. Pierwotnym symbolem górnictwa był róg.

Karczma piwna – uroczyste zebranie gwarków, którzy są podzieleni na Ławę Lewą i Ławę Prawą, czyli dwa rywalizujące ze sobą zespoły. Ławom gwarków przewodniczą kontrapunkty oraz kantorzy. Karczmy piwne wywodzą się z tradycji spotkań gwarków w najstarszych uczelniach górniczych Europy (XVIII–XIX wiek).

Mundur górniczy podkreśla rangę górniczego zawodu. Pelerynka symbolizuje przedłużony kaptur chroniący gwarka przed wodą lejącą się ze stropu, a złote guziki przyszyte skośnie na piersi kiedyś były wypustkami, za które górnik wtykał m.in. lonty. Pierwsze polskie mundury górnicze kroju wojskowego wprowadził w 1817 r. ustawą o Korpusie Górniczym prekursor górnictwa i szkolnictwa górniczego Stanisław Staszic.

Skok przez skórę – na karczmach piwnych symbolizuje przyjęcie młodych górników, czyli lisów, do braci górniczej. Skórzany fartuch, zwany skórą lub łatą, należał do najbardziej charakterystycznych elementów stroju górnika dołowego. Karczma rozpoczyna się pochodem lisów i skokiem przez skórę młodych adeptów sztuki górniczej.

Święta Barbara jest patronką wszystkich pracowników narażonych na nagłą i niespodziewaną śmierć, czyli: górników, hutników, marynarzy, rybaków itd. Jak głosi legenda, to nieprzeciętnej urody dziewczyna, żyjąca na przełomie III i IV wieku. Jej ojciec został rażony piorunem zaraz po tym, jak kazał ją ściąć za przejście na chrześcijaństwo. Opiece św. Barbary polecają się wszyscy, którzy chcą sobie uprosić u Pana Boga szczęśliwą śmierć.

[ TEMATY ]

Wybrane dla Ciebie

Diecezja bielsko-żywiecka: modlitwa za zmarłych górników i ich rodziny

©MaverickRose – stock.adobe.com

Za tragicznie zmarłych górników, „dla których adwent ziemskiego życia już się zakończył, aby mogli cieszyć się pełnią zbawienia w niebie” – modlą się 23 grudnia, w ostatnią niedzielę Adwentu, wierni w kościołach diecezji bielsko-żywieckiej. Bp Roman Pindel wezwał do modlitwy także za rodziny górników pogrążone w żałobie po tragicznym wypadku w kopalni węgla w czeskiej Karwinie na Zaolziu, kilkanaście kilometrów od Cieszyna. W wyniku wybuchu metanu pod ziemią zginęło 13 górników, w tym 12 Polaków. Wśród ofiar są m.in. mieszkańcy Śląska Cieszyńskiego.

Więcej ...

Ks. prof. Waldemar Chrostowski: Biblia staje się ofiarą poprawności politycznej

2021-11-29 13:08

Karol Porwich/Niedziela

„Biblia staje się ofiarą poprawności politycznej. Coraz częściej normą katolickiej wiary oraz teologii i moralności nie jest Biblia i długa tradycja Kościoła, zapoczątkowana przez autorów Nowego Testamentu, Ojców Kościoła, pisarzy i teologów, lecz psychologia, socjologia, „wsłuchiwanie się”, „rozeznawanie”, analiza słupków popularności, natomiast kanon Biblii schodzi na daleki plan, jest niewygodny, a więc i niepotrzebny” – mówi znany polski biblista, a obecnie tłumacz nowego biblijnego przekładu z hebrajskiego „Księgi Dwunastu. Prorocy mniejsi” ks. prof. Waldemar Chrostowski.

Więcej ...

Zaproszenie na kolędowanie z Janem Pawłem II

2021-11-30 22:24

plakat organizatorów

To będzie barwne widowisko bożonarodzeniowe, składające się z najpiękniejszych kolęd oraz pastorałek, przeplatanych tańcami regionalnymi i narodowymi.

Więcej ...

Reklama

Najpopularniejsze

Nowenna przed uroczystością Niepokalanego Poczęcia...

Wiara

Nowenna przed uroczystością Niepokalanego Poczęcia...

Unia Europejska radzi, by

Europa

Unia Europejska radzi, by "Boże Narodzenie" zastąpić...

Dziś mija ponad 750 lat od rozpoczęcia najdłuższego...

Kościół

Dziś mija ponad 750 lat od rozpoczęcia najdłuższego...

7-letnie życie i guz mózgu - uratuj z nami Agatkę!

Polska

7-letnie życie i guz mózgu - uratuj z nami Agatkę!

Pięć rad Jezusa na Adwent

Wiara

Pięć rad Jezusa na Adwent

Prośba o modlitwę w intencji abp. Stanisława Nowaka

Niedziela Częstochowska

Prośba o modlitwę w intencji abp. Stanisława Nowaka

Watykan: papieski dyplomata zastąpi abp Hosera w...

Kościół

Watykan: papieski dyplomata zastąpi abp Hosera w...

Filip - kościelny z Instagrama

Wiara

Filip - kościelny z Instagrama

Watykan: nowi święci i błogosławieni

Franciszek

Watykan: nowi święci i błogosławieni