Imię św. Ireneusza oznacza pokój, który pochodzi od Boga – jego osoba przyczyniła się do zaprowadzenia pojednania i prawdy w czasach, które były nacechowane konfliktami oraz fałszowaniem wiary przez heretyckie sekty. Pochodził on z Azji Mniejszej, ale swoją pasterską i pisarską posługę realizował w Galii; był duchowym łącznikiem między chrześcijanami Wschodu i Zachodu.

Życiorys św. Ireneusza jest pełen luk – nie wiemy, w jakich okolicznościach trafił na Zachód. W 177 r. był już biskupem Lyonu. Dał się poznać jako roztropny pasterz, który przywiązywał uwagę do przekazywania autentycznej wiary następnym pokoleniom – tej wiary uczył się w młodości u źródeł, od biskupa Polikarpa, który był uczniem św. Jana Ewangelisty. Ireneusz podkreślał, że prawdziwa wiara jest oparta na Tradycji przekazywanej przez Apostołów, której sam był ogniwem. Choć cechował się łagodnym usposobieniem, potrafił prowadzić zażarte polemiki z heretykami. Zażegnał niejeden kryzys w Kościele, m.in. w sprawie sporu o datę obchodzenia Wielkanocy.

Jego pisma są pierwszą tak głęboką i systematyczną refleksją nad wiarą. Do naszych czasów przetrwały dwa: Adversus haereses – pierwsza polemika z gnostykami oraz Wykład nauki apostolskiej. Zdemaskował w nich błędy heretyków i przedstawił w sposób jasny prawdy wiary. Wypracował pierwszą w teologii koncepcję historii zbawienia oraz pojęcia Tradycji i sukcesji apostolskiej.

Św. Ireneusz, biskup i męczennik, ur. ok. 140 r., zm. ok. 202 r.