AGRESJA ROSYJSKA
Broń dla Ukrainy

Szyk wojsk rosyjskich w obwodzie ługańskim i prowadzone w różnych miejscach tzw. ataki zakłócające świadczą o tym, że Rosjanie mogą się przygotowywać do decydującego natarcia w tym regionie na wschodzie Ukrainy – ocenia amerykański Instytut Studiów nad Wojną (ISW). „Ataki zakłócające” mają na celu odciągnięcie uwagi wojsk ukraińskich, by w ten sposób stworzyć warunki do decydującej operacji ofensywnej w obwodzie ługańskim. Według ISW, armia rosyjska w większym stopniu koncentruje się teraz na oddziałach regularnych, a w mniejszym – na „nietradycyjnej strukturze”, którą stanowi złożona z najemników Grupa Wagnera.

Tym ważniejsze mogą się okazać decyzje Niemiec i USA: Amerykanie zapowiedzieli przekazanie Ukrainie 31 czołgów Abrams, a Niemcy w pierwszej fazie – 14 Leopardów. – Mam nadzieję, że uda się skompletować brygadę czołgów – mówi wiceszef MON Wojciech Skurkiewicz. Obok USA, Niemiec i Polski do koalicji chcą dołączyć m.in. państwa skandynawskie, a rozważa to m.in. Hiszpania. Celem byłoby szybkie skompletowanie dwóch batalionów z czołgami Leopard 2 prawie 90 maszyn.

Sensacyjnie zabrzmiała opinia szefa komisji obrony w brytyjskiej Izbie Gmin Tobiasa Ellwooda, że aby pomóc Ukrainie wygrać wojnę, w Polsce musi powstać ogromna fabryka broni. – Bo obecny model darowizn jest w dłuższej perspektywie nie do utrzymania – powiedział. Dziennik Daily Telegraph napisał, że rozmowy z Polską na temat lokalizacji takiego obiektu zostały już rozpoczęte, a Ellwood uważa, że Wielka Brytania powinna objąć przewodnią rolę wśród zachodnich krajów zaangażowanych w ten projekt.
w.d.

KRAJ RAJ
Likwidują, zamykają

Władze Rosji likwidują resztki instytucji państwa obywatelskiego. Wysiedlane z zajmowanych pomieszczeń jest Centrum im. Andrieja Sacharowa (na zdjęciu) – niezależna rosyjska organizacja społeczna. Traci ono swoją siedzibę, salę wystawową i dawne mieszkanie Sacharowa w Moskwie, w którym mieści się archiwum słynnego fizyka, obrońcy praw człowieka i laureata Pokojowej Nagrody Nobla. Centrum działało od 1996 r., było miejscem konferencji i spotkań, dyskusji i wystaw, użyczało pomieszczeń inicjatywom obywatelskim. W 2014 r. władze rosyjskie uznały organizację za „zagranicznego agenta”.

Za organizację niepożądaną rosyjskie władze uznały także SIA Medusa Project, wydawcę niezależnego portalu Meduza, który dziś ma siedzibę na Łotwie. Oznacza to zakaz działalności tego serwisu w Rosji. Według oświadczenia wydanego przez prokuraturę generalną, Meduza ma zagrażać fundamentom porządku konstytucyjnego i bezpieczeństwu Rosji.

Moskiewski Sąd Miejski nakazał likwidację Moskiewskiej Grupy Helsińskiej (MGH), najstarszej w Rosji organizacji broniącej praw człowieka. Pretekst: MGH ma status organizacji regionalnej, ale w latach 2019-20 działała również poza Moskwą. Zakwestionowano legalność licznych działań MGH, m.in. obserwowania przez Grupę procesów sądowych. MGH powstała w 1976 r. z inicjatywy dysydentów skupionych wokół Sacharowa.
w.d.

ROSJA
Dobra inwestycja

Ostatnie lata to dla rosyjskich firm pogrzebowych czas ogromnych zysków; najpierw pandemia COVID-19, a następnie inwazja na Ukrainę doprowadziły do znacznego wzrostu zainteresowania usługami pogrzebowymi – pisze niezależny rosyjski portal Insider. Firmy pogrzebowe w kreatywny sposób reagują na pojawiające się wyzwania. Na cmentarzach wydzielane są kwatery dla żołnierzy, wprowadza się na rynek specjalne trumny w kolorach wojskowego kamuflażu, pojawiają się też nowe rodzaje obrzędów. Serwis zwrócił uwagę na rosnącą liczbę krematoriów. Przedstawiciele branży pogrzebowej, cytowani przez niezależny serwis, twierdzą, że budowa krematorium to dobra inwestycja, jej koszt zwraca się w ciągu kilku lat.
j.k.

UKRAINA
Odessa zagrożona

UNESCO, organizacja ONZ zajmująca się kulturą, sztuką i nauką, wpisała historyczne centrum Odessy na listę zagrożonych obiektów Dziedzictwa Światowego. Od początku rosyjskiej inwazji miasto było wielokrotnie bombardowane. Status ten pomoże chronić to portowe miasto, zagrożone przez rosyjski ostrzał, a także ułatwi zbieranie środków finansowych oraz pozyskiwanie międzynarodowej pomocy na rzecz jego zabytków. W lipcu w Odessie został częściowo zniszczony szklany dach Muzeum Sztuk Pięknych, które otwarto w 1899 r.
j.k.

ODSZKODOWANIA
Niech płacą i oddają

Polska delegacja do Rady Europy (RE) zainicjowała przygotowanie projektu rezolucji w sprawie wypłaty przez Niemcy odszkodowań dla obywateli poszkodowanych w wyniku II wojny światowej. Jak wyjaśnił wiceminister spraw zagranicznych Arkadiusz Mularczyk, projekt rezolucji, podpisany przez trzydziestu pięciu parlamentarzystów z jedenastu krajów RE, dotyczy zbadania kwestii prawa do zadośćuczynienia obywatelom Polski, a także braku dostępu do drogi sądowej w tych sprawach. Wniosek będzie oceniony przez biuro RE oraz komitet prezydialny, a jeśli uzyska akceptację, zostanie poddany pod głosowanie w Radzie. Wiceminister przyznał, że strona polska liczy na to, iż sprawa zakończy się wezwaniem Niemiec do naprawy swojego ustawodawstwa, stworzenia odpowiedniej procedury sądowej i wypłaty odpowiednich świadczeń.

Wśród strat wojennych są dzieła sztuki, które Niemcy okupujący Polskę kradli hurtowo. W prowadzonej przez MKiDN bazie danych zarejestrowanych jest ok. 66 tys. zaginionych dzieł sztuki. W ostatnich latach odzyskano ok. 600 pojedynczych egzemplarzy. Te liczby wicepremier Piotr Gliński podał przy okazji prezentacji filmu z przekazania stronie polskiej dwóch obrazów – Mater Dolorosa oraz Ecce Homo, pochodzących z warsztatu Dierica Boutsa, które znajdowały się w jednym z hiszpańskich muzeów. Obrazy autorstwa XV-wiecznego flamandzkiego malarza zostały zagrabione przez Niemców ze zbiorów Zamku Ordynacji Książąt Czartoryskich w Gołuchowie. Wrócą do zamku w Gołuchowie, gdzie znajduje się dziś oddział Muzeum Narodowego w Warszawie. (Więcej na ten temat na str. 30-31).
w.d.

POLSKIE WETO
Łapa na lasach

To może być uderzenie w jedną z kluczowych branż polskiej gospodarki. Zdominowany przez lewicę i liberałów Parlament Europejski chce zmiany traktatów – chodzi o przeniesienie leśnictwa z kompetencji krajowych do UE. Pierwszy krok właśnie zrobiono: pozytywną opinię w tej sprawie wydała Komisja Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności Parlamentu Europejskiego, co wywołało ostrą reakcję polskiego rządu. Zdaniem minister klimatu i środowiska Anny Moskwy, sam pomysł, by leśnictwo znalazło się w kompetencjach unijnych, a nie krajowych, jest niebezpieczny. Spowodowałoby to, że nie moglibyśmy zarządzać swoimi zasobami, a miałaby o nich decydować Bruksela. – Polskie lasy to wyłączna kompetencja Warszawy – powiedziała min. Moskwa. – Absolutnie nie ma możliwości rozszerzania kompetencji unijnych nawet o skrawek dodatkowych spraw związanych z lasami – określił rzecznik rządu Piotr Müller. Zapowiedział weto Polski wobec zakusów eurobiurokratów.
w.d.

SONDAŻ
Ograniczyć TikToka

61% badanych Polaków opowiada się za ograniczeniem nieletnim dostępu do mediów społecznościowych, a 22% jest temu przeciwnych – wynika z sondażu pracowni Social Changes. Na pytanie, jaki wpływ mają na dzieci social media typu TikTok, trzy czwarte ankietowanych odpowiedziało, że negatywny. „Są to wyniki, które dają podstawę do rozpoczęcia poważnej debaty w tej sprawie. Politycznie trudnej, ale cywilizacyjnie niezbędnej” – oceniła redakcja portalu wPolityce.pl, która zleciła badania.
j.k.

MOTORYZACJA
Najstarsze auta

Grecja ma najstarszą flotę samochodów osobowych w UE – wynika z raportu „Vehicles in use. Europe 2023” opublikowanego przez Europejskie Stowarzyszenie Producentów Samochodów (ACEA). Średnia wieku aut osobowych w Grecji wynosi 17 lat, podczas gdy średnia unijna to 12 lat. Także w zestawieniu wieku autobusów i ciężarówek Grecja zajmuje wysokie, drugie miejsce. Według ACEA, średni wiek greckich autobusów wynosi 19 lat, podczas gdy średnia unijna to 12,7 lat. Najstarsze autobusy jeżdżą w Rumunii (20,2%). W Polsce natomiast jeżdżą najstarsze samochody osobowe LPG (13,4% przy 2,5% średniej UE). Według raportu ACEA, średni wiek samochodów osobowych w Polsce to 14,5, a autobusów – 16 lat.
w.d.

STYL ŻYCIA
Dziadkowie ratują

We Włoszech dziadkowie ratują domowe budżety rodzin, które z trudem wiążą koniec z końcem. Z pomocy seniorów w dobie inflacji i wysokich rachunków za gaz i prąd korzysta 40% rodzin – wynika z sondażu przeprowadzonego w związku ze zjazdem największego krajowego stowarzyszenia zrzeszającego emerytów. Prawie dwie trzecie Włochów, którzy korzystają z pomocy seniorów, przyznaje, że wnoszą oni decydujący wkład w rodzinny budżet. Ponad jedna piąta rodziców docenia pomoc dziadków w opiece nad dziećmi, dzięki czemu mogą zaoszczędzić na szkolnej świetlicy i opiekunkach. „Obecność osób starszych w rodzinach ma fundamentalne znaczenie dla wielu obywateli” – skomentowali autorzy sondażu.
j.k.