Choroba rozwija się przez wiele lat i stopniowo prowadzi do zmniejszenia gęstości mineralnej kości, co z kolei powoduje większą podatność na złamania. Według danych NFZ, na osteoporozę choruje w Polsce 2,1 mln osób po 50. roku życia (dane z 2022 r.). Co roku jest ona przyczyną ok. 120 tys. złamań, z którymi wiążą się nie tylko ból i unieruchomienie, ale też ryzyko zgonu z powodu możliwych powikłań oraz niepełnosprawności, która wymaga stałej pomocy innych osób. Ale mając świadomość tej choroby, znając czynniki, które ją wywołują, możemy stosować profilaktykę.

Co zwiększa ryzyko?

Ważne są czynniki genetyczne: jeżeli osteoporoza i związane z nią złamania występowały w rodzinie, większe ryzyko dotyczy kolejnych pokoleń. Ważnymi czynnikami są wiek – ryzyko choroby rośnie w miarę starzenia się organizmu – oraz niektóre choroby, które mogą zaburzać normalną gospodarkę kostną. Ponieważ większe ryzyko rozwoju osteoporozy dotyczy kobiet – które wg danych NFZ, stanowią 1,7 mln chorych – to one powinny szczególnie dbać o profilaktykę.

Dzięki odpowiedniemu działaniu można zahamować przebieg choroby, bo jest grupa czynników ryzyka osteoporozy, na które mamy decydujący wpływ. Są to: palenie tytoniu i nadmierne spożywanie alkoholu, które powodują osłabienie kości, niedożywienie i zła dieta – uboga w składniki mineralne, zwłaszcza wapń, niedobór witaminy D oraz mała aktywność fizyczna.

Jak podaje portal Medycyna praktyczna: „Profilaktykę należy rozpocząć już w młodym wieku, aby osiągnąć jak najwyższą szczytową gęstość kości – szczególnie ważne są odpowiednia podaż wapnia i witaminy D oraz regularna aktywność fizyczna. Szacuje się, że można w ten sposób zapobiec nawet połowie późniejszych złamań osteoporotycznych. Poprzez odpowiednie zmiany w stylu życia w wieku dorosłym można natomiast zmniejszyć utratę tkanki kostnej o ok. 1/3. Stosując leki zmniejszające ryzyko wystąpienia złamań kości, można zapobiec nawet ok. 60% przypadków złamań kręgów oraz do ok. 40% przypadków złamań pozakręgowych (np. nadgarstka, szyjki kości udowej)”.

Diagnostyka

Ważnym badaniem w diagnozowaniu zarówno choroby, jak i zagrożenia nią jest densytometria. Jest to rodzaj badania rentgenowskiego, które pozwala ocenić gęstość mineralną kości. Najbardziej miarodajne jest badanie bliższego końca kości udowej i odcinka lędźwiowego kręgosłupa. Badanie trwa 2-3 min i nie wymaga specjalnego przygotowania ze strony pacjenta. Aparaty do densytometrii emitują minimalną dawkę promieniowania rentgenowskiego. Dla poszerzenia diagnostyki lekarz może zlecić badania krwi oraz moczu. W badaniu krwi oznaczamy: OB, morfologię, poziom wapnia, fosforu, fosfatazy alkalicznej, kreatyniny i witaminy D. W dobowym badaniu moczu oznaczamy poziom wapnia, fosforu i kreatyniny.

W internecie jest również dostępny przygotowany przez WHO kalkulator FRAX do samodzielnego wypełnienia. Kalkulator pozwala ocenić ryzyko złamania szyjki kości udowej lub innego złamania głównego, w tym złamania kręgosłupa, przedramienia lub kości ramiennej. Po wypełnieniu ankiety z pytaniami dotyczącymi wieku, masy ciała, wzrostu, stosowania niektórych leków, przebytych wcześniej złamań i in. otrzymamy wynik oceniający stopień ryzyka.