Jak mówi ks. Marcin Boryń, diecezjalny duszpasterz młodzieży od lat zaangażowany w organizację Nocy Świętych, początkowo była ona traktowana jako alternatywa dla Halloween, ale szybko odrzucono jednoznaczność takiej tezy.

Idea

– Od początku Kościół oddawał cześć świętym i sprawował liturgię im poświęconą, najpierw przecież na grobach, na doczesnych szczątkach świętych – tłumaczy duszpasterz. – Chrześcijanie, akcentując kult świętych i błogosławionych, zatrzymują się w zadumie i modlitwie nad wartością życia i śmierci, ciała ludzkiego i jego szczątkami, czyli relikwiami. Tradycja kultu relikwii, zmarłych i świętych jest bardzo stara – dodaje, zaznaczając zarazem, że Kościół wszystkie większe uroczystości poprzedza przeżywaniem wigilii. Wskazuje na dwa jakby równoległe pomosty: kult świętych oraz kult relikwii.

– Chodziło nam, organizatorom, o promowanie świętości i wyjście z tą prawdą na ulice – podkreśla ks. Sławomir Sarek, pomysłodawca wydarzenia w diecezji kieleckiej, ówczesny duszpasterz młodzieży, obecnie proboszcz w Gorzkowie. – Oprócz czuwania modlitewnego ważna była myśl wkroczenia z tą ideą w sferę publiczną, stąd spotkanie na pl. Jana Pawła II, przejście na rynek i apel, podczas którego zapraszaliśmy kielczan do modlitwy o świętość miasta – wspomina. – Od 2011 r. organizowaliśmy Noc w parafiach, a bodaj jako pierwszy na grunt parafialny zaszczepił to wydarzenie Damian Zegadło do parafii w Brzezinach. Miała to być przestrzeń gromadzenia młodych, na przekór tendencjom ośmieszania relikwii – dodaje duszpasterz. Filarami organizacyjnymi byli wówczas Ruch Światło-Życie i wolontariat Caritas kieleckiej.

Scenariusz wydarzeń Nocy Świętych w parafiach jest dowolny, choć bywa podobny. Zwykle w programie jest liturgia związana z dniem Wszystkich Świętych, czasami Msza św., inscenizacja bądź film o świętych, może być procesja na cmentarz, Różaniec za zmarłych, rozważanie konkretnego tematu, np. polscy święci – pomysłów bywa wiele.

Centralna uroczystość diecezjalna jest tam, gdzie przewodniczy jej biskup kielecki. Ostatnio łączyła ona obchodami i procesją dwie parafie – w Kielcach-Dąbrowie oraz Ducha Świętego. W tym roku będzie podobnie. – Spotkanie zaczniemy Eucharystią w kościele w Kielcach-Dąbrowie o godz. 18, potem kolejne elementy wydarzenia, a następnie procesja do kościoła Ducha Świętego, gdzie będzie adoracja – informuje ks. Boryń.

Głównym organizatorem diecezjalnej Nocy Świętych jest dzisiaj duszpasterstwo młodzieży przy współorganizacji zaangażowanych parafii i ich struktur młodzieżowych.

Początki

Spotkania Nocy Świętych odbywały się w kościele akademickim św. Jana Pawła II w Kielcach (wówczas jeszcze w kaplicy). – Były zapraszane różne wspólnoty, ale wydarzenie miało charakter otwarty. Wkrótce dołączyli kapucyni, parafia św. Wojciecha i Noc Świętych stawała się coraz popularniejsza – wspomina ks. Boryń.

Ks. Sławomir Sarek lokuje początki w 2008 r., kiedy to podczas Europejskiego Spotkania Młodych w Brukseli, wraz ze śp. bp. Kazimierzem Ryczanem, mieli okazję wysłuchać opowieści obecnego prymasa Polski abp. Wojciecha Polaka o doświadczeniu Nocy Świętych w archidiecezji gnieźnieńskiej. – Temat dojrzewał i w 2009 r. ja i ks. Jacek Iwan pojechaliśmy do Gniezna, spotkaliśmy się z organizatorami i został przygotowany autorski scenariusz. Noc Świętych odbyła się po raz pierwszy w kaplicy akademickiej w 2009 r. – zaznacza kapłan.

W diecezji kieleckiej Noc Świętych z roku na rok cieszy się coraz większą popularnością. Jeszcze w 2012 r. odbywała się ona tylko w trzech miastach, rok później w sześciu, ostatnio w ponad 30 parafiach. I tak np. w 2023 r. Dekanalna Noc Wszystkich Świętych miała miejsce w parafii św. Brata Alberta w Sędziszowie, a miejska – z udziałem trzech parafii – w Pińczowie. W Kielcach wydarzenie odbywało się m.in. w parafii Niepokalanego Serca NMP, Chrystusa Króla, św. Stanisława BiM. Noce Świętych organizowano także w Nowym Brzesku, Proszowicach, Wiślicy, Bielinach, Ćmińsku, Chmielniku, Busku-Zdroju, Łukowej, Łosieniu, Małogoszczu, Miechowie, Piekoszowie, Skale, Włoszczowie, Słomnikach, Stopnicy, Wolicy-Tokarni.

Gdzie w tym roku na Noc Świętych?

Warto do Brzezin, gdzie wezwanie parafii – Wszystkich Świętych – sugeruje duży kult dla relikwii i gdzie rzeczywiście są one regularnie sprowadzane i czczone; warto do św. Józefa w Kielcach, gdzie w kościele znajduje się kaplica z relikwiami.

– U nas, w Piotrkowicach k. Chmielnika, jest tzw. Niedziela Świętych, obchodzona w ostatnią niedzielę przed uroczystością Wszystkich Świętych – informuje o. Grzegorz Irzyk, karmelita, proboszcz piotrkowickiej parafii i kustosz sanktuarium. – „Święci” uczestniczą w Sumie w przygotowanych wcześniej strojach, jest ich prezentacja i krótkie przypomnienie biografii. Z każdej grupy wiekowej jury wyłania najciekawsze prezentacje. Na koniec jest przemarsz, przypominający obecność świętych i błogosławionych wśród nas – tłumaczy karmelita. Nad całością czuwa katecheta o. Romuald Gościewski.

W Proszowicach, jak zapowiada proboszcz ks. dr Jan Zwierzchowski, oddawanie czci świętym zaplanowano w szerszym czasowym wymiarze. – Już 20 października przyjadą do nas klerycy z naszego seminarium z relikwiami, będzie czuwanie i nabożeństwo „Przez ich zasługi i modlitwy”. Ponadto od niedawna mamy w parafii relikwie św. Rity i ks. Andrzej Kozieł zaproponował, aby od końca października przez listopad powierzać relikwie rodzinom, szczególnie dzieci pierwszokomunijnych w ramach „Wieczoru ze św. Ritą w rodzinie” – wyjaśnia Proboszcz. Rodziny otrzymywałyby relikwie podczas wieczornej Mszy św. i skupiałyby one jej członków na modlitwie przez dobę. – Będzie to więc taka sztafeta modlitwy ze św. Ritą – dodaje ks. Zwierzchowski. Wspomina Noce Świętych organizowane od 2016 r., z nabożeństwem różańcowym ze świętymi, adoracją, procesją z relikwiami z cmentarza do kościoła. Od dwóch lat organizacją Nocy Świętych w tej parafii zajmuje się ks. Michał Haśnik, mający szczególny, osobisty kult dla relikwii. Dzięki jego zaangażowaniu przy ołtarzu znajdzie się aż 20 relikwiarzy ze szczątkami świętych. Będzie modlitwa różańcowa uzupełniana o fakty z życia świętych, a dzieci przebiorą się za wybrane postaci. Wyjątkowa cześć zostanie oddana bł. Józefowi Pawłowskiemu i o. Rafałowi z Proszowic – w Roku mu dedykowanym, jako osobom związanym z parafią.

W Chmielniku, jak wskazuje Kronika parafialna, Noce Świętych odbywały się od 2014 r. z przerwą w czasie pandemii. W tym roku także zaplanowano czuwanie przy relikwiach, a odpowiedzialny za organizację ks. Paweł Foderowicz zaprosił m.in. do współpracy „Poczekalnię Pana Boga”.

W Gorzkowie jest zawsze Uwielbienie przed Najświętszym Sakramentem, wniesienie sześciu relikwiarzy z relikwiami i wystawienie obrazów, a także przybliżanie postaci patronów i modlitwa o świętość. – W tym roku skupimy się na św. Franciszku z Asyżu – przypada 800-lecie otrzymania przezeń stygmatów – zapowiada Proboszcz. – Noc Świętych kończymy procesją ze śpiewem litanii na cmentarz. Jest tam skwer Pamięci, z pomnikami poświęconymi wydarzeniom politycznym, ofiarom łagrów czy miejsce Pamięci Dzieci Utraconych. Zapalimy tam znicze – wyjaśnia.

Noce Świętych dzieją się wokół nas. Wystarczy się rozejrzeć. I, oczywiście, wziąć udział.