Ks. Przemysław Witkowski: Zacznijmy od tego, czym jest rok propedeutyczny.

Ks. Bartosz Adamski: To pierwszy etap formacji seminaryjnej, który skupia się na tym, aby kandydat do kapłaństwa przede wszystkim zbudował relację z Jezusem, który go powołuje. Ten okres koncentruje się na duchowej formacji, która polega na przeżywaniu wiary, aby mogła stać się dojrzalsza przed przejściem do kolejnych etapów formacji seminaryjnej. W naszej diecezji wprowadzono go w 2022 r.

W cyklu sześcioletnich studiów filozoficzno-teologicznych, kiedy kleryk jest w formacji seminaryjnej, ma dostęp do rozmów z ojcem duchownym, kierownikiem duchowym, ale także do przełożonych, np. rektora seminarium. Jak sytuacja wygląda w okresie propedeutycznym?

Okres propedeutyczny stanowi integralną część seminarium, nie jest odrębną jednostką. Ma oczywiście swoją autonomię, wynikającą z różnic w charakterze tej formacji, ale pozostaje częścią seminarium. Formacja propedeutyczna odbywa się w diecezjalnym domu propedeutycznym, który wspólnie prowadzimy z archidiecezją gdańską, ale jesteśmy integralną częścią Wyższego Seminarium Duchownym Diecezji Toruńskiej. Odpowiedzialnym za ten etap jest rektor seminarium. Seminaria delegują także przełożonych do tego etapu formacji. Ja pełnię rolę prefekta w imieniu diecezji toruńskiej, natomiast ks. Robert Zieliński jest prorektorem z ramienia gdańskiego seminarium. Jesteśmy tutaj obecni na co dzień. Rektorzy, zarówno toruński, jak i gdański, często nas odwiedzają, podobnie jak ojcowie duchowni seminarium. Wraz z księdzem Robertem pełnimy funkcje formatorów zewnętrznych, podczas gdy ojcowie duchowni seminarium są odpowiedzialni za życie wewnętrzne i duchowe.

Dlaczego Gdańsk? W naszej diecezji jest wiele miejsc, gdzie kilku kleryków roku propedeutycznego mogłoby spokojnie podjąć się formacji seminaryjnej.

Tak postanowił Ksiądz Biskup, kierując się względami praktycznymi. Potrzebny jest osobny budynek, który będzie funkcjonował nieco niezależnie. Ciężko jest budować taką placówkę od podstaw, zwłaszcza kiedy pojawia się niewielka liczba kandydatów. Musimy zdawać sobie sprawę, że liczba chętnych do wstąpienia w szeregi kleryckie z diecezji gdańskiej i toruńskiej zawsze jest poniżej dziesięciu. W sytuacji, gdy w tym roku zgłosiło się tylko dwóch kleryków z Gdańska, nie ma sensu tworzyć formacji w osobnym budynku dla tak małej grupy. Dlatego łączymy siły z Gdańskiem, aby zwiększyć wspólnotę kleryków rozpoczynających formację, co powinno przynieść lepsze rezultaty. Dodatkowo, z praktycznego punktu widzenia, zorganizowanie osobnego domu dla większej liczby kleryków ma większy sens.

Ilu kleryków w tym roku rozpoczyna propedeutyk?

Siedmiu – dwóch z archidiecezji gdańskiej oraz pięciu z diecezji toruńskiej.

Czy rok propedeutyczny jest konieczny? Co wyróżnia go w porównaniu z późniejszym cyklem seminaryjnym?

Unikalną cechą tego okresu jest odosobnienie – osoby rozpoczynające ten etap życia seminaryjnego przebywają w innym miejscu niż pozostali klerycy. Zasada ta jest przede wszystkim zawarta w programie formacji seminaryjnej, która podkreśla znaczenie takiego miejsca.

Dlaczego tak ważna jest konieczność posiadania odrębnego budynku?

Warto podkreślić, że wśród niektórych formatorów seminaryjnych wprowadzenie okresu propedeutycznego (znanego zerowym) jest postrzegane jako długo oczekiwana decyzja Episkopatu. Osoby pracujące z kandydatami do kapłaństwa dostrzegają ogromną potrzebę stworzenia miejsca, w którym można skoncentrować się na wychowaniu i pogłębianiu duchowego życia tych, którzy właśnie rozpoczynają swoją drogę w seminarium, z dala od napiętego tempa życia narzucanego najczęściej przez studia teologiczne. Wydaje się, że dzięki temu otwiera się przed nami możliwość bardziej efektywnego przygotowania kapłanów do pracy w parafiach. Odrębny budynek jest potrzebny, aby umożliwić wprowadzenie w ciszę, w której można spotkać Jezusa, który powołuje.

Mowa o tzw. silentium sacrum, wyciszeniu?

Młodzi ludzie wykazują się inną dojrzałością oraz zrozumieniem rzeczywistości w porównaniu do tych, którzy zaczynali swoją formację 10, 20 czy 40 lat temu. Czasami pochodzą z rodzin, które przeżyły kryzysy. Mimo to pragną podjąć drogę powołania, dlatego ważne jest, aby stworzyć im odpowiednie warunki. Dzięki temu będą mogli stać się dojrzałymi kapłanami, dobrze przygotowanymi do pełnienia tej odpowiedzialnej funkcji. Silentium sacrum jest ciszą innego charakteru. Potrzebujemy dobrze przeżywać Słowo Boże i w pewnym sensie odpowiednio nastroić się do modlitwy. Mówiąc o ciszy, mam na myśli szerszy kontekst, pewien rodzaj wyhamowania z rozpędzonego świata.

W pewnym sensie ta cisza, ma swój charakter naprawczy.

Dokładnie tak! Naprawa duszy i ciała. Liczba bodźców dostarczanych przez współczesny świat sprawia, że człowiek staje się coraz bardziej przytłoczony i zagubiony. Z takim stwierdzeniem zgodzi się zapewne większość społeczeństwa. Jednak młodemu pokoleniu, pogrążonemu w wirtualnym świecie, coraz trudniej się wyciszyć.

Wydaje mi się, że brak ciszy jest problemem, który wpływa na brak zdecydowania i podejmowania życiowych decyzji u młodych ludzi. Coraz bardziej tkwimy w złudnym przekonaniu, że siebie znamy, po czym okazuje się, że jednak tak nie jest. Te problemy stały się w pewnym sensie współczesną chorobą społeczeństwa. Potrzeba zatem tej naprawy poprzedzonej modlitwą i refleksją.

Co pozwala wejść na odpowiednie tory formacyjne...

Tak, bo ciało i dusza są powiązane ze sobą.