ANNA WYSZYŃSKA: - W ciągu ostatnich tygodni Ksiądz Biskup odwiedził kilka szkół na terenie diecezji. Jaki był cel tych odwiedzin?

JAN WĄTROBA:- Przygotowując plan działalności duszpasterskiej na obecny rok, Ksiądz Arcybiskup, biskupi oraz wizytatorzy odpowiedzialni za duszpasterstwo i katechezę uznali, że bardzo dobrze byłoby podczas kanonicznej wizytacji parafii spotkać się również ze środowiskiem szkolnym. W tym roku zamierzamy odbyć wizytacje w ok. 100 parafiach. Ksiądz Arcybiskup, bp Antoni i ja będziemy przy tej okazji odwiedzać również szkoły. Jeżeli mówimy o celach pobytu biskupa w szkołach, to jest ich kilka. Uważamy za konieczne, by tym wszystkim, którzy pochylają się nad młodym człowiekiem, są zaangażowani w dzieło nauczania i wychowania, przekazać słowa wdzięczności i uznania. Okazuje się, że słowo "dziękuję" słyszą oni rzadko. Nauczyciele, z którymi rozmawiałem, mówili z pewnym bólem, że wiele jest pomówień i pretensji pod ich adresem, natomiast rzadko pada słowo "dziękuję" za ich ciężką pracę w warunkach różnych braków materialnych, a także moralnych, które zaczynają się już w rodzinie. Słowa podziękowania, które przekazywałem w imieniu swoim i Arcybiskupa Metropolity, były potrzebne, bo wiemy, że wysiłek tych ludzi jest bardzo duży. Moje spotkania i rozmowy w szkołach miały również na celu ukazanie i podkreślenie, że nauka religii jest nieodzowna dla wychowania pełnego człowieka. Proces wychowawczy prowadzony przez nauczycieli świeckich i katechetów zmierza do wprowadzenia człowieka w świat wartości, także w świat wartości chrześcijańskich, które przecież są szczytem wszystkich wartości. Jeżeli tak rozumiemy wychowanie, to w szkole konieczna jest obecność katechetów, którzy wprowadzą młodego człowieka w świat wartości ewangelicznych. Bardzo ważne jest, aby uświadomić, że wszyscy - nauczyciele i katecheci mają jeden cel, którym jest wychowanie człowieka dojrzałego, zintegrowanego. Dlatego musimy być razem i musimy czuć wspólnotę tego celu.

- Które szkoły odwiedził Ksiądz Biskup i jakie zmiany w nich zaobserwował?

- W parafii św. Jakuba w Częstochowie odwiedziłem 4 szkoły: I L.O. im J. Słowackiego, Zespół Szkół im C. K. Norwida, Szkołę Podstawową i Gimnazjum prowadzone przez Siostry Zmartwychwstanki oraz przedszkole u Sióstr Nazaretanek. Później odbywałem wizytację kanoniczną w parafii Osjaków, gdzie odwiedziłem Szkolę Podstawową, Gimnazjum i Przedszkole. Ten ostatni przykład jest bardzo budujący, bo jest to parafia typowo wiejska, ze wszystkimi charakterystycznymi dla tego środowiska problemami materialnymi. Tam zarówno katecheci, jak i nauczyciele angażują się w materialną pomoc uczniom. Także parafia wspomaga materialnie uczniów, np. dofinansowując dożywianie. Z kolei nauczyciele i dyrekcja szkoły angażują się w organizowaną przez parafię działalność duszpasterską i charytatywną. Jedna z dyrektorek jest prezesem parafialnego oddziału " Caritas", druga prezesem Akcji Katolickiej. Jest to wspaniała sytuacja, przecież dzieci uczą się poprzez dobry przykład i widzą, jak ważne jest wspólne działanie. Tam ksiądz jest w szkole stałym gościem, a rodzinną, życzliwą atmosferę czuje się na każdym kroku. Chciałbym podkreślić, że ze wszystkich tych szkół wyniosłem pozytywny obraz relacji między wychowawcami, nauczycielami i uczniami. Jako niepowtarzalny określiłbym klimat Szkoły Podstawowej i Gimnazjum prowadzonych przez Siostry Zmartwychwstanki. Myślę, że jest to ten szczególny klimat szkół katolickich, gdzie obecność biskupa, kapłana, osób zakonnych jest czymś normalnym, a jednocześnie budzi duży szacunek. Specyfika tego klimatu polega także na tym, że widać, iż dzieci są zdyscyplinowane, a jednocześnie śmiałe i otwarte na innych. Już siedmiolatkowie nie mieli trudności w zadawaniu mi pytań, a jednocześnie widać było spory, jak na ich wiek, zasób wiedzy z dziedziny liturgicznej i kościelnej. O tej specyfice decyduje również fakt, że grupy klasowe są mniejsze, dzieci akceptowane i traktowane indywidualnie, że łączy się tam miłość do dzieci z wymaganiami wobec nich.

- Jak bardzo różni się współczesna szkoła od tej, do której uczęszczał Ksiądz Biskup?

- Powracając do szkoły po latach, byłem zaskoczony przede wszystkim bogactwem pomocy, które dzieci mają do dyspozycji. Pracownie komputerowe, internet to wspaniałe narzędzia, którymi jednak trzeba się umiejętnie posługiwać. Chodzi nie tyle o umiejętności techniczne, ale o wykorzystanie ich dla dobra człowieka, dla jego rozwoju duchowego. Można również zauważyć dużą śmiałość dzieci, umiejętność ubrania myśli w słowa, stawiania pytań. Widać, że dzisiaj młodzi ludzie o wiele szybciej zaznajamiają się z problemami świata i mają łatwiejszy dostęp do wiedzy. To oczywiście nakłada na nauczycieli, katechetów znacznie większą odpowiedzialność i obowiązek nauczenia dzieci właściwego oceniania i wartościowania.

- Jakie są najważniejsze problemy współczesnej szkoły?

- Z niepokojem przysłuchujemy się wszystkim sygnałom o penetrowaniu środowisk młodzieżowych przez sekty, ruch New Age i inne grupy. W szkołach, które odwiedziłem, na razie zjawiska takie nie występują, chociaż są sygnały tego rodzaju prób. Jest to widoczne poprzez pytania zadawane przez młodzież, także poprzez fakt, że w jednym z liceów grupa prowadząca takie praktyki wynajmuje pomieszczenie na spotkania. Próby wejścia w środowisko szkolne ze strony różnych ezoterycznych towarzystw czy grup trzeba obserwować z uwagą i niepokojem, wiadomo bowiem, że młodzież jest dla nich szczególnie wdzięcznym obiektem działania. Dlatego rozmaite propozycje spędzania czasu wolnego muszą być traktowane przez wychowawców i rodziców bardzo uważnie, nie powinno to być pozostawiane "żywiołowi", trzeba starannie dokonywać wyborów.

- A zagrożenie narkotykami?

- Było to jedno z pierwszych pytań, jakie stawiałem w gronie dyrekcji. Dyrektorzy uspokajali mnie, co do swoich szkół, chociaż jednocześnie podkreślali, że czują zagrożenie, po lekcjach młodzież jest narażona na rozmaite niekorzystne wpływy. Tu pojawia się problem moralnego przygotowania dzieci do życia, nauczenia ich umiejętności rozróżniania dobra i zła. Myślę, że szkoły i katecheci muszą się z tym zmierzyć podczas swoich lekcji, ale nie tylko. Jednym z ważniejszych problemów wychowania jest motywowanie uczniów. Posłużę się przykładem z Osjakowa. Jeżeli uczniowie widzą większość swoich nauczycieli na niedzielnej Mszy św. i przystępujących do Komunii św., to jest to dla nich przykład dojrzałego traktowania swojego życia chrześcijańskiego, ale też motywacja w sensie racjonalnego uzasadnienia takiego postępowania. W tym kontekście jako bardzo cenną należy uznać inicjatywę, o której dowiedziałem się w jednej z częstochowskich szkół średnich. Powstała tam z inicjatywy młodzieży wspólnota modlitewna, która kilka razy w tygodniu spotyka się na dużej przerwie, by się pomodlić, rozważać Pismo Święte. Jest to piękna inicjatywa, świadcząca o bogactwie osobowości pomysłodawców. W ten sposób dają oni świadectwo swoim kolegom, że modlitwa nie jest zarezerwowana tylko dla świątyni, lecz jest integralną częścią naszego życia i stałego bycia z Bogiem.

- Czy Ksiądz Biskup planuje odwiedziny w kolejnych szkołach?

- Tak, oczywiście. Przy czym chciałbym wyjaśnić, że nie są to wizytacje połączone z ocenianiem, oglądaniem dzienników lekcyjnych itp. Są to właśnie odwiedziny, czyli typowa duszpasterska obecność biskupa, który w imieniu Kościoła, tej wielkiej wspólnoty wspólnot chce ogarnąć również tę wspólnotę szkolną. Ja osobiście cieszę się na dalsze spotkania w szkołach naszej archidiecezji.

- Dziękuję za rozmowę.