Znakomita kreacja aktorska Dustina Hoffmana, który w tym nagrodzonym Oscarami filmie wcielił się w postać dotkniętego autyzmem mężczyzny, na długo ukształtowała powszechne wyobrażenie o osobach z autyzmem. Mimo że filmowy Rain Man prezentuje wiele autentycznych cech i zachowań, rzeczywistość pacjentów jest znacznie bardziej skomplikowana.

Statystyka

Ważnym rozróżnieniem jest to, że autyzm jest zaburzeniem neurorozwojowym, a nie chorobą. To, że obecnie jest diagnozowany znacznie częściej niż kiedyś, może wynikać z różnych przyczyn. Jedną z nich jest faktyczny wzrost liczby jego przypadków – jeżeli wierzyć statystykom, w Europie jedno na 100 dzieci jest dotknięte autyzmem. Na pewno przyczyniły się też do tego bardziej precyzyjne metody diagnozowania zespołu spektrum autyzmu (ASD) i inna klasyfikacja zaburzenia.

Nieco historii

Badania nad autyzmem zapoczątkował dr Leo Kanner. Pracujący w USA naukowiec opublikował w 1943 r. pracę, w której opisał przypadki dzieci, u których zauważył m.in. wycofanie społeczne, słabe umiejętności komunikowania się, silne przywiązanie do otoczenia i nietypowe funkcjonowanie uczuciowe. Rok później ukazała się praca dr. Hansa Aspergera, który zaobserwował u swoich małych pacjentów podobne trudności w relacjach społecznych i tworzeniu więzi emocjonalnych, brak empatii, pochłonięcie wąskimi zainteresowaniami, ale brak zaburzeń w rozwoju intelektualnym.

Pytanie o przyczyny

Pytanie, na które nie ma – jak dotąd – odpowiedzi, dotyczy przyczyn tego zaburzenia. Pokutujące jeszcze opinie o związku autyzmu ze szczepieniami nie zostały potwierdzone – nie znaleziono dowodów na to, że szczepionki mogą zwiększać ryzyko ASD. Współczesne hipotezy jako jego źródło wskazują wczesne uszkodzenie ośrodkowego układu nerwowego spowodowane przez czynniki genetyczne lub/i środowiskowe.

Objawy

Zaobserwowanie objawów u małego dziecka jest sprawą złożoną. Chodzi o to, by nie diagnozować autyzmu wtedy, gdy dziecko rozwija się według indywidualnego rytmu, lub nie pomylić autyzmu z innym zaburzeniem. Rodziców powinno zaniepokoić m.in. to, że, niemowlę nie nawiązuje kontaktu wzrokowego, nie można u niego zaobserwować tzw. uśmiechu społecznego, ma znacznie opóźniony rozwój mowy. U dzieci w wieku przedszkolnym sygnałami do tego, że potrzebny jet kontakt ze specjalistą, mogą być sytuacje, gdy dziecko nie chce bawić się z rówieśnikami, jest pochłonięte swoją, często specyficzną zabawą do tego stopnia, że nie potrzebuje towarzystwa innych osób, często wpada w złość i jest agresywne, przejawia nadwrażliwość na dźwięki, światło, zapachy, dotyk, nie lubi zmian. Objawy i stopień ich nasilenia są różne. Zdarza się, że razem z ASD u dzieci występują ADHD, alergie pokarmowe czy epilepsja.

Terapia i akceptacja

Prawidłowa diagnoza i wielostronna terapia dostosowana do indywidualnych potrzeb zwiększają szansę na poprawę stanu pacjenta i jego lepsze funkcjonowanie w środowisku. Ważną sprawą dla rodziców jest rzetelna wiedza o autyzmie i sposobach mądrego postępowania z dzieckiem. Obecnie – inaczej niż jeszcze w latach 90. ubiegłego wieku – jest dużo literatury, wyspecjalizowanych instytucji i grup wsparcia dla rodziców, są organizowane warsztaty edukacyjne.

2 kwietnia obchodzony jest Światowy Dzień Świadomości Autyzmu, w którym wiele instytucji zapali niebieskie światła na znak solidarności z osobami dotkniętymi tym zaburzeniem. Jest to także sygnał społeczny, by nie stygmatyzować tych osób, które często są odbierane przez otoczenie jako dziwne, „źle wychowane” itd., lecz zaakceptować je i ich sposób odbierania rzeczywistości.

Artykuł nie stanowi porady medycznej.