Mój mąż popełnił wykroczenie drogowe, ale nie przyjął mandatu. Jakie grożą mu konsekwencje?

Odpowiedź eksperta
Można odmówić przyjęcia mandatu, co nie jest wykroczeniem ani przestępstwem (art. 97 § 2 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia (KPSW)). Po odmowie policja sporządza wniosek o ukaranie i przesyła go do właściwego sądu rejonowego.

W trakcie kontroli lub zatrzymania, których finałem jest wystawienie mandatu, pouczenie o prawie do odmowy następuje przed podpisaniem mandatu przez obwinionego, czyli sprawcę wykroczenia. Złożenie swojego podpisu na wystawionym przez funkcjonariuszy mandacie oznacza zgodę na przyjęcie kary i automatyczne uprawomocnienie się mandatu.

Prawo do odmowy przyjęcia mandatu przysługuje każdemu, wiąże się jednak ze skierowaniem sprawy do sądu, przed którym trzeba będzie udowodnić brak winy i niesłuszność otrzymania mandatu.

Jednak nawet w przypadku przyjęcia mandatu, jeśli istnieją stosowne przesłanki, można wnioskować o jego uchylenie. Możliwość taka istnieje w okresie do 7 dni od momentu jego podpisania.

Mandaty nakładane są na sprawców wykroczeń w ramach tzw. uproszczonego postępowania w sprawach o wykroczenia, które podlega bezpośrednio pod regulację zawartą w Kodeksie postępowania w sprawach o wykroczenia.

Mandat jest środkiem represyjnym stosowanym wobec osoby, która dopuściła się określonego wykroczenia. Polega on na wymierzeniu grzywny, tj. oznaczonej kwoty pieniężnej, która musi być zapłacona w konkretnym terminie. Wysokość mandatów w Polsce znacznie wzrosła od 2022 r., szczególnie za przekroczenie prędkości; do 10 km/h to 50 zł, a powyżej 30 km/h zaczyna się od 800 zł, sięgając 2,5 tys. zł (lub więcej w przypadku recydywy) za przekroczenie o ponad 70 km/h, z dodatkowymi punktami karnymi (maksymalnie 15) i możliwością utraty prawa jazdy (od 51 km/h w terenie zabudowanym).

Postępowanie w sprawie odmowy przyjęcia mandatu toczy się przed właściwym sądem rejonowym. Data i dokładne miejsce rozprawy są przekazane sprawcy w odpowiednim terminie, najczęściej ok. miesiąca przed wyznaczeniem rozprawy. Obecność sprawcy jest co do zasady obowiązkowa, o czym zostanie on poinformowany na wezwaniu doręczonym w formie listu poleconego.

W trakcie postępowania to oskarżyciel musi udowodnić winę obwinionego. Sąd może nałożyć karę zgodną z Kodeksem wykroczeń, która może być wyższa lub niższa od pierwotnie proponowanego mandatu, bądź też uniewinnić obwinionego, jeśli uzna, że nie popełnił zarzucanego mu czynu. Należy także pamiętać, że sprawca będzie obciążony kosztami postępowania sądowego, których wysokość zależy od trybu postępowania i dodatkowych wydatków wymaganych do rozstrzygnięcia sprawy (np. badania krwi lub moczu). Nie wlicza się w to kary nałożonej przez sąd za popełnione wykroczenie.