Pierwszą ofiarą zamachu na polską pamięć okazało się Święto 3 maja – uchwalenia konstytucji z 1791 r. Oficjalnie nie zniesiono święta zaraz po wojnie, ale próby niezależnych od władz obchodów w maju 1946 r. stały się pretekstem do wyrzucenia go z kalendarza świąt państwowych.

Polska Partia Robotnicza w drodze po władzę z początku starała się legitymizować swoje aspiracje pozorami szacunku dla polskiej tradycji i jej symboli. 3 maja 1945 r. z okazji święta majowego odbyło się nawet uroczyste posiedzenie Krajowej Rady Narodowej, czyli samozwańczego parlamentu, powstałego z inicjatywy komunistów jeszcze w czasie okupacji. W wielu miastach, w tym także w Krakowie, odbyły się oficjalne uroczystości, którym towarzyszyły okolicznościowe nabożeństwa, akademie i defilady wojskowe.