Wakacje to dla nastolatków idealny czas na podreperowanie własnego budżetu i zdobycie pierwszych doświadczeń zawodowych.

Zgodnie z polskim prawem dzieci do lat 15 mogą pracować legalnie tylko w branżach artystycznej, kulturalnej, sportowej lub reklamowej (np. jako statyści) i wymagana jest do tego zgoda rodziców oraz inspektora pracy. Dzieci mogą legalnie wykonywać pracę wyłącznie na rzecz podmiotów prowadzących działalność kulturalną, artystyczną, sportową czy reklamową. Czyli mogą występować w teatrze, brać udział w sesjach zdjęciowych, grać w filmach czy reklamach. W takich przypadkach zawiera się jednak nie umowy o pracę, ale umowy cywilnoprawne.

Nastolatkowie w wieku 13-15 lat mogą wykonywać prace lekkie, które nie zagrażają ich zdrowiu i życiu. Przykłady:

– roznoszenie ulotek,

– proste prace domowe i sąsiedzkie (np. wyprowadzanie psów, opieka nad zwierzętami),

– zbiory owoców.

Młodociani natomiast (16-18 lat) mogą podejmować standardowe zatrudnienie sezonowe, ale obowiązują ich specjalne limity czasu pracy i warunki ochronne.

W świetle Kodeksu pracy najważniejszą granicą wiekową jest 15. rok życia. Po jego ukończeniu dziecko może być legalnie zatrudnione na umowę o pracę, ale wyłącznie przy tzw. pracach lekkich. Ponadto 15-latek musi mieć ukończoną co najmniej ośmioletnią szkołę podstawową i posiadać świadectwo lekarskie, stwierdzające, że dana praca nie zagraża jego zdrowiu i życiu. Dodatkowo konieczna jest pisemna zgoda rodzica lub opiekuna prawnego na zawarcie umowy.

W okresie ferii i wakacji szkolnych dobowy wymiar czasu pracy młodocianego nie może przekraczać 7 godzin, a dzieci i młodzieży poniżej 16. roku życia – 6 godzin. Młodocianych absolutnie nie można zatrudniać w godzinach nadliczbowych ani w porze nocnej.

Prawo pracy nie przewiduje żadnych szczególnych regulacji dotyczących wynagradzania pracowników młodocianych zatrudnionych na podstawie umowy na czas określony przy pracach lekkich. Obowiązują tu więc te same zasady wynagradzania, które mają zastosowanie wobec pracowników dorosłych.

Wszystkie osoby do ukończenia 26. roku życia objęte są ulgą, która zwalnia ich z konieczności odprowadzania podatku dochodowego. Istnieje tu jednak limit zarobków – wynosi on aż 85 528 zł.

W razie gdy zostaną naruszone prawa pracownicze pracowników lub pracowników młodocianych (np. w zakresie niewypłacenia wynagrodzenia w całości lub w terminie, naruszania zakazu pracy w nadgodzinach lub w porze nocnej), jedynym organem uprawnionym do podejmowania interwencji i udzielenia pomocy jest Państwowa Inspekcja Pracy. Do okręgowych inspektoratów pracy można zwrócić się o pomoc osobiście lub telefonicznie.?