Park Pücklera

W październiku 1785 r. w Muskau rodzi się pierworodny syn Erdmanna von Pücklera i jego żony Zofii - Hermann Ludwik Henrich. Pierworodny Pückler studiował ekonomię na uniwersytecie w Lipsku. W 1817 r. Hermann żeni się z Lucyną von Pappenheim. W 1822 r. otrzymuje tytuł książęcy. Matka Hermanna wniosła w posagu do małżeństwa dobra mużakowskie, których właścicielem w 1811 r. został syn. W 1815 r. trzydziestoletni wówczas Hermann von Pückler ogłasza mieszkańcom Muskau, że na terenie swych posiadłości ma zamiar utworzyć park naturalistyczny. W zamyśle autora w parku miały współistnieć razem natura, kultura i technika. Tworzyć go miało miasto, pobliskie wsie, rolnictwo, przemysł, rzeki i stawy. Pücklera zachwyciło zróżnicowanie krajobrazu w tych okolicach. Z badań wynika, że sfałdowanie terenów mużakowskich powstało w wyniku naporu lodowca na piasek, glinę i pokłady węgla. Po sprasowaniu poszczególnych warstw powstało na obrzeżach tego tereny sfałdowanie, które rozpościera się na przestrzeni około 130 km po obu stronach Nysy Łużyckiej, między Bad Muskau i Weißwasser a Trzebielem i Tuplicami. Cała okolica charakteryzuje się zróżnicowanym terenem, a najwyższe wzniesienie koło Döber ma 183 m n.p.m.
Ciekawa topografia terenu, piękne lasy i zamiłowanie do natury skłoniło von Pücklera do założenia tutaj parku, który leży na zróżnicowanym wysokościowo terenie moreny czołowej zwanej Łukiem Mużakowa. Powierzchnia parku wynosi około 728 hektarów, w tym około 206 po stronie niemieckiej, a 522 po stronie polskiej. Sam Pückler był twórcą układu kompozycyjno parku, jednak w tworzeniu tego działa pomagali mu również wybitni wówczas planiści i architekci: C. F. Schinkel, P. J. Lenne, J. A. Repton. Stałym współpracownikiem i kierownikiem prac parkowych był Jacob Heinrich Rehder. Mistrzostwo kompozycji tego parku polega na wykorzystywaniu naturalnych walorów terenu i wkomponowaniu w jego granice istniejących łąk, pól, lasów i zbiorników wodnych. W 1834 r. książę Hermann wydał książkę Szkice o ogrodnictwie krajobrazowym, w której przedstawił swoje poglądy na sztukę ogrodniczą i zawarł zasady kształtowania parku krajobrazowego. Pozycja ta stała się przebojem nie tylko na niemieckim rynku wydawniczym. W 1846 r. z powodu kłopotów finansowych Pückler został zmuszony do sprzedaży Muskau.

Kontynuowana idea

Dobra mużakowskie przejął książe Fryderyk Niderlandzki, który dzięki wybitnemu planiście Eduardowi Petzold prowadził dalsze prace w parku. Petzold dokonał uzupełnień i korekt kompozycji kontynuując prace Pücklera. Zgodnie z pierwotnymi założeniami powstał zielony pierścień otaczający miasto. Nowym elementem parku stało się rozległe arboretum - jedna z największych kolekcji roślinności drzewiastych w Europie. W 1883 r. park stał się własnością rodziny von Arnim. II wojna światowa i przejście frontu spowodowały w parku znaczne zniszczenia, mimo to park zachował swą podstawowa wartość - wieloprzestrzenną kompozycję. Obecnie w obu częściach parku prowadzone są prace konserwatorskie. Jednym z podstawowych założeń podjętych prac jest przywrócenie integralności przestrzennej obu części parku. Kolejnym krokiem polsko-niemieckiej współpracy ma być założenie tzw. „Szkoły Mużakowskiej”, która byłaby miejscem praktycznego kształcenia młodzieży w pielęgnacji ogrodów i kształtowaniu krajobrazu.
Na zwiedzanie parku przeznaczyć można cały dzień. Po stronie polskiej wejść do parku możemy albo od ul. Hutniczej, gdzie znajduje się punkt informacyjny (tutaj możemy dostać mapkę parku), albo od położonej tuż obok ul. Wybrzeżnej, na początku której oglądnąć można wiadukt. Na polskim terenie parku do zobaczenia mamy z obiektów murowanych m.in. Kamień Pücklera, Most Królewski, Wiadukt Fredy, Taras Domku Angielskiego, Taras Mauzoleum, Most Arkady, Grób Nieznajomego. Tu także znajdują się arboretum i szkółki.
Po stronie niemieckiej do parku możemy wejść zaraz za przejściem granicznym, w prawo za mostem. W tej części usytuowana jest zamkowa część parku ze starym i nowym zamkiem. Tu także m.in. zobaczymy Dom Kawalerski, Folwark Zamkowy, Oranżerię czy Łaźnię Hermana. Każda ze stron parku ma swoją specyfikę. Polska uformowana jest obecnie bardziej w stylu angielskiego, niemiecka z wypielęgnowanymi rabatami i przystrzyżonymi trawnikami cieszy oko ładem i harmonią.