Kroniki parafii Mariackiej odnotowały w sanktuarium Matki Bożej Chełmskiej wizyty wielu znakomitych osobistości świata religii, kultury i polityki. Tym razem przypomnimy o szczególnych związkach z chełmskim sanktuarium bp. Piotra Kałwy, lubelskiego ordynariusza, który przez 25 lat pasterzowania w diecezji nie opuścił ani jednego wrześniowego odpustu na Górze Chełmskiej.
Ks. prof. Piotr Kałwa został biskupem lubelskim w 1949 r. Swojego następcę na stolicy biskupiej w Lublinie konsekrował Prymas Polski kard. Stefan Wyszyński. W jego ingresie do katedry lubelskiej uczestniczyła także pielgrzymka z parafii Mariackiej z jej proboszczem ks. kan. Marcelim Mrozkiem. Bardzo szybko dotarła do Chełma radosna wiadomość, że nowy Pasterz w swoim herbie biskupim i pieczęci umieścił wizerunek Matki Bożej Chełmskiej, a Jej macierzyńskiej opiece oddał swoje pasterskie posługiwanie. To wydarzenie podkreśliło szczególnie znaczenie chełmskiego sanktuarium dla całej diecezji lubelskiej. Po raz pierwszy jako ordynariusz diecezji bp Kałwa przybył na Górę Chełmską, aby przewodniczyć wrześniowym uroczystościom maryjnym już w 1949 r. Od tego czasu aż do końca życia nie opuścił żadnego z odpustów. A przybywał na Górę Chełmską jak ojciec do rodziny.
W 1954 r. doroczną pielgrzymkę połączył z wizytacją kanoniczną parafii. Z niezwykłą troską i zrozumieniem budował lokalny Kościół słowem Bożym i posługą sakramentalną. Szczególną pieczą i miłością pasterską otaczał chełmskie matki, które wraz z małymi dziećmi przybywały corocznie 8 września do sanktuarium po jego specjalne błogosławieństwo. Zachęcał wówczas, aby wiele trudu wkładały w chrześcijańskie wychowanie swoich dzieci. „Bo jakie będą dzieci, taka będzie nasza Ojczyzna, taka będzie przyszłość naszej Polski” - mówił. Dostrzegał niebezpieczeństwa zagrażające polskiej rodzinie, w tym próby wyrugowania religii z życia publicznego i szkół przez ówczesne władze komunistyczne. Jako Pasterz Kościoła lubelskiego, przybywał na Górę Chełmską również do młodzieży, aby pokrzepić i umocnić jej wiarę oraz wskazać właściwą drogę na przyszłość i uczyć odpowiedzialności. Okazją do tego było choćby zakończenie triduum młodzieżowego i przyjęcie ślubowań ministrantów w 1968 r.
Bp P. Kałwa interesował się także rozwojem materialnym parafii Mariackiej. W 1954 r. osobiście erygował i poświęcił Kalwarię Chełmską, ufundowaną przez społeczeństwo. Bardzo znaczącym wydarzeniem było ukoronowanie przez niego trzy lata później po kradzieży koron cudownego obrazu Matki Bożej Chełmskiej i powołanie nowego dekanatu Chełm-Wschód. Aktem uczczenia 10-lecia sakry biskupiej ze strony parafii oraz wspólnym uwielbieniem Chełmskiej Matki Bożej było wybudowanie w świątyni katedralnej głównego ołtarza. Bp Kałwa sam wybrał projekt ołtarza i konsekrował go w 1959 r.
Dowodem wyjątkowej życzliwości Księdza Biskupa dla tego sanktuarium było także wielokrotne urządzanie właśnie tam uroczystości o charakterze diecezjalnym. 27 czerwca 1962 r. bp P. Kałwa przybył na Górę Chełmską z pielgrzymką duchowieństwa diecezjalnego i uroczystym aktem oddał pod opiekę Chełmskiej Pani kapłanów diecezji lubelskiej. Dwa lata później tu odbyło się uroczyste zakończenie Diecezjalnych Dni Maryjnych. Do chełmskiego sanktuarium bp P. Kałwa pielgrzymował również z niewidomymi z całej diecezji. Przed tronem Chełmskiej Pani Ordynariusz lubelski specjalnym aktem oddał w Jej macierzystą niewolę całą diecezję. Po raz 25., a ostatni w swoim życiu, bp P. Kałwa gościł na uroczystościach maryjnych w Chełmie 7 i 8 września 1973 r. Zmarł 17 lipca 1974 r. w Kuźnicy na Helu, gdzie przebywał na letnim wypoczynku.
Od śmierci bp. Piotra Kałwy minęło już prawie trzydzieści lat. Jednak pamięć o nim na Górze Chełmskiej jest ciągle żywa. O związkach z sanktuarium przypomina dziś wykuty w brązie jego herb biskupi. W 1972 r. zaprojektował go i wykonał Zygmunt Gromadziński z Poznania. Herb jest umieszczony nad wejściem do zakrystii w bazylice.

Program uroczystości odpustowej w sanktuarium Matki Bożej Chełmskiej
7-8 września 2003

7 września (niedziela)

16.00-17.30 - Przybycie i powitanie pieszych pielgrzymek;
17.30 - Nabożeństwo maryjne;
18.00 - Ingres Księży Biskupów;
Msza św. z kazaniem Księdza Biskupa, modlitwy prywatne, czuwanie młodzieży;
21.00 - Apel Jasnogórski;
21.30 - Droga Krzyżowa po Kalwarii Chełmskiej;
22.30 - Czuwanie przy Krzyżu III Tysiąclecia;
24.00 - Pasterka maryjna - koncelebrują księża rodacy.

8 września (poniedziałek)

1.30 - Różaniec Fatimski;
5.30 - Godzinki;
6.00 - Prymaria z homilią - koncelebrują miejscowi duszpasterze;
7.00 - Msza św. z homilią;
8.00 - Msza św. z homilią;
9.00 - Msza św. dla rodzin z błogosławieństwem małych dzieci przez Księży Biskupów;
10.30 - Program słowno-muzyczny;
11.00 - Suma pontyfikalna z kazaniem Księdza Biskupa. Poświęcenie wieńców dożynkowych i procesja eucharystyczna;
16.00 - Msza św. dla dzieci szkolnych - celebruje i kazanie głosi Ksiądz Biskup. Poświęcenie tornistrów i przyborów szkolnych;
17.00 - Program słowno-muzyczny;
18.00 - Msza św. z kazaniem Księdza Biskupa kończąca uroczystość.

Tematem wiodącym zarówno przygotowań, jak i całej uroczystości będzie 25-lecie Pontyfikatu Ojca Świętego Jana Pawła II. Na zakończenie Sumy pontyfikalnej 8 września abp Józef Życiński dokona Intronizacji Chrystusa Króla na Ziemi Chełmskiej. Głównym kaznodzieją będzie bp Zbigniew Kiernikowski, ordynariusz diecezji siedleckiej. W odpuście wezmą udział również wszyscy Biskupi lubelscy.