W czasie mojej pielgrzymki do Buczacza odwiedziłem znaną mi wieś Podzameczek, położoną w odległości 1 km od centrum Buczacza, po lewej stronie Stryby. Wybrałem się piechotą, gdyż dzień był piękny - słoneczny. Zrobiłem kilka zdjęć. Podziwiałem wspaniały krajobraz Wyżyny Podolskiej, obficie zapowiadające się zbiory pszenicy, jęczmienia, żyta, roślin okopowych oraz piękno zielonych lasów grabowych.

W czasie tej pielgrzymki poznałem panią Helenę Krompiewską, która urodziła się w Podzameczku i tam mieszkała do 15. roku życia. W 1945 r. z rodzicami musiała opuścić swój dom rodzinny i wyjechała na Ziemię Lubuską. Obecnie sędziwa, emerytowana nauczycielka mieszka w Krośnie Odrzańskim. Podczas wyprawy do Podzameczka pomogłem jej odnaleźć dom rodzinny. Wielkie przeżyciem dla niej było przejście przez próg rodzinnego domu. W czasie długiej niekończącej się rozmowy pani Helena wspominała przeżyte w nim chwile: "W czasie mojego dzieciństwa Podzameczek dzielił się na ´Chatki Dolne´ i ´Chatki Górne´. Nie wiem gdzie dokładnie przebiegała granica, wiem natomiast skąd zaczynały się ´Chatki Dolne´, ponieważ granica dzieląca ´Chatki Dolne´ od Buczacza przebiegała dokładnie obok mojego domu, było to zaledwie 10 kroków. Mieszkałam przy polnej drodze wiodącej do Polesia. Ta dróżka oddzielała Podzameczek od Buczacza. Po lewej stronie dróżki zabudowania należały do tej wsi, natomiast po prawej pola i pnąca się w górę łąka, zwana ´okrąglicą´, należała już do miasta. Przed wojną, gdzieś w dali na ´okrąglicy´, stał potężny komin. Była to cegielnia należąca do Żyda Wajsera. W czasie wojny komin zburzono". Obecnie większa część pól i łąk na "okrąglicy" jest zabudowana pięknymi domkami jednorodzinnymi, a w okolicy starej cegielni wybudowano Zespół Szkół Zawodowych z internatem (w którym mieliśmy nocleg podczas tej pielgrzymki).

Na Ziemi Lubuskiej mieszka wiele kresowiaków z Podzameczka. Między innymi Aniela Urzędowska z domu Siwa, która mieszka obecnie w Trzemesznie Lubuskim. Osiemdziesięciopięcioletnia pani Aniela opowiedziała mi cząstkę swego życia. "Urodziłam się na Podzameczku w 1915 r. Mama nazywała się Katarzyna z domu Pająk, a ojciec Franciszek. Byłam ich dziewiątym dzieckiem. 13 października 1932 r. w Buczaczu wyszłam za mąż za Adolfa Urzędowskiego. Mieliśmy piękne gospodarstwo rolne po rodzicach. Urodziło się nam czworo dzieci: Hela, Zosia, Józef, Michał. W czasie wojny przeżyliśmy wielki stres w rodzinie - mówi pani Aniela. Na podwórzu byli Niemcy. Jeden z nich wymierzył karabinem w stronę córeczki Heli, gotowy do strzału. Potem Hela zachorowała i w ciągu tygodnia zmarła". Pani Aniela mimo podeszłego wieku ciekawie opowiada. Jej mąż Adolf odbył służbę wojskową w latach 1929-1930 w Stanisławowie, z tego okresu zachowało się zdjęcie wojskowe oraz rodzinne z córeczką Helą. Pamięta sąsiadów: Ludwika Buczkowskiego, Józefa Machaja, Jana Byczka, ks. inf. Ludwika Rutynę, Aleksandra Zarzyckiego, Stanisława Mierzwiaka, nauczyciela Wolańskiego, którego sowieci wywieźli w nieznane, Józefa Tyrpę, działacza AK i innych. Wspomina kapliczkę, w której kapłani odprawiali nabożeństwa. W okresie międzywojennym Podzameczek zamieszkiwali prawie sami Polacy, którzy posługiwali się piękną polszczyzną.

O historii Podzameczka opowiadał mi również pułkownik Józef Rutyna, kuzyn ks. inf. Ludwika, który teraz jest proboszczem w Buczaczu. O swoim życiu i przeżyciach również opowiadał mi Jan Szozda urodzony i wychowany na Podzameczku, uczeń Gimnazjum Buczaczkiego, obecnie mieszkaniec Trzemeszna.

Podzamaczek ma też piękne zabytki historyczne, m.in. basztę i mury zamkowe, herb na portalu bramy i inne. Historię i przeszłość zamku okryła niezrozumiała niepamięć. Tylko na pół zatarty napis nad bramą zamku oznajmia, iż zbudował go w 1600 r. Jan Zbożny Buczaczki herbu Pilawa.