W naszych kościołach, ruchach religijnych, wspólnotach modlitewnych, widać przede wszystkim kobiety. Ich liczebna przewaga nad mężczyznami jest tak duża, że kiedyś jeden z biskupów określił żartobliwie polski Kościół jako: żeńsko-katolicki. Jest więc rzeczą oczywistą, że każdy ksiądz w swojej posłudze duszpasterskiej znaczną ilość czasu poświęca kobietom. Czy jest do tego odpowiednio przygotowany?

Zdaniem o. Józefa Augustyna SJ, doświadczonego kierownika duchowego i rekolekcjonisty, obecnie wielkim problemem jest bardzo słaba rola ojca w rodzinie. Synowie wychowują się przede wszystkim pod opieką matek, których rola, w przypadku nieobecności ojca, staje się często zbyt dominująca. - Taki "syn matki" wstępuje potem do seminarium, a ta instytucja to taka "druga mama". Kleryk ma tu wszystko zapewnione, prawie o nic nie musi się troszczyć, więc pozwala się obsłużyć. Po święceniach, już jako ksiądz, wpada niekiedy w pułapkę traktowania kobiet jak służących, od których można wszystko otrzymać, ale nie trzeba nic dawać - uważa o. Augustyn. Żeby uniknąć takiej sytuacji - jego zdaniem - potrzebna jest wielka świadomość zadań, jakie stoją w Kościele przed księżmi i kobietami, a także oczekiwań, jakie obie strony mogą mieć w stosunku do siebie. I tak kapłani mają na ogół ścisłe, jasno określone oczekiwania wobec kobiet: że ofiarnie i efektywnie będą pomagać im w pracy duszpasterskiej, prowadzić grupy parafialne itp.

- Oczekiwania kobiet w stosunku do księży - podkreśla o. Augustyn - są przede wszystkim natury emocjonalnej. Warto dostrzec, że często np. za prośbą o wsparcie duchowe, kryje się nieuświadomiona prośba o wsparcie emocjonalne, które kobieta powinna otrzymać nie od księdza, ale od męża. Kapłan powinien więc być bardzo świadomy tego, co może dać, a czego nie. Trzeba nauczyć się mądrze dawać i mądrze otrzymywać.

Agata Rusak, psycholog i psychoterapeuta, uważa, że nierealistyczne oczekiwania w stosunku do kapłanów, mają związek ze współczesnym kryzysem rodziny. I nie chodzi tutaj tylko o nieobecność ojca, ale ogólnie o brak czasu rodziców dla dzieci. - Dziewczyny mają nierzadko ogromne braki w relacjach z mężczyznami. Ich obraz męskości to często wycofany, zdominowany przez żonę, ojciec, albo panowie spod budki z piwem. Kiedy spotykają kapłana, najczęściej młodego, życzliwego, ciepłego, słuchającego, to bez reszty angażują się w tę relację. Szukają w księdzu ojca, brata, przyjaciela, nauczyciela. Zrozumiałe, że kapłan nie jest w stanie sprostać tym nierealistycznym oczekiwaniom - mówi Agata Rusak.

Do tego dochodzi jeszcze budząca się seksualność, o której nigdy nie należy zapominać, skutkiem czego może pojawić się uzależnienie emocjonalne i fizyczne. - Bardzo trudno potem się wyplątać z tej zgubnej relacji. A przecież ksiądz wyjeżdża, odchodzi na inną parafię. Kobieta przeżywa wtedy dramat - dodaje Rusak.

- Ksiądz powinien być bardziej odpowiedzialny w relacji z kobietą - twierdzi o. Augustyn. - Nie dlatego, że jest księdzem, tylko ma po prostu większe rozeznanie i świadomość pewnych spraw. Bywa jednak i tak, że mało dojrzały ksiądz spotyka bardzo odpowiedzialną kobietę. I wtedy to ona może mu bardzo pomóc w dojrzałym wzrastaniu w powołaniu.

Kolejnym problemem w relacji ksiądz - kobieta jest nieuzasadniony strach przed kobietą. - Niektórzy księża mają wiele lęku, nieśmiałości i niepewności siebie w kontakcie z kobietami. Brakuje odwagi, aby swojej posługi nie ograniczać tylko do rutynowych nabożeństw parafialnych - uważa ks. Mirosław Cholewa, ojciec duchowny warszawskiego Seminarium Duchownego.

Zdaniem o. Augustyna księża boją się pewnego typu kobiet. Najczęściej są to kobiety, które chcą zawładnąć mężczyzną, odbierając mu wolność. - Kiedy jakaś kobieta za wszelką cenę chce zdominować mężczyznę - ciągnie jezuita - to naturalne jest, że ten mężczyzna będzie się jej bać i uciekać. Dlatego, że jedną z najcenniejszych rzeczy dla mężczyzny jest wolność. Tak więc im bardziej będzie zagrożona męska wolność, tym więcej będzie lęku. Jednak, jak podkreśla o. Augustyn, problem nie tkwi tylko w lęku, gdyż równolegle rodzi się fascynacja kobiecością: - Z jednej strony ksiądz boi się pewnego typu kobiet, np. "surowych matron", ale z drugiej strony będzie fascynował się maturzystkami, które są uległe, miłe i życzliwe.

Jak przeciwdziałać tym niezdrowym sytuacjom? Na pewno potrzebna jest mądra, rzetelna formacja seminaryjna przyszłych kapłanów. Klerycy powinni zauważać problemy, które wynoszą z domu i pracować nad nimi. Ważna jest też praktyka kierownictwa duchowego, gdzie umiejętnie można łączyć wzrost duchowy z elementami terapii psychologicznej. - Optymistyczne jest to - uważa ks. Cholewa - że klerycy są coraz bardziej świadomi jak ważna jest uczciwa praca nad sobą. Po to, aby potem można było dobrze pomagać innym.

Misja i rola kobiety w Kościele jest ogromna. Uświadomienie sobie tych zadań może wydatnie pomóc kobietom w dobrej i owocnej współpracy z kapłanami. Przede wszystkim powołanie kobiety to bycie matką. Mówi o tym Jan Paweł II w liście do kapłanów na Wielki Czwartek z 1995 r.:

"Iluż z nas także i powołanie do kapłaństwa zawdzięcza swoim rodzonym matkom. Doświadczenie uczy, że to matka bardzo często przez wiele lat pielęgnuje w swoim sercu myśl o powołaniu kapłańskim syna i wymadla je z wielką ufności i głęboką pokorą".

Następna rola kobiety w Kościele to bycie siostrą. - Siostra jest gwarantem bezinteresowności - twierdzi Teresa Król, pedagog z Ministerstwa Edukacji Narodowej. - Chodzi tu nie tylko o siostrę w znaczeniu pokrewieństwa. Jest to pewne wielkoduszne posługiwanie, które służy bliźniemu i zawsze pozostawia ślad wdzięczności. W tym układzie kapłan powinien przyjmować postawę brata.

"Tak więc - pisze Papież w wyżej wymienionym liście - matka i siostra są to dwa podstawowe wymiary odniesienia kapłana do kobiety".

Tekst powstał na kanwie dyskusji, podczas VII Targów Wydawnictw Katolickich.