W niedzielę 13 maja strażacy z powiatów dorzecza Bzury świętowali na terenie skansenu w Maurzycach Dzień Strażaka i 80-lecie powstania Związku Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczpospolitej. Organizatorem strażackiej majówki było Prezydium Zarządu Powiatowego Związku Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczpospolitej w Łowiczu.

Ludzie lubią strażaków!

Strażacka majówka była także podziękowaniem strażaków dla społeczeństwa łowickiego za ufundowanie sztandaru, nadanego 7 maja 2000 r. w Łowiczu. Fakt ten podkreślał prezes Zarządu Powiatowego ZOSP PR w Łowiczu, Stanisław Zdzisław Bednarek, dumny z tego, że jak wynika z badań społecznych aż 86% naszego społeczeństwa lubi strażaków i darzy ich zaufaniem.

Z kolei wybór miejsca dla strażackiego świętowania - skansen w Maurzycach - też nie był przypadkowy: strażacy pragnęli w ten sposób "promować dorobek kulturalny powiatu łowickiego, żeby wszyscy go poznali, przyjeżdżali i zwiedzali" - to słowa dh. Bednarka. Okazja była rzeczywiście doskonała, wszak tego dnia do Maurzyc zjechało kilka tysięcy ludzi ze wszystkich powiatów dorzecza Bzury, a także wielu gości honorowych. Wśród nich znaleźli się m.in. członkowie Zarządu Głównego i Zarządu Wojewódzkiego Związku Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczpospolitej, parlamentarzyści, radni Wojewódzkiej Rady Narodowej z przewodniczącym Andrzejem Charzewskim, radni powiatu łowickiego i powiatów ościennych, przedstawiciele władz miejskich i samorządowych.

Pod opieką św. Floriana

Centralnym punktem uroczystości była Msza św. polowa, odprawiona o godz. 15.00 przez bp. Józefa Zawitkowskiego w intencji strażaków. Wcześniej, w obecności 31 strażackich pocztów sztandarowych, miały miejsce wystąpienia okolicznościowe i wręczenie odznaczeń państwowych i resortowych dla strażaków wyróżniających się nienaganną służbą. Honorowe odznaczenie "Złoty Znak Związku" otrzymał także bp Zawitkowski - syn strażaka i wielki przyjaciel strażaków.

Wśród wystąpień znalazł się interesujący referat o historii polskiego pożarnictwa, wygłoszony przez dh. Władysława Galę - honorowego prezesa Zarządu Powiatowego ZOSP RP w Łowiczu, który w Dniu Strażaka otrzymał legitymację Ogólnopolskiego Klubu Kronikarstwa. Zaczął on od przywołania postaci św. Floriana, którego święto przypada 4 maja, dzień jego męczeńskiej śmierci. Wizerunek św. Floriana trafił na strażackie sztandary jeszcze za czasów zaborów i jest symbolem polskości.

"Jakkolwiek obchodzimy w tym roku 80-lecie połączenia Związków Strażackich, działających na terenie Rzeczypospolitej - mówił dalej dh Gala - to historia ich zorganizowanej działalności ma swoje ponad 100-letnie tradycje sięgające czasów zaborów, kiedy to pełniły one ważną rolę w życiu społeczeństwa i w walce wyzwoleńczej. Natomiast ruch ochotniczych straży ogniowych ma ponad 150 lat. Proces tworzenia ruchu strażackiego na ziemiach polskich był opóźniany przez politykę zaborców, którzy po powstaniach niechętni byli powoływaniu polskich struktur, zwłaszcza wojskowo zorganizowanych, umundurowanych, o polskich komendach, pielęgnujących tradycje poprzez sztandary, symbole, które mogłyby się przerodzić w ośrodki życia narodowego" .

A strażackie remizy istotnie były w okresie zaborów ośrodkami polskiej kultury i tajnej oświaty. Pierwsza z nich powstała w Królestwie Polskim w 1864 r., w Kaliszu. Następne, już na terenie dzisiejszego województwa łódzkiego i dorzecza rzeki Bzury, były straże w: Zgierzu ( 1871 r.), Łęczycy (1876 r.), Sieradzu i Tomaszowie (1876 r.), Łowiczu i Gostyninie (1879 r.), Skierniewicach i Sochaczewie (1880 r.), Gąbinie ( 1898 r.), Ozorkowie (1899 r.), Poddębicach (1900 r.). W 1901 r. powstały straże w Grabowie i Zdunach, na którym to terenie znajduje się skansen w Maurzycach - straż ze Zdun będzie w czerwcu tego roku obchodzić swój 100. jubileusz.

"Mimo że powstawały następne straże, to pozwolenie na powołanie Związku OSP pod nazwą Towarzystwa Świętego Floriana władze rosyjskie udzieliły dopiero w kwietniu 1915 r." - ubolewał dh Gala. Ale strażacy cały czas wypełniali swe statutowe obowiązki i pełnili służbę publiczną "z ofiarnością przesiąkniętą poczuciem obowiązku, ładu, dyscypliny i poświęcenia - prowadzili działalność oświatowo-kulturalną nasyconą treściami patriotycznymi, językiem i książką polską, sztandarami i emblematami narodowymi na kaskach. Ważną rolę w tym działaniu odgrywały zespoły teatralne i orkiestry strażackie, wykonujące pieśni patriotyczne i narodowe". Straże polskie w czasie zaborów były istotnymi placówkami obywatelskiego życia, samopomocy społecznej i elementami Samorządu Terytorialnego.

W dniach 8-10 września 1916 r. w Warszawie odbył się Zjazd Straży Królestwa Polskiego i powołano do życia Związek Floriański. Strażacy, także z naszych powiatów w dorzeczu Bzury, brali udział w walce o odzyskanie niepodległości, walcząc również w Powstaniu Wielkopolskim i w trzech Powstaniach Śląskich. Potem byli czynni w odbudowie Państwa Polskiego.

Po odzyskaniu niepodległości głównym kierunkiem działań czołowych pożarników było zintegrowanie ruchu strażackiego. Na Zjeździe Delegatów Straży Pożarnych 8 września 1921 r. powołano zjednoczony Główny Związek Straży Pożarnych RP. W 1934 r. została podjęta ustawa o ochronie przed pożarami i innymi klęskami, nakładająca na straż poważne obowiązki w zakresie ogólnego ratownictwa. W II Rzeczypospolitej OPS była szkołą wychowania obywatelskiego w duchu bezinteresownej pomocy ludności w okresie zagrożeń, stąd nic dziwnego, że podczas wojny obronnej w

1939 r. OSP były często placówkami samoobrony, walczyły nie tylko z pożarami, ale usuwały szkody, organizowały szpitale, a niektóre były włączane do oddziałów Wojska Polskiego. 23 grudnia 1939 r. w oparciu o Związki Strażackie utworzono organizację pod nazwą Strażacki Ruch Oporu "Skała".

Po II wojnie światowej spontanicznie przystąpiono do odbudowy ruchu strażackiego, ale przerwała to ustawa z dnia 24 października 1949 r., mocą której ZOSP RP został rozwiazany. Dopiero w 1956 r. władze zezwoliły na powołanie Tymczasowego Zarządu Głównego ZOSP, a w 1959 r. rząd nadał Związkowi status Stowarzyszenia Wyższej Użyteczności. Wyzwoliło to inicjatywę w OSP i przywróciło jej obywatelski charakter.

Dzień dzisiejszy OSP

"Uchwalona w 1990 r. ustawa o samorządzie terytorialnym, rozdzielenie zadań i kompetencji gmin oraz administracji państwowej nałożyła na samorząd szereg obowiązków wobec OSP, w tym w zakresie wyposażenia i finansowania - kontynuował dh Gala. - Kolejna ustawa o ochronie przeciwpożarowej i Państwowej Straży Pożarnej z 1991 r. wprowadziła obowiązek gmin w zakresie gotowości bojowej jednostek OSP. Wzrósł także zakres działalności straży, co wynika z rozwoju cywilizacji technicznej w kraju. Oprócz gaszenia pożarów spadło na straż zadanie ratowania życia i zdrowia ludzi poprzez zapewnienie szybkiej pomocy medycznej. Straż musi prowadzić ratownictwo techniczne w czasie pożarów, likwidację skutków katastrof, wypadków, powodzi, klęsk żywiołowych" .

Organizatorzy przygotowali dla gości strażackiej majówki szereg atrakcji. Oprócz udziału w loterii fantowej można było m.in. podziwiać najnowszy sprzęt ratownictwa wodnego i chemicznego, ale także zabytkowe już, choć wciąż sprawne i używane samochody strażackie. Jak powiedział Niedzieli Łowickiej Stanisław Masłowski - wiceprezes Zarządu Powiatowego Związku OSP RP w Łowiczu i prezes Zarządu Gminnego OSP w Bielawach, na terenie powiatu łowickiego znajduje się 107 jednostek, których sytuacja wygląda różnie. Część jednostek wyposażonych jest tylko w motopompę, doczepianą w razie potrzeby do ciągników, inne mają jeden samochód, a jeszcze inne mają dwa samochody, w tym lekki beczkowóz. W każdej gminie znajduje się co najmniej jedna jednostka wyposażona w co najmniej dwa beczkowozy, licząca sobie odpowiednią ilość czynnych członków - przynajmniej trzydziestu. Te ostatnie jednostki należą do Krajowego Systemu Ratownictwa Gaśniczego.

Większość jednostek na terenie powiatu łowickiego korzysta jednak z pojazdów około 30-letnich, które "dzięki staranności strażaków są wciąż sprawne i mogą służyć bliźnim". Przyczyna takiego stanu rzeczy jest prosta: nowy samochód jest zbyt kosztowny i gmin nie stać na taki zakup. Dlatego też najstarsze samochody, na przykład ten z Boczek, liczy sobie ponad 40 lat!

Podczas strażackiej majówki wystąpił także znany kabaret " Spotkanie z Balladą", który zaprezentował premierowe przedstawienie z cyklu "A w Kopydłowie...": "Dzień Strażaka 2001". Około godz. 18.00 rozpoczął się godzinny koncert strażackich orkiestr dętych z Łyszkowic, Bełchowa i Godzianowa, a po nich wystąpił zespół "Bayer FULL".