5 czerwca 1964 r. La France Catholique opublikowała poufny dokument watykański. Rok wcześniej, 6 czerwca 1963 r., Sekretarz Stanu wysłał Memoriał do Nuncjusza Apostolskiego we Francji, abp. Paula Bertoli. Sekretarz Stanu prosił Nuncjusza Apostolskiego, żeby z jego treścią zapoznać arcybiskupa Paryża, kard. Maurice Feltina i Episkopat Francji. W dokumencie tym znajdowało się obszerne sprawozdanie o działalności Stowarzyszenia PAX. Jego autor sformułował zarzuty wobec PAX, jego założycielowi i przywódcy Bolesławowi Piaseckiemu. Organizacja ta została przedstawiona jako zależna od sprawującej władzę Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej i organów rządowych. Kolejnym zarzutem, jaki przedstawiono w dokumencie, było oczernianie Kościoła w Polsce, Księdza Prymasa i Episkopatu w oczach wierzących w Polsce i na świecie. Raport mówił także, że za granicą, szczególnie zaś we Francji, PAX przedstawia siebie jako ruch postępowych katolików i wprowadza w ten sposób w błąd zachodnie środowiska katolickie.

Dokument watykański nie mówił wprost, kto jest autorem opracowania o działalności PAX. Co prawda w liście znajdował się zapisek: Card. W. Auteur de rapport. Na tej podstawie Nuncjusz Apostolski albo Arcybiskup Paryża wywnioskował, że został on napisany przez Prymasa Polski. Czy konkluzja jednego z nich była słuszna?

Nie ulega najmniejszej wątpliwości, że kard. Wyszyński miał wiele zastrzeżeń do działalności PAX. Swoje zastrzeżenia zgłaszał zarówno samym działaczom tego stowarzyszenia, jak i publicznie. Jednak postawa Księdza Prymasa wobec PAX była zawsze nacechowana jasną oceną rzeczy, nazywanie spraw takimi, jakimi są i pasterską troską o sposób bycia stowarzyszenia w Kościele. Nie było w tym wszystkim nienawiści, jaką przejawiał autor sprawozdania o działalności PAX. Ten styl nie pasował do Prymasa Tysiąclecia.

Ksiądz Prymas, przed 6 czerwca 1963 r., wysłał, na wyraźną prośbę papieża Jana XXIII, jedno sprawozdanie o działalności Kościoła. Było to w czasie pierwszej sesji Soboru Watykańskiego II, jesienią 1962 r. W obszernym materiale nie można znaleźć nic z tych zarzutów, które były w poufnym dokumencie Sekretariatu Stanu. Informacje w nim zawarte nie mogły więc pochodzić ze sprawozdania Prymasa Tysiąclecia.

17 czerwca Zarząd Stowarzyszenia PAX skierował do Sekretariatu Prymasa Polski zapytanie o autentyczność raportu. Ksiądz Prymas był zaskoczony. Do tekstów opublikowanych w francuskiej prasie dotarł dopiero 4 lipca. O swoich wrażeniach z ich lektury zanotował:

Przeczytałem dwa francuskie pisma: "La France Catholique" z dnia 5 VI i "Le Monde" z 18-24 VI. Obydwa mówią o Memoriale Sekretariatu Stanu do Nuncjusza Apostolskiego w Paryżu, przeznaczonym dla Episkopatu Francji, o akcji PAX na terenie Francji. La F. C. przytacza dokumenty poufne: list Nuncjusza Apostolskiego do Sekretariatu Episkopatu Francji ( bez zastrzeżeń poufności). List stwierdza, że "Card. W. Auteur de rapport". Następuje tekst in extenso. Redakcja wie z tekstu, że jest on poufny, że ujawnienie może grozić represjami, a jednak tekst ogłasza. Co więcej, ogłasza list kard. Feltina do p. Hourdin, w którym jest też mowa, że Memoriał był złożony dyskretnie przez kard. W. - Można się tu modlić: "De amici nostris libera nos Domine". Nuncjatura ogłasza światu, że autorem Memoriału jest Prymas, chociaż tego nie wie, i chociaż wie, że należy działać dyskretnie. To samo kard. Feltin. Już roztropniej postępuje "Le Monde", chociaż też otwarcie pisze, że jest to "le rapport du Cardinal Wyszynski". Ma na celu wybronić przed opinią pana Hourdin i Inf.(ormation) Cath.(olique). Obok tej obrony umieszcza artykuł o Paxie, jako o instytucji ekonomicznej, o ograniczonym znaczeniu ideologicznym. Artykuł ten jest oskarżeniem B. Piaseckiego i usprawiedliwia ostrożność Episkopatu wobec ruchu PAX. Kard. Wyszyński znalazł się w bardzo niezręcznej sytuacji. Mógł bowiem wyraźnie powiedzieć, że nie jest autorem raportu. Wtedy jednak uznano by, że Nuncjusz albo Arcybiskup Paryża, najdelikatniej mówiąc, minęli się z prawdą. Prymas Tysiąclecia wielokrotnie dawał w takich sytuacjach świadectwo, że woli, by o nim źle myślano i mówiono, jak narazić kogoś na złą opinię. Milczenie zaś zostało przyjęte jako przyznanie się do winy. Tak też odczytał taką postawę PAX. Działacze PAX zarzucali, że opublikowany dokument, wobec milczenia kard. Wyszyńskiego, został istotnie wyposażony w autorytet wysokiego urzędu Księdza Prymasa. 4 sierpnia wystosował niezwykle obszerny List Otwarty do Jego Eminencji Stefana Kardynała Wyszyńskiego, Prymasa Polski, w którym Zarząd PAX usprawiedliwiał swoją działalność i ubolewał, że Prymas Polski nie zareagował na publikacje francuskiej prasy. Nastąpiło zatem złagodzenie zarzutów wobec Księdza Prymasa. List PAX został rozpowszechniony w Polsce i za granicą.

I tym razem Prymas Tysiąclecia milczał. Odpowiedzieli natomiast biskupi, którzy w liście do Księdza Prymasa solidaryzowali się z nim wobec kolejnej próby rozbicia Kościoła w Polsce.

Oczywiście cały problem został nagłośniony przez prasę w Polsce, znajdującą się w rękach będących u władzy komunistów. Chociaż ateistyczne Argumenty pisały bardzo ostrożnie: Jeśli wierzyć prasie paryskiej. Problem powrócił jeszcze we wrześniu podczas trzeciej sesji Soboru Watykańskiego II. Ksiądz Prymas rozmawiał wtedy z kard. Feltinem, który nie wiedział o publikacji w La France Catholique jego listu do Hourdina. Kard. Wyszyński nie wykorzystał tego faktu w swojej obronie. Natomiast PAX kolportował wśród ojców soborowych List otwarty. Mimo wielokrotnych sugestii z różnych stron, by zająć wobec niego stanowisko, Prymas Polski dalej milczał. Natomiast wysłał do Ojca Świętego, Pawła VI list, w którym informuje o naruszeniu przez Nuncjaturę w Paryżu sekretu urzędowego.

Upływający czas i milczenie Księdza Prymasa oraz narastające wątpliwości sprawiły, iż zaczęto uważać, co zapisał pod datą 2 października 1964 r. kard. Wyszyński, że Sekretariat Stanu, w oparciu o informacje Prymasa Polski, "wygotował" Memoriał do Episkopatu francuskiego. " Wygotował", a zatem zrobił coś więcej, niż tylko wykorzystał te informacje. Mianowicie zinterpretował je.

Raz jeszcze okazało się, że metoda brania cudzych grzechów na siebie zatryumfowała w życiu Prymasa Tysiąclecia.