Wyjechałem razem nie z równych pobudek

Napoleon na Elbę, ja prosto do Rudek.

Tęskniłem za obozem... nudziłem się przeto,

I ażeby coś robić, zostałem poetą...

Tak oto, z właściwym sobie humorem, opisywał Aleksander Fredro przyczynę swojego pisarstwa. Jaki jest tego efekt, wszyscy wiemy - jeszcze w szkole wszak czytaliśmy utwory Fredry. A zapewne i dzisiaj wielu z nas, mimo skończonej edukacji - być może dawno temu - lubi wrócić do znakomitej lektury. Fredro pisał swoje komedie lekko, ale niekoniecznie z wdziękiem, chyba raczej z dosadną rubasznością, jakimś sarmackim nieokrzesaniem (ot, choćby: "Im kot starszy, tym ogon twardszy"!). A jednak wartość tych komedii jest wielka. Często, zwłaszcza w XIX w. porównywano Fredrę z Molierem. I słusznie, gdyż obaj mniej więcej to samo znaczą dla swoich nacji, kreśląc ich wady, ale i zalety. Słusznie pisał Władysław Gunter: "Ich miejsce (postaci Molierowskich - przyp. T. C.) zajęły postacie niezaprzeczenie mniej świetne, nie mogące się chełpić z bywania na pierwszym z dworów, ani nawet z obcowania z jego dworzanami, przy tym wewnętrznie skromniejsze, mniej żądne użycia, prostsze, ale i z gruntu lepsze. Cechą ich jest dobroduszność i poczciwość, jak tamtych cynizm i bezczelność; nie brak zaś wśród nich zdolnych do wzniosłości ducha, ofiarności i poświęceń" .

Utwory Fredry są po prostu patriotyczne. To wielka sztuka zawrzeć w komedii takie przesłanie. Żeby się o tym przekonać, porównajmy tę literaturę już nie ze współczesnym hrabiemu Molierem, ale z dzisiejszym kabaretem. Ten ostatni spełnia obecnie podobną rolę, co w XIX w. komediopisarstwo. Nie brakuje wysiłków kabaretowych (co jest wyraźnym sukcesem po latach przestoju), a jednak niewiele z nich dotyka problemów narodowych. Na szczęście! Gdyż jeśli do tego dochodzi: zobaczymy współczesnego, pożal się Boże, "Stańczyka", od razu mamy ochotę wyłączyć telewizor. Temat dyżurny to kler rządzący Polską i ciemnogród, który nie może dość do Europy. Komedie Fredry są natomiast nacechowane przede wszystkim sympatią wobec Polski i Polaków. Autor nie chce zgnębić i dobić swojego narodu, ale przeciwnie - podnosi go na duchu. Miłość do Ojczyzny Fredro udowodnił nie tylko piórem, ale i przy boku Napoleona. Walczył w 11. pułku ułanów, dowodzonych przez Adama Potockiego, a potem w 5. pułku Strzelców Konnych, którego dowódcą był Zygmunt Kurnatowski. Brał udział w bitwach pod Berezyną, Smoleńskiem, Moskwą, a także pod Dreznem, Lipskiem, Hanau. Za zasługi wojenne został wysoko odznaczony Krzyżem Virtuti Militarii i Krzyżem Kawalerskim Legii Honorowej.

Aleksander Fredro nie był tylko "malowanym" patriotą, który tylko o ojczyźnie mówił. Dzisiaj jednak właśnie malowanego Fredrę (i jego patriotyzm) możemy oglądać w Muzeum Północno-Mazowieckim w Łomży. Na wystawie Magnetyzm Fredry - czynnej jeszcze do połowy lipca - zwiedzający mogą zobaczyć szereg graficznych i rysunkowych portretów poety, także jego własne rysunki oraz autografy (np. listy), pierwsze wydania książek. Szczególnie warto zwrócić uwagę na cenne akwarele autorstwa Juliusza Kossaka. Zamówił je u znanego malarza syn komediopisarza, Jan Aleksander. Obrazy upamiętniające zaangażowanie rodziny Fredrów (m.in. Aleksandra i Jana Aleksandra) w walkach o wyzwolenie Ojczyzny. W pozostałych salach muzeum wkraczamy w świat Fredrowskich komedii, najpierw oglądając kostiumy teatralne, potem fotosy ze znanych inscenizacji.