Dziś przeprawimy się z Wyspy Piaskowej na lewy brzeg Odry. Tutaj w sąsiedztwie okazałego gmachu Uniwersytetu Wrocławskiego, w którym znajduje się słynna Aula Leopoldyńska, i budynku Biblioteki im. Ossolińskich, w pobliżu Hali Targowej o pionierskiej żelbetonowej konstrukcji - znajdują się wspaniałe świątynie: kościół św. Wincentego, św. Klary, św. Macieja i Najświętszego Imienia Jezus.

Dawny kościół Franciszkanów

Najbliżej Wyspy Piaskowej, przy pl. Biskupa Nankiera, wznosi się kościół św. Wincentego. Został on ufundowany na początku XII w. przez księcia Henryka Pobożnego z myślą o przybyłych tu z Pragi franciszkanach. Wówczas jego patronem był św. Jakub. Kościół odegrał ważną rolę w historii Wrocławia. To tutaj 12 grudnia 1261 r. w obecności dostojników świeckich i kościelnych odbyła się uroczystość lokacji Nowego Miasta. Później - w wiekach XIV i XV świątynia uzyskała obecny kształt. W XVI w. kościół i klasztor przejęli od synów św. Franciszka premonstratensi (norbertanie) z opactwa św. Wincentego na Ołbinie, przeznaczonego do rozbiórki. W latach 1682-1695 obok świątyni wzniesiono nowy, barokowy klasztor, w którym obecnie znajduje się Wydział Filologiczny Uniwersytetu Wrocławskiego. Kościół zniszczony w 75% podczas drugiej wojny światowej, odbudowywany od 1955 r., jest jedną z największych świątyń Wrocławia. Obecnie opiekują się nim greko-katolicy.

Jak we franciszkańskim klasztorze drzewiej bywało

W lipcu 1339 r. król Czech - Jan zajął zamek w Miliczu. Rozgniewało to wrocławskiego biskupa Jana Nankiera nie tylko dlatego, że zamek należał do kurii, ale także z tego powodu, iż król Czech sprzyjał Niemcom. Gdy władca obradował z konsulami miasta i swoimi doradcami w klasztorze Ojców Franciszkanów we Wrocławiu, zjawił się w nim także biskup Nankier i wezwał przeciwnika do zwrócenia zagrabionych dóbr. Usłyszawszy odmowną odpowiedź, biskup powoli i dobitnie wypowiedział nad Janem słowa klątwy. Wszyscy zgromadzeni zastygli w przerażeniu. Pragnąc udobruchać Nankiera, wysłano doń posłów. Ale na oddanie zamku król nadal się nie godził. Biskup przeklął przeto także wysłańców. Strach padł na całe miasto, a ustąpił dopiero wówczas, gdy sam król ukorzył się przed wrocławskim biskupem.

Siostry urszulanki

Zaraz za kościołem św. Wincentego, naprzeciw Galerii w tzw. " Domku Romańskim" wznosi się barokowy klasztor, należący obecnie do sióstr urszulanek. Mieści się tu (oprócz liceum i gimnazjum, z których pewnie najlepiej znają wrocławianie to miejsce) kościół św. Klary i kaplica św. Jadwigi, będąca Mauzoleum Piastów Śląskich.

Kościół i kaplica zostały ufundowane przez księżną Annę, wdowę po Henryku Pobożnym, w połowie XIII w. z myślą o przybyłych do Wrocławia klaryskach. W następnych latach budowlę poszerzono, a w XVII w. przebudowano ją w stylu barokowym. W kaplicy znaleźli miejsce ostatniego spoczynku śląscy Piastowie, a w nawie kościoła - klaryski. Na początku XIX w. klasztor otrzymały urszulanki, które rozbudowały budynek klasztorny. Podczas działań wojennych gmach przy pl. Nankiera, podobnie jak większość zabudowań Wrocławia, uległ zniszczeniu. Odbudowano go po wojnie, starając się przywrócić dawne piękno m.in. połamanym tablicom nagrobnym.

Dziś kaplica św. Jadwigi jest jedną z kilku na Śląsku nekropolii piastowskich władców. W jej centrum znajduje się wspaniały sarkofag ostatniego księcia wrocławskiego Henryka VI oraz płyty nagrobne książąt opolskich i wrocławskich. Spoczywa tu między innymi fundatorka kościoła, żona księcia Henryka Pobożnego, a córka króla Czech - Anna, żona margrabiego brandenburskiego i córka króla Czech - Beatrix, książęta Śląska: Henryk III, Henryk V i VI, żona Henryka V - Elżbieta oraz jego córki - Elżbieta i Anna. W ścianie oddzielającej kaplicę od kościoła wmurowano urnę z sercem księżny Karoliny, ostatniej z Piastów Śląskich.

Kościół św. Macieja

Na zachód od klasztoru Sióstr Urszulanek wznosi się renesansowy dom parafialny i gotycki kościół św. Macieja.

Pierwsza budowla sakralna powstała tu prawdopodobnie na początku XIII w., a jej fragmenty zachowały się do dziś. Następna postawiona na tym miejscu była darem księżnej Anny, fundatorki wspomnianego wyżej kościoła Urszulanek, dla szpitalników. Warto wspomnieć, że to członkowie tego właśnie zakonu wznieśli gmach obecnej siedziby Ossolineum. Zniszczona podczas działań wojennych, została odbudowana w latach pięćdziesiątych i sześćdziesiątych XX w.

Kościół św. Macieja wzniesiono na planie krzyża. Do dziś zachowały się w nim: późnoromański portal, detale gotyckiej kamieniarki i fragment renesansowej ambony. W podziemiach znajduje się natomiast grób filozofa, lekarza i poety-mistyka okresu kontrreformacji Józefa Schefflera, znanego pod pseudonimem Angelusa Silesiusa.

Obecnie świątynia ta jest siedzibą Centralnego Ośrodka Duszpasterstw Akademickich - "Maciejówki".

U jezuitów

Gdy wyjdziemy z kościoła św. Macieja, skierujmy się na lewo ul. Szewską. Po prawej stronie zobaczymy pochodzący z przełomu XVII i XVIII w. gmach Biblioteki im. Ossolińskich, po lewej natomiast - kościół Imienia Jezus, zwany Uniwersyteckim. Moim zdaniem, jest to jedna z najpiękniejszych świątyń Wrocławia. Została zbudowana pod koniec XVII w., kiedy to jezuici, po licznych staraniach, uzyskali zgodę cesarza na wzniesienie w tym miejscu kolegium i kościoła.

Autorem projektu budowli był członek Towarzystwa Jezusowego Teodor Morietti, a w wykończeniu utrzymanego w barokowym przepychu wnętrza udział mieli liczni artyści. Gdy wejdziemy do środka, naszą uwagę przykuje każdy szczegół, a - jak na barok przystało - szczegółów tych jest mnóstwo. Na ścianach i sklepieniu sceny z Pisma Świętego, historii Kościoła, a szczególnie dziejów Towarzystwa Jezusowego; na sklepieniu m.in. - Apoteoza Imienia Jezus. Te freski są dziełem wiedeńskiego artysty, nadwornego malarza cesarskiego, Jana Michała Rottmayera.

Spacerując po kościele, miniemy kaplice: św. Judy Tadeusza i św. Antoniego, św. Franciszka Borgiasza, Matki Bożej Nieustającej Pomocy, Matki Bożej Wspomożycielki Wrocławia, św. Józefa, Świętych Aniołów Stróżów, św. Jadwigi i św. Stanisława Kostki.

Przed balaskami po obu stronach kościoła znajdują się sporych rozmiarów rzeźby: św. Ignacego Loyoli, założyciela Zakonu Jezuitów, i św. Franciszka Ksawerego. W ołtarzu głównym, autorstwa architekta, malarza i rzeźbiarza Krzysztofa Tauscha, warto zwrócić uwagę na obraz pt. Obrzezanie Jezusa. Nie każdy wie, że tu, po prawej stronie prezbiterium, znajduje się marmurowa kopia Piety Michała Anioła z bazyliki św. Piotra w Rzymie.

Matka Boża Wspomożenia Wiernych

W jednej z północnych kaplic kościoła Imienia Jezus znajduje się łaskami słynący obraz Matki Bożej Wspomożenia Wiernych. Przedstawiono na nim siedzącą Maryję ze stojącym na Jej kolanach Jezusem.

Obraz jest kopią Obrazu Passawskiego Łukasza Cranacha Starszego. Do Polski przywędrował w XVII w. z Pragi, kiedy to księżna Katarzyna Dworzak ofiarowała go swej przyjaciółce. Wkrótce znalazł swe miejsce w kościele Jezuitów, w którym zaczęto otaczać go szczególną czcią. Niestety, gdy po kasacji Zakonu Jezuitów parafię przejęli księża diecezjalni, kult Matki Bożej Wspomożenia Wiernych zanikł, a Maryję w tym obrazie zaczęto czcić wraz z powrotem jezuitów w 1962 r.

Mauzoleum Piastów Śląskich jest dostępne do zwiedzania bezpłatnie. Kościół Imienia Jezus można zwiedzać codziennie w godz. 11.00-15.00. Muzeum Uniwersytetu Wrocławskiego (Aula Leopoldyńska, Wieża Matematyczna, wystawy), pl. Uniwersytecki 1, wszystkie dni tygodnia oprócz środy w godz. 10.00-15.30.