W archiwum domowym posiadam dokument potwierdzający, że Antoni Jonkajtys był nauczycielem w Woznejwsi od 1890 r. do chwili śmierci, tj. do 1906 r., i "podczas pełnienia tych obowiązków pracował z pożytkiem dla społeczeństwa i nie był rusyfikatorem".

Jego synowie Hieronim i Maksym już w niepodległej Polsce pracowali jako nauczyciele, społecznicy, dający wielki wkład w rozwój społeczności w miejscu zamieszkania: Hieronim Jonkajtys - nauczyciel, kierownik szkoły powszechnej w Augustowie brał niezwykle czynny udział w organizowaniu życia miejscowego społeczeństwa. Wiele wysiłku i czasu poświęcał pracy społecznej na niwie oświatowej, spółdzielczej i samorządowej. W latach 1938-1939 był komisarycznym burmistrzem miasta Augustowa. 11 października 1939 r. NKWD przerwało aktywną działalność polskiego nauczyciela, osądzając go w więzieniu. Zginął w czasie marszu więźniów gnanych w czerwcu 1941 r. z Mińska na wschód.

Młodszy o kilka lat Maksym miał dobry przykład do naśladowania i jako nauczyciel - kierownik Szkoły Powszechnej nr 1 im. Józefa Piłsudskiego w Szczuczynie również wiele czasu i wysiłku poświęcał społeczności miasta Szczuczyna.

Był organizatorem życia kulturalnego i społecznego miasta, aktywnie udzielał się w organizowaniu oświaty pozaszkolnej, działał w organizacjach i stowarzyszeniach takich jak "Strzelec", harcerstwo, Straż Pożarna.

A kiedy nastąpiły czarne dni okupacji sowieckiej, był pierwszym organizatorem oporu przeciw zaborcy.

Płk Jan Orzechowski w swojej książce Aby pamięć nie zginęła ( wyd. 1993 i 1997) pisał: "Maksym Jonkajtys był do 1939 r. kierownikiem szkoły powszechnej w Szczuczynie. Ofiarny patriota, zaangażował się całkowicie w robotę podziemną. Był jednym z pierwszych konspiratorów, tak w okresie okupacji radzieckiej, jak i niemieckiej. W celu zapewnienia sobie konspiracyjnego bezpieczeństwa podjął pracę w sierpniu 1941 r. w magistracie miasta. Zagrożony aresztowaniem przez żandarmerię opuścił w 1943 r. Szczuczyn i konspiracyjnie zamieszkał we wsi Żebry, w połowie drogi między Szczuczynem a Radziłowem. Łączności konspiracyjnej ze Szczuczynem nie zerwał. W planach opracowanych na wypadek powszechnego powstania przeciwko niemieckiemu okupantowi przewidziany był na stanowisko starosty powiatu grajewskiego. W lecie 1944 r., 9 lipca, zginął we wsi Żebry od kuli żandarma niemieckiego. Miał 45 lat. Po wojnie zwłoki Maksyma Jonkajtysa zostały ekshumowane i uroczyście pochowane na cmentarzu w Szczuczynie".

W tym miejscu należałoby się zastanowić, o czym myślał M. Jonkajtys, kiedy został rozpoznany przez swego byłego ucznia - żandarma i dalej - gdy zmuszono go do kopania sobie grobu. Czy myślał o nas, wywiezionych na Sybir, czy robił rachunek sumienia? Na pewno rozmawiał z Bogiem. Nie dowiemy się nigdy, co wtedy przeżywał.

Stryj Hieronim, mój ojciec i Bronek to nasi rodzinni bohaterowie, którzy oddali swe życie za Ojczyznę. Zaś ich rodziny skazane były na zesłanie na długich sześć lat na Nieludzką Ziemię.

Przytoczone fragmenty życiorysów mego Ojca i Stryja to przykłady, o których wtedy mówił Ojciec Święty.

Słowa Ojca Świętego były jakby kierowane wtedy bezpośrednio do mnie, do naszej rodziny, a jego modlitwa, w której brałem też udział za pośrednictwem przekazu telewizyjnego, koiły ból i zarazem były hołdem oddanym naszym najbliższym.

Dziękujemy Ci, Ojcze Święty!