„Byłem świadomy od zawsze, że sanktuarium Matki Bożej Chełmskiej musi mieć jednocześnie zaplecze, nie tylko socjalne w postaci Domu Pielgrzyma czy też odpowiednich salek, ale również zaplecze modlitewne. Najpiękniejszy nawet kościół z cudownym obrazem czy statuą nie będzie przyciągał pielgrzymów na dłużej. Właśnie w naszym sanktuarium, choć tak bogatym historycznie i posiadającym piękny obraz Matki Bożej, takiego miejsca brakowało. A teren mamy duży i wyjątkowo ciekawie ukształtowany” - mówi ks. Kazimierz Bownik. Na Górze Chełmskiej istnieje skromna Droga Krzyżowa. Budowa Chełmskiej Kalwarii to bardzo trudna i kosztowna inwestycja i na jej realizację trzeba trochę poczekać. Ponadto dotychczas nie było żadnego miejsca do kontemplacji tajemnic Matki Bożej. Przez ponad dwadzieścia lat parafia nie mogła realizować takiego projektu, ponieważ najpierw musiała zatroszczyć się o renowację zabytkowych obiektów, tworzących kompleks budowli sakralnych Góry Chełmskiej. Dzięki niezwykłej determinacji i operatywności ks. inf. Bownika udało się wreszcie te obiekty zabezpieczyć przed ruiną.
Na zagospodarowanie czekał spory plac, będący niegdyś podwórzem klasztoru Bazylianów. Obszar ten należał jednak do wyjątkowo zdewastowanych. Przez wiele powojennych lat korzystali z niego lokatorzy, którzy zamieszkiwali w pobazyliańskim budynku. Po ich eksmisji trzeba było coś z tym terenem zrobić. Proboszcz, ks. inf. Kazimierz Bownik, bardzo długo prowadził rozmowy na temat zagospodarowania tego miejsca. „Dopiero lektura książki pt. Listy z Nowego Yorku, będącej wspomnieniami mojego przyjaciela i byłego wikariusza parafii Mariackiej w Chełmie, ks. Ryszarda Kopra, nasunęła mi pewien pomysł” - opowiada ks. Bownik. „W rozdziale zatytułowanym Pani Long Island wyczytałem o niezwykłym różańcu istniejącym na jednym ze wzgórz na tej wyspie (okręg Nowego Yorku). Jest to różaniec, który tworzą pięknie utrzymane krzewy. Ludzie medytują tam poszczególne tajemnice różańca. Natychmiast napisałem do ks. Ryszarda, aby mi przysłał kilka zdjęć z tego różańcowego wzgórza” - wspomina ks. Bownik. Po otrzymaniu i obejrzeniu zdjęć Ksiądz Proboszcz podjął decyzję o powstaniu podobnego różańca obok bazyliki chełmskiej. Swoje kroki skierował do Biura Konserwatora Zabytków. Pomysł skonsultował z kierownikiem placówki chełmskiej, mgr Stanisławą Rudnik, której projekt bardzo się spodobał. Jednak droga od pomysłu do powstania Ogrodu Różańcowego była bardzo długa. Pierwszymi pracami, jakie podjęto na placu, była naprawa okalającego go parkanu oraz rozebranie starych komórek i wyrównanie nawierzchni przez nawiezienie ziemi. Wszystkie roboty wymagały wielkiego nakładu sił i środków. Aby je wykonać potrzebny był stosowny sprzęt, którym parafia nie dysponowała. Z życzliwą pomocą przyszedł prezydent Chełma, Krzysztof Grabczuk oraz prezes MPGK w Chełmie, Eugeniusz Wójcik. Wykonania projektu zagospodarowania placu podjęła się inż. Małgorzata Leśniewska. Jak sama mówi, przy opracowywaniu projektu „zielonego” różańca zawsze towarzyszyła jej modlitwa. Po wielu tygodniach prac dokument był gotowy. Ksiądz Proboszcz był pozytywnie zaskoczony propozycją zastosowanych rozwiązań.
Różaniec oplata w całości plac tajemnicami części radosnej i bolesnej. Części: światła i chwalebna to dwa serca, zbliżone do siebie w piękny sposób. Przy specjalnie uformowanych alejkach rosną już posadzone krzewy. Krzyż jest ułożony z bukszpanu, który będzie w przyszłości odpowiednio strzyżony. Ojcze Nasz stanowią krzewy cisów, a Zdrowaś Maryjo - tuje. Cisy będą strzyżone stożkowo, tuje zaś uformowane w kule. „Chcielibyśmy również, aby poszczególne tajemnice miały swoje kolory” - dodaje ks. inf. Bownik. I tak w części radosnej rośliny będą kwitły na biało, zieleń będzie towarzyszyła tajemnicom światła. W sercu stanowiącym te tajemnice nie ma krzewów, jest tylko rosnąca trawa. Przy piątej tajemnicy światła stanie ołtarz, przy którym grupy pielgrzymkowe będą mogły odprawić Mszę św. Natomiast część bolesna będzie utrzymana w kolorze czerwonym. Przy tajemnicy pierwszej rosną już drzewa oliwne, przy drugiej - berberysy w formie biczów, zaś dalej jest duża plama z berberysów, stanowiąca jakby płaszcz szkarłatny i kolejny rodzaj tych krzewów w kształcie cierniowej korony. Później są już tylko głazy usytuowane przy tajemnicy czwartej i piątej. Na końcu tajemnic bolesnych został umieszczony dębowy krzyż, znakomicie korespondujący z całym placem. Tajemnice chwalebne będą w kolorze złotym. Tworzyć go będą żonkile, tulipany, forsycje, róże. W amerykańskim różańcu poszczególne tajemnice są znaczone mosiężnymi tablicami; w chełmskim obrazy tajemnic wykonano techniką komputerową, ale na wzór amerykański zamówiono już tablice z brązu w pracowni kowalstwa artystycznego Stanisława Stopyry.
Mówiąc o ludziach, którzy tworzyli Ogród Różańcowy, trzeba na pierwszym miejscu wymienić pracowników MPGK: prezesa mgr. Eugeniusza Wójcika, inż. Andrzeja Muchę, inż. Elzbietę Banaszak i wielu pracowników zieleni, kierowców, operatorów. Swoich sił i bezinteresownego zaangażowania przy realizacji projektu nie szczędził inż. Franciszek Dobruk. Parafia Mariacka jest także bardzo wdzięczna Andrzejowi Mazurowi, wójtowi gminy Sawin, za nieodpłatne przekazanie materiału piaskowo-żwirowego na alejki Ogrodu. Pomocy nigdy nie odmawiali parafianie, którzy na apel ks. inf. Bownika szczególnie chętnie i licznie zgłaszali się do pracy. A wszystko dla Matki Bożej Chełmskiej i pątników, którzy przychodzą na Górę Chełmską, aby modlić się i prosić o potrzebne łaski.

Program uroczystości odpustowych w sanktuarium Matki Bożej Chełmskiej
7 - 8 września 2004

7 września (wtorek)
godz. 16.00-17.30 Przybycie i powitanie pieszych pielgrzymek
godz. 17.30 Nabożeństwo maryjne
godz. 18.00 Ingres księży biskupów
Msza św. z kazaniem Księdza Biskupa,
modlitwy prywatne
czuwanie młodzieży:
godz. 21.00 Apel Jasnogórski
godz. 21.30 Droga Krzyżowa po Kalwarii Chełmskiej
godz. 22.30 Czuwanie przy Krzyżu III Tysiąclecia
godz. 24.00 Pasterka maryjna - koncelebrują księża rodacy

8 września (środa)
godz. 1.30 Różaniec fatimski
godz. 5.30 Godzinki
godz. 6.00 Prymaria z homilią - koncelebrują miejscowi duszpasterze
godz. 7.00 Msza św. z homilią
godz. 8.00 Msza św. z homilią
godz. 9.00 Msza św. dla rodzin z błogosławieństwem małych dzieci przez księży biskupów
godz. 10.30 Program słowno-muzyczny
godz. 11.00 Suma pontyfikalna z kazaniem Księdza Biskupa, poświęcenie wieńców dożynkowych i procesja eucharystyczna
godz. 16.00 Msza św. dla dzieci szkolnych z poświęceniem tornistrów i przyborów szkolnych
godz. 17.00 Program słowno-muzyczny - Jan Budziaszek
godz. 18.00 Msza św. z kazaniem Księdza Biskupa kończąca uroczystość

Mottem tegorocznych przygotowań i całego odpustu będą słowa Chrystusa, przywoływane często przez Ojca Świętego Jana Pawła II, zwłaszcza w czasie pielgrzymki do Szwajcarii: „Wstańcie i chodźmy”. Głównym kaznodzieją będzie bp Mariusz Leszczyński z Zamościa. W odpuście wezmą udział wszyscy lubelscy biskupi z abp. Józefem Życińskim.