Kolor mojego sweterka idealnie odpowiada tematowi dzisiejszego felietonu. Czerwień odgrywa bowiem istotną rolę w filmie, o którym chciałbym dzisiaj napisać. Chodzi o film pt. Osada (The Village). Opinie o tym filmie są bardzo różne, choć trzeba przyznać, że przeważają raczej krytyczne. A wszystko dlatego, że idący na ten film spodziewają się, że obejrzą horror, a okazuje się, że to film psychologiczny, by nie powiedzieć - filozoficzny. Wypadałoby teraz o filmie napisać, tylko jak napisać o filmie, nie zdradzając jego treści? Chyba się jednak nie da.
Rzecz cała rozgrywa się (oczywiście!) we współczesnej Ameryce, o czym zresztą dowiadujemy się dopiero na końcu filmu. W zagubionej w lasach osadzie rozgrywa się dramat. Między miłość dwojga młodych ludzi wkrada się zazdrość trzeciego. Finał jest tragiczny. Zazdrosny przyjaciel narzeczonej dobywa noża, by zadać śmierć jej wybrańcowi. Rana jest ciężka, niestety, w osadzie nie ma potrzebnych lekarstw. Ktoś musi wybrać się po nie do miasta. historia wydaje się typowa, ale wcale taka nie jest. Aby dojść do miasta (a właściwie „do miast” - jak to się mówi w filmie), trzeba najpierw przedostać się przez las, a w lesie żyją niebezpieczne stworzenia. Czyżby więc jednak horror? Otóż nie. Okazuje się bowiem, że historia o stworach żyjących w lesie jest tylko legendą wymyśloną przez mieszkańców po to, by nikt nigdy nie opuścił osady. A może więc film o totalitaryzmie? Też nie. Jest to bowiem film o utopii, czyli o niemożliwym.
Osada została założona przez grupę ludzi, którzy dotknięci bólem i cierpieniem spowodowanym przez cywilizację postanowili od niej uciec na zawsze i zamieszkać w leśnej głuszy. Nie ma tam nawet prądu, społeczność jest zupełnie samowystarczalna. Nie docierają też do niej, co oczywiste, żadne wiadomości ze świata. Dotknięci złem, którego tak wiele „w miastach”, chcieli stworzyć społeczność zupełnie nową, opartą na naturalnych, a więc - w rozumieniu twórców osady - dobrych relacjach. Niestety, zło wkrada się i tutaj. Ucieczka od cywilizacji na nic się nie przydaje. Cywilizacja nie jest bowiem czymś samym w sobie złym, jest przecież dziełem człowieka. Jeśli doszukiwać się zła, to tylko w samym człowieku, a nie w cywilizacji jako takiej. Człowiek nie jest - jak twierdził Jan Jakub Rousseau - naturalnie dobry. Owszem, był taki przed upadkiem. Teraz mieszka w nim dobro i zło. Marzenie o stworzeniu idealnej, dobrej społeczności jest utopią właśnie. Zło się kiedyś wreszcie obudzi. W filmie Osada przychodzi pod postacią niedorozwiniętego umysłowo chłopaka. I chyba nie jest tak bez powodu, w końcu - jak mawiał Francisco de Goya - „kiedy rozum śpi, budzą się upiory”. Upiory nie mieszkają więc w lesie, one drzemią w nas samych.
Historia opowiedziana w filmie kończy się happy endem. Zakochana dziewczyna, zresztą niewidoma - i nie dlatego jakoby miłość była ślepa, lecz dlatego, że wystarcza za wzrok - wraca „z miast” z potrzebnym lekarstwem. Wtajemniczona przez starszyznę osady zatrzymuje dla siebie sekret istnienia wioski. Życie wraca do normy, sens istnienia osady został uratowany. Samozbawienie zostało ocalone. Pytanie tylko na jak długo? Czy jest jakaś gwarancja, że zło znów się nie obudzi? Nie ma. Ono jest przecież w nas.