„Strzec prawdy, uczyć czujności, a wszystko to czynić z miłością”

Codzienne obrady rozpoczynały się wspólną Eucharystią, której przewodniczyli, głosząc słowo Boże: bp Gerard Kusz z Gliwic i bp siedlecki Henryk Tomasik. Diakoni i alumni seminarium duchownego w Siedlcach przygotowali asystę, natomiast studenci i pracownicy Instytutu Katechetyki - oprawę Liturgii oraz muzycznie i wokalnie ubogacili spotkania modlitewne i konferencyjne. Refleksję nad tym, co może zaproponować katecheta młodym ludziom o mentalności internetowej i telewizyjnej, zainspirował w swoim kazaniu bp Kusz. Przywołując postać patrona dnia, św. Jozafata, uświadomił potrzebę życzliwych oczu, czyli spojrzenia pełnego miłości. Ksiądz Biskup przypomniał, że świat, wbrew politykom i pragmatykom, coraz bardziej potrzebuje prawdy i chrześcijańskiej wizji rzeczywistości. Należy więc „strzec prawdy, uczyć czujności, a czynić to wszystko z miłością.” Bp Tomasik odwołał się do definicji wiary jako „zaślubin duszy ludzkiej z Panem Bogiem” (św. Jan od Krzyża). Nawiązując do sformułowania kard. Karola Wojtyły o Polsce jako „ziemi trudnej jedności”, przywołał ambiwalentny obraz aktualnej rzeczywistości, przepełnionej głęboką dychotomią społeczną i etyczną: przepych obok nędzy, świadectwa wiary i świętości kontrastujące z korupcją i zepsuciem moralnym. Bp Tomasik ukazał niezbędność postawy dynamicznej, ujętej w biblijnym zawołaniu: „Idźcie i bądźcie odważni!”, które Jan Paweł II uzupełnia hasłem: „Eucharystia buduje Kościół [...] Złoto waszego istnienia to wolność naśladowania Chrystusa z miłości” (Jan Paweł II, Orędzie na XX Światowy Dzień Młodzieży). Podkreślił, że moc do zwyciężania świata płynie z Najświętszego Sakramentu.

„Aby antena telewizyjna stała się dzwonnicą kościelną”

Takiego „owocowania” w relacji do środków technicznych, wspierających katechizowanie, życzył prorektor KUL, prof. Józef Fert. Prorektor, witając uczestników sympozjum, przypomniał, że „najpiękniejsze, co może człowieka spotkać, to być nauczycielem. Mamy najlepszego Patrona, który był Nauczycielem”. Ma to być zachętą do wznoszenia się ponad przeciętność.
Pierwszym prelegentem była dr Beata Kostrubiec, która w wykładzie Mentalność audiowizualna dzieci i młodzieży, przedstawiła skutki oddziaływania środków audiowizualnych na sferę poznawczą, uczuciową i zachowanie uczniów. W świetle najnowszych badań psychologicznych ukazała m.in. mechanizmy oddziaływania mediów i skutki aż po „wyblaknięcie emocjonalne”, padaczkę telewizyjną i uzależnienie internetowe. „Mówiąc językiem Jana Pawła II, media proponują nam często kulturę śmierci, musimy więc pomóc dzieciom i młodzieży budować i tworzyć kulturę życia” - podkreśliła dr Kostrubiec, prezentując postulaty wychowawcze, wspomagające rozwój młodego człowieka.

Uczymy własną osobowością

Ks. prof. S. Kulpaczyński wraz z dr Bożeną Kuklińską przedstawili funkcje obrazu, rysunku i ilustracji w katechezie. Przypomnieli pouczenia Kościoła w tym zakresie oraz wskazówki metodyczne w stosowaniu środków audiowizualnych. Uczeń bardziej zapamiętuje materiał, w którego przygotowaniu bierze czynny udział. Obraz jest środkiem dialogu pomiędzy człowiekiem, a rzeczywistością transcendentalną. Znamienna jest zatem rola symbolu, na którym oparty jest cały przekaz kulturowy. Wykonywany i oglądany obraz to „modlitwa oczu”. Stąd nawet nieudolny rysunek dziecięcy jest bardziej cenny niż technicznie doskonała reprodukcja. Ważne jest kształtowanie osobowości i przekaz pobudzający wrażliwość, gdyż katechizowanie to przede wszystkim uczenie poprzez osobowość katechizującego.
Refleksje o nadmiarze informacji medialnej i „odwrażliwieniu” współczesnego człowieka przewijały się w dyskusjach po serii wystąpień w pierwszym dniu konferencji. Katecheta powinien zachęcać postawą, zachowaniem się i słowem do ascezy, oczyszczania umysłu, uwrażliwiania najpierw na siebie poprzez rozmowę, unikanie bombardowania bodźcami wizualnymi, a raczej wyciszenie i pełne refleksji zatrzymanie się.

Edukacja, konkursy i montaże

Popołudniowe obrady pierwszego dnia i sobotnie przedpołudnie przyniosły referaty: s. Marioli Kłos, mgr Małgorzaty Delikat, ks. dr. Grzegorza Zarazińskiego i dr. Stanisława Klimaszewskiego. Wspólną troską prelegentów było podzielenie się wiedzą, doświadczeniem i wynikami badań, dotyczącymi środków audiowizualnych, które powinny być pomocą w przekazie wiary i wiedzy religijnej. S. Mariola poruszyła temat uczenia odbioru mediów i wychowania do komunikacji.
Wykład, podobnie jak i pozostałe wystąpienia, zamieszczone zostały w wydanym przez wydawnictwo „Polihymnia” i dostępnym już w pierwszym dniu obrad zbiorze Środki audiowizualne w katechezie. Książka, stanowiąca zbiór materiałów z sympozjum, zawiera także materiały samokształceniowe autorstwa: ks. dr. Andrzeja Kicińskiego, ks. dr. Pawła Mąkosy i ks. dr. Mariana Zająca (wszyscy z KUL), dr Anny Zellmy z Uniwersytetu Warmińskiego i mgr Grażyny Teresy Granat z Ostrowca Świętokrzyskiego. Autorzy przedstawili badania nt. wykorzystania mediów na katechezie w diecezji siedleckiej, propozycje wykorzystania multimediów na religii, wirtualnym uczestnictwie i zagrożeniach mediami w duszpasterstwie katechetycznym referaty o metodzie portfolio (kolekcjonowanie materiałów - prac uczniowskich) i sposób uwrażliwienia na ubogich poprzez zachętę do jałmużny.
Akcentowano znaczenie komunikacji parawerbalnej, znaczenie mediów wyłącznie jako pomocy dydaktycznej, niemogącej zastępować spotkania osób oraz rolę wizualizacji treści przekazywanych. Zachęcano do przygotowywania własnych montaży audialnych, wizualnych i audiowizualnych wg schematu: Co? Komu? Dlaczego? Jak? Zainteresowanie wzbudziła prezentacja ks. G. Zarazińskiego pt. Boże Narodzenie wraz z konkretnymi radami co do zastosowania programu Power Point. Prawie wszystkie wykłady ilustrowane były pokazami medialnymi.
Dla „łączącego Ewangelię z młodością” bp. G. Kusza i prof. S. Kulpaczyńskiego, stosownie do jubileuszu i dnia imienin, przygotowano kwiaty i niespodzianki. Rzęsistymi oklaskami, śpiewem i „symbolicznym homagium” katecheci wyrazili wdzięczność za możliwość uczestnictwa w kolejnym, wspierającym ich doskonalenie zawodowe i osobowe, sympozjum. Życzenia i podziękowania na ręce prowadzących sympozjum złożył ks. prał. R. Lis, wieloletni koordynator katechetycznych sympozjów. Na zakończenie wszyscy otrzymali zaproszenia na przyszłoroczne sympozjum katechetyczne pt. Miejsca katechezy: rodzina - parafia - szkoła. Konferencja rozpocznie się 18 listopada 2005 r. w Auli im. kard. S. Wyszyńskiego na KUL-u. Do tego czasu katecheci mają nie ustawać w odbudowaniu murów duchowego, Chrystusowego Jeruzalem.