1 stycznia 2004 r. weszła w życie ustawa z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. Zgodnie z nową ustawą oraz znowelizowaną ustawą o podatku dochodowym od osób fizycznych każdy podatnik ma możliwość przekazania 1% swojego podatku należnego za poprzedni rok podatkowy zamiast budżetowi państwa organizacji pożytku publicznego. Zgodnie z ustawową definicją, działalność pożytku publicznego to działalność społecznie użyteczna, prowadzona tylko i wyłącznie przez:
- Organizacje pozarządowe niedziałające w celu osiągnięcia zysku, zwane też trzecim sektorem. Dominują w nim dwie formy, a mianowicie: stowarzyszenia i fundacje. Za pierwszy sektor uważa się administrację publiczną, określaną też niekiedy jako sektor państwowy, zaś drugim sektorem określa się sferę biznesu, czyli wszelkie instytucje i organizacje, których działalność nastawiona jest na zysk, nazywany też sektorem prywatnym,
- Osoby prawne i jednostki organizacyjne działające na podstawie ustaw normujących stosunek Państwa do Kościoła katolickiego oraz do innych kościołów i związków wyznaniowych. Podmiotem ustawy w Kościele katolickim będą tzw. kościelne osoby prawne, w tym między innymi diecezje, Caritas diecezjalne, parafie, zakony, opactwa, domy zakonne, seminaria duchowne oraz organizacje kościelne działające w ramach tych kościelnych osób prawnych,
- Stowarzyszenia jednostek samorządu terytorialnego.
Przepisy ustawy stosuje się do wymienionych wyżej podmiotów tylko wówczas, gdy ich cele statutowe obejmują prowadzenie działalności w sferze zadań publicznych. Ustawa wylicza 24 zadania zaliczone do tej sfery. Wymienić tutaj można pomoc rodzinom i osobom w trudnej sytuacji życiowej, działalność charytatywną, ochronę i promocję zdrowia, działania na rzecz osób niepełnosprawnych, organizację wypoczynku dzieci i młodzieży, przeciwdziałanie patologiom społecznym, pomoc ofiarom katastrof, klęsk żywiołowych czy też promocję i organizację wolontariatu. Podmioty prowadzące działalność pożytku publicznego mogą składać oferty na wykonanie zadań, dotychczas realizowanych przez administrację publiczną. W takim przypadku organ administracji publicznej z własnej inicjatywy lub na wniosek zainteresowanego podmiotu i po przeprowadzeniu otwartego konkursu ofert, może udzielić wsparcia (dofinansować), lub powierzyć (sfinansować) wykonanie określonego zadania publicznego, które jednocześnie należy do sfery pożytku publicznego.
Caritas Diecezji Legnickiej, podobnie jak ponad 1700 innych podmiotów, posiada status organizacji pożytku publicznego otrzymany na podstawie wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego, dokonanego w połowie listopada 2004 r. Uzyskanie takiego statusu niesie pewne korzyści. Z zasady organizacje pożytku publicznego mają szerszy zakres przywilejów niż podmioty nie posiadające takiego statusu. Wiążą się one między innymi z możliwością korzystania ze zwolnienia od podatku dochodowego od osób prawnych, podatku od nieruchomości, podatku od czynności cywilnoprawnych, nieodpłatnego informowania w mediach publicznych o prowadzonej działalności, wykonywania w tych organizacjach pracy przez poborowych skierowanych do odbycia zastępczej służby wojskowej. Najczęściej jednak kojarzy się organizację pożytku publicznego z możliwością przekazania na ich rzecz 1% podatku dochodowego. Z tego prawa może skorzystać każdy płacący podatek Polak. Na marginesie warto dodać, że w 2003 roku z opcji tej skorzystało jedynie 80 tys. podatników, przekazując organizacjom pożytku publicznego kwotę nieco przekraczającą 10 mln zł. Nie jest to wynik imponujący. Gdyby wszyscy Polacy skorzystali z tej możliwości, to kwota ta wzrosłaby do 300 milionów złotych. Jednak status organizacji pożytku publicznego to nie tylko przywileje, ale i obowiązki. Dzięki nim działalność organizacji jest bardziej przejrzysta i jawna. Wymóg rocznych sprawozdań merytorycznych i finansowych z działalności pozwala wszystkim zainteresowanym uzyskać informacje, na co wydano pieniądze darczyńców.
A jak te środki zamierza wykorzystać Caritas Diecezji Legnickiej? Najogólniej rzecz ujmując, można stwierdzić, że na jej działalność statutową. Status pożytku publicznego pozwala żywić nadzieję na objęcie jeszcze większej, niż to miało miejsce dotychczas, grupy parafian naszej diecezji wymagających pomocy. Pozyskiwane przez Caritas fundusze są kierowane przede wszystkim na:
- pomoc rzeczową i finansową dla najbiedniejszych,
- dofinansowanie pobytu dzieci i młodzieży na koloniach i zimowiskach,
- pomoc ofiarom klęsk żywiołowych,
- organizację wypoczynku dla osób starszych i niepełnosprawnych.
Jawność, jasne i czytelne reguły działania Caritas, jej wiarygodność, gwarancja, że realizowana przez nią działalność nie jest w istocie przykrywką dla działalności komercyjnej, a także wysokie zaufanie społeczeństwa - to kapitał, jakiego brakuje większości powstających organizacji pożytku publicznego. Te niezaprzeczalne zalety, w połączeniu z aktywnością i zaangażowaniem ośrodków terenowych Caritas, powinny zdecydować, że wybraną przez podatnika organizacją pożytku publicznego będzie Caritas Diecezji Legnickiej.