„Kiedy zdarza mi się nie być za wschodnią granicą przez kilka miesięcy, czuję potrzebę spakowania się, wykupienia biletu, brakuje mi specyficznego zapachu Wschodu, odmiennych twarzy i szerokich dusz. Takiej gościnności jak tam nie znalazłem nigdzie. A im kto biedniejszy, tym hojniej chce cię obdarować” - pisze Adam Chlebowicz we wstępie do swojej książki Wielkie Księstwo Pana Boga i okolice.
To wydanie powstało z miłości do Wschodu. Z zachwytu wileńskim barokiem, Zatoką Ryską w Jurmali, gotyckim Tallinem, kanałami Petersburga, szarą Białorusią, pagórkowatą Ukrainą, mieszczańskim Lwowem, szerokim Chreszczatikiem, winnicami oraz sadami Mołdawii i bajkalskiego omula, przestrzenią Kazachstanu, werandami Tbilisi. Książka tytułem nawiązuje do dwóch zagadnień, które autor analizował za wschodnią granicą: dziedzictwa Wielkiego Księstwa Litewskiego oraz życia religijnego współczesnych mieszkańców tych ziem. Jest zbiorem 15 reportaży, 9 wywiadów objaśniających zjawiska dotyczące Wschodu oraz 4 tekstów historycznych. Autor prowadzi czytelnika kolejno przez tereny geograficzne Księstwa Litewskiego, jego najbliższych sąsiadów oraz dalsze okolice, które nie wiążą się z dziedzictwem wielkich książąt, ale łączone bywają z nim przez pochodzenie, język i kulturę. Wędrówka wiedzie przez jantarowy szlak nad Bałtykiem, Polesie, Mołdawię, itd. Jednak stosunkowo niewiele miejsca autor poświęca dwóm miastom: Wilnu i Lwowowi, chociaż bywał tu częściej niż gdzie indziej. Jak twierdzi, to celowy zabieg, aby uniknąć patosu i sentymentalnych zestawień, których nie brakuje w naszej literaturze. Wilno przedstawione jest więc jako dynamiczna siła współczesnej Litwy zaś Lwów jako skarbiec bajek i legend.
Autor dedykuje książkę m.in. swoim wschodnim przodkom. Jak pisze, zapiski, które się w niej znalazły mają na celu utrwalenie odchodzącego świata. Bowiem zmienia się on na naszych oczach. Inny był Petersburg, Wilno, Ryga, Kijów przed 12-15 laty. Nie zmienił się właściwie tylko Mińsk, niewiele Grodno, może też Troki czy Mościska.

„Wielkie Księstwo Pana Boga i okolice”, Adam Chlebowicz, Wydawnictwo Diecezji Pelplińskiej „Bernardinum”, Pelplin 2004, ss. 320