Ludzie już od godzin rannych przychodzili na odpust nie tylko po to, aby coś kupić, ale by spotkać dawno niewidzianego znajomego, który na okoliczność odpustu zawsze pojawiał się w miejscowości. Przy straganach tego dnia gromadziło się najwięcej osób. Tu ściągali zewsząd.
Na przyjazd kramiarzy zawsze z wielkim utęsknieniem i ciekawością wyczekiwały dzieci. „Pamiętam, jak nie mogłem dospać do rana, myśląc o odpuście, o kramach, o całej tej atmosferze parafialnego święta. Zwykle jednak rodzice nie wypuszczali nas na stragany. Najważniejsze było uczestniczyć w Sumie odpustowej, w procesji wokół kościoła, a potem mogliśmy iść na kramy. Początkowo nie mogłem tego zrozumieć. Moi koledzy od rana strzelali z korkowców, a ja? Z biegiem czasu dotarła do mnie mądrość mojej matki i mojego ojca. Teraz przekazuję to swoim dzieciom, ale one też muszą dorosnąć, żeby odkryć istotę uroczystości odpustowej w parafii” - wspomina Marek, mieszkaniec naszej diecezji.
„Odpust to zawsze było ogromne święto, zjeżdżali na nie ludzie z całej okolicy, odwiedzając kościół, krewnych i, oczywiście, kramy” - stwierdza pan Tomasz. „Teraz, mimo że tradycja kramów wciąż istnieje i nie została wyparta żadnymi innymi trendami, to jednak jest ich zdecydowanie mniej, inne też rzeczy można na straganach nabyć, choć część jest nadal niezmienna” - mówi pani Maria, która na stragany odpustowe przyszła ze swoimi wnukami.
Atrakcją odpustu była karuzela łańcuchowa, czasem bywały dwie - jedna dla maluchów, druga dla dorosłych. W latach 60. karuzele napędzane były ręcznie, później mechanicznie, a obecnie karuzele to raczej rzadkość na odpustach. Wielkim powodzeniem cieszyła się też loteria fantowa. W niektórych parafiach, zwłaszcza wiejskich zdarzało się, że proboszcz miejsca przyłączał się do sponsorowania loteryjnych fantów. Któregoś roku ks. Marian Sztuka zorganizował loterię, w której można było wygrać żywe zwierzęta. Strzelnica - to kolejny atut odpustu. Ustawiana zwykle dzień przed uroczystością niezwykle podsycała klimat święta. Jak wspominają wierni, na strzelnicach nie brakowało oszustwa „na 10 wiatrówek w strzelnicy jedna miała prawidłowo ustawioną muszkę, u pozostałych muszka była przesunięta”. Tam najczęściej próbowano ustrzelić kolorowe kwiatki z piór, które potem wręczano swojej sympatii. Strzelanie z wiatrówki to typowo męskie zajęcie, zwłaszcza kawalerskie. Nie brakowało też innego typu naciągaczy, którzy zachęcali przybyłych na stragany do gry w tzw. trzy karty.
Marzeniem każdego chłopca był korkowiec albo pistolet na kapiszony, zaś dziewczynki - piłeczka na gumce wypchana trocinami. Na straganach sprzedawano też drewniane zabawki: ptaszki z klapiącymi skrzydełkami, koniki na biegunach, krzesełka, itd. Powodzeniem do dzisiaj cieszą się obwarzanki oraz wata cukrowa. „Nigdy nie zapomnę jej smaku. Watę cukrową trzeba było zjeść na odpuście, potem lepiły się palce i buzia cała, ale to było najlepsze i dzisiaj miło powspominać, choć waty cukrowej bym już nie zjadła ze względu na zdrowie” - mówi pani Krystyna z parafii Matki Bożej Anielskiej z Dąbrowy Górniczej. W latach 60. i 70. na straganach sprzedawano też ogórki kiszone, atrakcją były zaś nie same ogórki, lecz woda spod nich, za którą trzeba było, oczywiście, zapłacić” - opowiada pan Adam. Często uroczystości odpustowej towarzyszyły miejscowe orkiestry dęte. Zwyczaj ten do dzisiaj zachował się w niektórych wspólnotach. Muzycy paradnie maszerują do kościoła, grając skoczne dźwięki, następnie uczestniczą w odpustowej Eucharystii, po czym towarzyszą ludziom przy odpustowych kramach.
Ostatnim elementem dnia była zazwyczaj zabawa taneczna. W miastach odbywała się ona w parkach, na wsiach trzeba było budować specjalną scenę. Ściągała cała okolica. Nieraz dochodziło do starć pomiędzy miejscowymi a tzw. obcymi. Tradycja zabaw tanecznych wciąż żywa jest zwłaszcza w małych miejscowościach.