Związek Kompozytorów Polskich uhonorował Juliusza Łuciuka godnością członka honorowego, tytułem przyznawanym najwybitniejszym twórcom muzycznym. Wydarzenie to miało miejsce podczas Walnego Zebrania ZKP 24 maja 2019 r. w Warszawie. Laudację dla Juliusza Łuciuka wygłosił podczas uroczystości Jerzy Stankiewicz, wiceprezes zarządu Związku Kompozytorów Polskich (Oddział w Krakowie).

Juliusz Łuciuk, w którego twórczości muzyka sakralna stanowi bardzo obszerny nurt, jest od wielu lat związany z „Niedzielą”, która informowała o jego uroczystościach jubileuszowych, prapremierowych wykonaniach nowych kompozycji, publikowała wywiady z kompozytorem i relacjonowała uroczystość wręczenia mu przez kard. Stanisława Dziwisza Złotego Medalu Jana Pawła II za zasługi dla archidiecezji krakowskiej w 2016 r.

Juliusz Łuciuk urodził się 1 stycznia 1927 r. w Nowej Brzeźnicy k. Częstochowy. Jego rodzina wywodzi się z Podlasia, ale ojciec Andrzej Łuciuk po pielgrzymce na Jasną Górę postanowił zostać organistą w jasnogórskim sanktuarium. Tak się też stało. Juliusz Łuciuk naukę muzyki i gry na organach rozpoczął u ojca i kontynuował w szkole muzycznej w Częstochowie. Tutaj także zdał maturę w II L.O. im. R. Traugutta.

W 1947 r. rozpoczął studia muzykologiczne na Uniwersytecie Jagiellońskim u prof. Zdzisława Jachimeckiego. Równolegle studiował w Wyższej Szkole Muzycznej w Krakowie, jako pianista, organista, teoretyk i kompozytor w klasie prof. Stanisława Wiechowicza.

Marta Skotnicka-Karska

W 1958 r. na Konkursie Młodych Kompozytorów ZKP otrzymał dwie nagrody: pierwszą za „Szkic symfoniczny” oraz drugą za „Allegro symfoniczne”. Po studiach w Krakowie Juliusz Łuciuk wyjechał na stypendium na Zachód. Kształcił się m.in. u Nadii Boulanger, Maxa Teutscha i Oliviera Messiaena.

Po powrocie do Krakowa zaczęła się indywidualna droga kompozytorska artysty. – Szukałem własnej drogi, swoje kompozycje wysyłałem na konkursy, proponowałem je konkretnym wykonawcom i dyrygentom – mówił w rozmowie z „Niedzielą” w 2016 r. Juliusz Łuciuk.

We wcześniejszych latach twórczości kompozytor pozostawał w nurcie muzyki awangardowej. Skomponował m.in.: balet-pantomimę „Niobe”, „Maraton”, „Medeę” oraz operę „Demiurgos”. Z czasem coraz częściej szukał natchnień w Piśmie Świętym oraz w tekstach liturgicznych i religijnych.

W laudacji Jerzy Stankiewicz przypomniał, że wielu spośród świętych Kościoła znalazło uwiecznienie w kompozycjach Juliusza Łuciuka. Na pierwszym miejscu św. Franciszek (oratorium wykonane na Warszawskiej Jesieni) i św. Wojciech (Sanctus Adalbertus Flos Purpureus). W jego dorobku jest także oratorium ekumeniczne Gesang am Brunnen oraz kantaty Św. Rafał Kalinowski – Pielgrzym Boży i Jan Długosz – Dziejopisarz Polski oraz oratorium „Chrystus Pantocrator” na jubileusz Tysiąclecia Chrześcijaństwa.

Juliusz Łuciuk jest kompozytorem, który skomponował najwięcej utworów do tekstów Jana Pawła II, poczynając od „XV Sonetu słowiańskiego” do poezji Karola Wojtyły. Dla Jana Pawła II prezentował w ogrodach Castel Gandolfo spektakl „Pokutnik z Osjaku” w 1980 r. Ukoronował swoją twórczość tryptykiem oratoryjnym do tekstu Tryptyku Rzymskiego Jana Pawła II. Są to oratoria: „Strumień Boży”, „Medytacje nad Księgą Rodzaju na progu Kaplicy Sykstyńskiej” oraz „Wzgórze w krainie Moria”.

W kontraście do wielkich form pozostają piękne pieśni śpiewane przez chóry polskie i zagraniczne. Tak jak przejmująca pieśń „O, ziemio polska”, w której słowa Jana Pawła II dały kompozytorowi impuls twórczy.

– Szczególna dbałość o tradycje narodowe, religijne i rodzinne, nadzwyczaj aktywna postawa kompozytorska bez względu na wiek, owocująca regularnie nowymi kompozycjami, permanentna obecność w środowisku muzycznym Krakowa, także jego droga twórcza, upór i stanowczość w realizacji podjętych zamierzeń oraz wybitne osiągnięcia artystyczne, w większości utrwalone na płytach monograficznych, co zdarza się rzadko kompozytorowi polskiemu, i jeszcze: oddziaływanie wychowawcze na młodzież uhonorowane nadaniem jego imienia Szkole Muzycznej w gminie Mikluszowice koło Bochni, – to aspekty wieloletniego niezłomnego działania i cechy osobowości kolegi-seniora – mówił w laudacji Jerzy Stankiewicz.

Juliusz Łuciuk za swoje kompozycje otrzymał wiele nagród na konkursach kompozytorskich m.in.: w Vercelli za „Sen kwietny” do słów Juliana Przybosia; w Bilthoven za utwór Pour un Ensemble, także do poematu Juliana Przybosia; w Konkursie im. Grzegorza Fitelberga za „Poème de Loire” do słów Alaina Kosko oraz za „Skrzydła i ręce” do poezji Tadeusza Różewicza; na konkursie ZKP za „Wiatrowiersze” do poezji Władysława Broniewskiego oraz drugi raz za symfoniczną „Legendę Warszawską”; w Gambarogno Lago Maggiore za „Preludia Maryjne” na organy, które Joachim Grubich rozsławił na świecie; na konkursie Episkopatu Polski za „Suitę Maryjną” na chór mieszany; we Francji za „Partes variabiles” na chór żeński, gdzie utwór ukazał się w wydawnictwie A Coeur Joie w Lyonie i wiele innych.

Juliusz Łuciuk jest laureatem licznych nagród, m.in. „Pro Ecclesia et Pontifice” i medalu „Gloria Artis”, a jego twórczości muzykolodzy i krytycy poświęcili wiele publikacji. Szczególnym podsumowaniem działalności kompozytora były są słowa wypowiedziane przez kard. Stanisława Dziwisza podczas uroczystości wręczenia kompozytorowi Złotego Medalu Jana Pawła II za zasługi dla archidiecezji krakowskiej: – Dla Juliusza Łuciuka ważny jest związek muzyki z wiarą, jego muzyka jest wyznaniem wiary, jest wewnętrzną potrzebą wyznania wiary i niesienia posłannictwa poprzez muzykę.