I Synod Diecezji Sosnowieckiej powołany został do życia uroczystym aktem z 25 marca 2001 r., a zakończył swą działalność 11 grudnia 2004 r. Jego struktury: Komisja główna, sekretariat, 12 komisji problemowych oraz Komisja redakcyjna intensywnie realizowały powierzone im zadania przy zaangażowaniu kapłanów diecezjalnych i zakonnych oraz osób świeckich.
Owocem prac synodalnych jest 275-stronnicowy tom pełen statutów i dokumentów. Składa się on z 3 części. Pierwsza obejmuje i omawia strukturę Kościoła sosnowieckiego oraz prawa i obowiązki poszczególnych kategorii osób - duchownych, zakonnych i świeckich. Druga, najbardziej obszerna, koncentruje się na problemach duszpasterskich, takich jak liturgia, duszpasterstwo ogólne, rodzin, duszpasterstwo katechetyczne, młodzieżowe i charytatywne. Część trzecia, kończąca tom, poświęcona jest sprawom materialnym diecezji, a więc problemom ekonomicznym i budownictwu sakralnemu. Na końcu zamieszczono aneksy zawierające statuty, instrukcje i wzory pism urzędowych. Znalazły się tam m.in. wzory regulaminu wyborów Rady Kapłańskiej, statut Caritas Diecezji Sosnowieckiej, ustalenia dotyczące rozliczeń finansowych w parafii, umowa o pracę i płacę, instrukcja dotycząca przygotowania młodzieży do sakramentu bierzmowania czy statuty kapituły katedralnej i kolegiackich.
„Największym osiągnięciem Synodu jest kodyfikacja prawa partykularnego, którego celem jest ujednolicenie różnych tradycji i zintegrowanie diecezji w jeden, święty Kościół Chrystusowy, który został powołany do istnienia i głoszenia Ewangelii zgodnie z mandatem danym Apostołom: „«Idźcie na cały świat i głoście Ewangelię wszelkiemu stworzeniu» (Mk 16,15)” - napisał we wstępie do statutów biskup sosnowiecki Adam Śmigielski SDB. Jednocześnie wyraził głęboką nadzieję, że „uchwały I Synodu Diecezji Sosnowieckiej przyczynią się do pogłębienia wiary, staną się drogowskazem we wspólnej drodze do rozwiązywania problemów kościelnych i ludzkich. Będą fundamentem naszej niezłomnej wiary w to, że wspólna droga doprowadzi nas do celu, jakim jest jedność z Bogiem i bliźnimi”.
Prawo partykularne Kościoła sosnowieckiego - bo tak zatytułowany jest tom z dokumentami, zawiera oprócz uchwał dekrety zwołujące i koordynujące przebieg prac Synodu. Na uwagę zasługuje również i to, że książkę rozpoczyna przemówienie Ojca Świętego Jana Pawła II wygłoszone 14 czerwca 1999 r. w Sosnowcu. Zaś szczegółowy przebieg Synodu w aspekcie chronologicznym i prawnym nakreślony został w artykule ks. dr. Czesława Tomczyka, kanclerza Kurii Diecezjalnej w Sosnowcu. Studiując go, zapoznamy się z okolicznościami zwołania I Synodu Diecezji Sosnowieckiej i jego pracami, a także przybliżymy sobie, czym były Sesje plenarne oraz jak wyglądało zakończenie Synodu.
Statuty synodalne będą dostępne w każdej parafii. Oprócz tego będzie się można z nimi zapoznać w Bibliotece Wyższego Seminarium Duchownego Diecezji Sosnowieckiej w Krakowie i w siedzibie Kurii Diecezjalnej w Sosnowcu, a z czasem na stronie internetowej diecezji: www.kuria.sosnowiec.pl.