Dzień 16 października już od dłuższego czasu ma w Polsce specjalną wymowę. Rocznica wyboru kard. Karola Wojtyły na Stolicę Apostolską sprzyja różnego rodzaju refleksjom i uroczystym spotkaniom. Nie inaczej było i teraz. Instytut Jana Pawła II KUL (reprezentowany przez jego dyrektora ks. prof. Tadeusza Stycznia) oraz Przewodnicząca Rada Miasta Lublina Helena Pietraszkiewicz byli organizatorami sesji, która odbyła się Trybunale Koronnym w Rynku Starego Miasta oraz w Auli KUL. Przedsięwzięciu patronowali św. Tomasz Morus, którego Ojciec Święty ogłosił patronem polityków i rządzących oraz Sługa Boży Stefan kard. Wyszyński. Przedsięwzięcie zatytułowano "Prymat prawdy nad władzą. "Non possumus" w polityce. Dlaczego?"

W zaproszeniu na spotkanie organizatorzy wyrazili nadzieję, że "przyczyni się ono nie tylko do przybliżenia obu wspomnianych postaci, ale - w kontekście niepokojących wydarzeń w Polsce i świecie - będzie także okazją do podjęcia refleksji społeczno-moralnej w duchu nauczania Jana Pawła II". Lista zaproszonych prelegentów niewątpliwie robiła wrażenie. Byli wśród nich m.in. o. prof. Mieczysław Krąpiec OP, prof. Tomasz Strzembosz, prof. Wojciech Łączkowski oraz prof. Andrzej Zoll i prof. Wiesław Chrzanowski czy też Minister ds. Integracji Europejskiej w Rządzie Republiki Włoskiej prof. Rocco Buttiglione. Na szczęście Sympozjum nie ograniczyło się tylko i wyłącznie do prezentacji dwóch postaci, lecz zaowocowało szeregiem cennych spostrzeżeń.

Przedpołudniowe spotkanie, poprowadził prof. Wojciech Chudy z Instytutu Jana Pawła II. Jako pierwszego poproszono o głos O. prof. Mieczysława Krąpca. Odniósł się on do owego osławionego "non possumus" prymasa Wyszyńskiego, przypominając, że słowa te odnosiły się przede wszystkim do człowieka. Istota człowieczeństwa wyraża się w poczuciu wolności. W perspektywie wolności i aktu decyzji dokonują się wszystkie ludzkie sprawy. Jeśli więc jakaś władza zabrania człowiekowi decydowania, to zabrania mu tym samym być człowiekiem. W perspektywie tych wszystkich uwag trzeba mieć świadomość, że aby tę wolność decyzji uszanować, trzeba czasem zdobyć się nawet na męczeństwo. Dr Jerzy Umiastkowski ( Przewodniczący Komisji Lekarskiej Naczelnej Rady Lekarskiej) nawiązał do przewijającej się przez cały czas dyskusji na temat obrony życia. Zagadnienie to poruszył przede wszystkim ks. prof. Tadeusz Styczeń. Dr Umiastkowski poinformował, że Naczelna Rada Lekarska wystosowała apel do parlamentarzystów, aby niedopuszczalne stało się m.in. klonowanie ludzi, eksperymentowanie na ludzkich embrionach i selekcja istot ludzkich. Podstawą rozważań prelegenta była jednak głównie postać ks. Jerzego Popiełuszki w nawiązaniu do etosu Solidarności. Jak zastrzegł referent, należy odróżnić "etos Solidarności" od struktur i działaczy Związku. W wypowiedzi tej bardzo często powracał element walki o ochronę życia poczętego jako ważnego elementu etosu "Solidarności" . W tym kontekście prawie zawsze pojawiała się postać ks. Jerzego Popiełuszki jako orędownika życia.

Prof. Wojciech Łączkowski skupił się na pojęciu prawdy i dylematów z nią związanych. Zaznaczył, iż to właśnie chrześcijaństwo posiada najbardziej podstawową i uniwersalną prawdę o człowieku, wynikającą z Dekalogu i nauki Chrystusa. Prelegent wspomniał również o wielkich oczekiwaniach, jakie kierowano wobec demokratycznego systemu sprawowania władzy. Jednakże ostatnio wiara ta się załamuje. Okazuje się, że nawet najbardziej demokratycznie wybrane władze uchwalają często ustawy godzące w godność człowieka. Sprawę komplikują dodatkowo media, a szczególnie telewizja, posiadająca wyjątkowo wyrafinowaną technikę wykorzystywaną do kształtowania postaw. Mniej wyrobionym politycznie odbiorcom można przedstawić praktycznie każdego polityka jako bohatera lub też go ośmieszyć, albo przynajmniej zasiać zwątpienie w możliwość odróżnienia dobra od zła. Obecnie pojawia się konieczność modyfikacji prawa wyborczego. Szczególnie chodzi o wykluczenie stosowania reguły większości przy rozwiązywaniu spraw, w których istotą jest prawda przyrodnicza, ekonomiczna, historyczna, ale także i moralna. Prawo nie powinno więc pozwalać na referenda dotyczące aborcji, eutanazji czy małżeństw homoseksualnych. Podobnie bezsensowne byłyby pytania referendalne dotyczące kierunków geograficznych, czy dat historycznych. W takich sprawach zdanie większości nie daje bowiem żadnych gwarancji prawdziwych i poprawnych rozstrzygnięć. W innych sprawach potrzebne są jasne i proste pytania oraz konkretne i rzetelne informacje, pozwalające na świadomy wybór.

Trudno jest przytoczyć wszystkie cenne uwagi i refleksje, jakimi podzielili się mówcy, jak chociażby prof. Tomasz Strzembosz. Po wystąpieniach zaproszonych gości odbyła się jeszcze ciekawa dyskusja, podczas której każdy ze słuchaczy mógł podzielić się swoimi uwagami na temat zasłyszanych tez. Głosów z sali było stosunkowo dużo.

Druga część sesji odbyła się w Auli Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Rektor ks. prof. Andrzej Szostek zaprezentował wówczas postać Tomasza Morusa w aspekcie związku prawa władzy z prawem sumienia. Z kolei prof. Wiesław Chrzanowski przybliżył osobę Stefana kard. Wyszyńskiego na tle trudnych czasów, w jakich przyszło mu żyć. Ostatni wykład tego dnia zaprezentował prof. Rocco Buttiglione, przedstawiając tezę o wyższości rozumu i dążenia do prawdy nad racją siły. Ostatnimi akcentami sesji były recytacja tekstów kard. Stefana Wyszyńskiego, wykonana w fantastyczny sposób przez Krzysztofa Gosztyłę oraz odczytanie telegramu do Ojca Świętego, sformułowanego przez uczestników i organizatorów sesji. Odbył się jeszcze krótki koncert organowy w wykonaniu Jadwigi Kowalskiej, a po nim Msza św., w czasie której poświęcono portret św. Tomasza Morusa, przeznaczony do Sali Posiedzeń Rady Miasta.