Na uroczystości odpustowe ku czci Narodzenia Najświętszej Maryi Panny przybyły liczne piesze pielgrzymki z całego regionu: z Kamienia, Kumowa, Wierzbicy, Siedliszcza, Wojsławic, Turowca, Żmudzi, Dorohuska, Świerż, Brzeźna, Rudy Huty, Kaniego, Czułczyc, Sawina i Okszowa. Były również autokarowe pielgrzymki z Woli Korybutowej i Lublina (z parafii Bożego Miłosierdzia). Sam odpust, będący największym świętem religijnym ziemi chełmskiej, rozpoczął się wieczorną Mszą św. odprawioną w środę 7 września przez bp. Ryszarda Karpińskiego. Tuż przed Eucharystią przybyłych na Górę Chełmską pielgrzymów powitał ks. inf. Kazimierz Bownik, proboszcz parafii mariackiej. „Każdy odpust jest dla mieszkańców Chełma i ziemi chełmskiej okazją do odnowienia więzów z Maryją, mocniejszego uchwycenia się Matczynej dłoni. Z nią pójdziemy do Chrystusa. Witajcie w domu Matki, witajcie w rodzinnym domu” - mówił Gospodarz sanktuarium. Tego wieczora na czuwaniu modlitewnym przed bazyliką zebrała się młodzież. Był koncert w wykonaniu zespołu muzycznego działającego przy parafii mariackiej, procesja oraz świadectwa młodych po spotkaniu z Papieżem Benedyktem XVI w Kolonii. Czuwanie zakończyło się pasterką celebrowana przez księży pracujących dawniej w parafii mariackiej.
Najważniejszym punktem odpustu na Górze Chełmskiej była uroczysta Suma. W czwartek 8 września odprawił ją i wygłosił kazanie kard. Miroslav Vlk, arcybiskup Pragi. Jego sylwetkę przedstawił abp Józef Życiński. Czeski Kardynał jest prawdziwą legendą Kościoła europejskiego. Po dziesięciu latach kapłaństwa otrzymał od władz komunistycznej Czechosłowacji zakaz pracy duszpasterskiej. Musiał pełnić inne funkcje. Aby zdobyć środki na życie, przez osiem lat mył okna w supermarketach. Gdy upadł komunizm, Jan Paweł II mianował go biskupem w czeskich Budziejowicach, później arcybiskupem Pragi i przewodniczącym Konferencji Episkopatu Czech. W 1993 r. został przewodniczącym Rady Konferencji Episkopatów Europy. Na Lubelszczyźnie gościł już drugi raz. Na jego prośbę dwóch księży z naszej archidiecezji podjęło posługę w Czechach. Podczas wygłoszonego po polsku kazania kard. Vlk zachęcał następnych polskich księży do podjęcia pracy w diecezjach czeskich. Mówił też o ochronie, jaką Panna Maryja otacza diecezję lubelską. „Gdy obchodzimy uroczystość Jej narodzenia w Chełmie, przypominamy sobie wielki plan, który w stosunku do niej miał Bóg, już od wieczności. Narodziła się po to, aby dać światu Zbawiciela, Jezusa Chrystusa. My czcimy Ją jako Matkę Bożą. Nieść światu Chrystusa to jest nasze zadanie na dzisiaj. Świat dzisiaj nie słucha kazań o Chrystusie, ale ma chęć przyjąć Go wtedy, gdy Go przynosimy przez swoje życie” - mówił kard. Vlk.
Tradycją odpustu na Górze Chełmskiej jest święcenie wieńców dożynkowych. Po południu na modlitwie przed Matką Boża Chełmską zgromadziły się z dzieci szkolne, które przybyły z całego miasta wraz ze swoimi rodzicami. Specjalnie dla nich bp Ryszard Karpiński odprawił Mszę św., podczas której poświęcił tornistry i przybory szkolne. Tegoroczne uroczystości odpustowe na Górze Chełmskiej zakończyły się podziękowaniami. Szczególnie i serdecznie proboszcz parafii mariackiej ks. inf. Kazimierz Bownik podziękował parafianom, fundatorom brązowych tablic, które obrazują poszczególne tajemnice Różańca w „Rozarium”.