80 lat to dużo i mało. Coraz mniej świadków tamtej chwili, kiedy Polska dowiedziała się, że w struktury Kościoła została wpisana diecezja łomżyńska. Stało się to 28 października 1925 r. mocą Bulli cyrkumskrypcyjnej Vixdum Poloniae unitas Papieża Piusa XI. Od tamtego czasu dzień po dniu, z mozołem i cierpliwością były budowane struktury Kościoła łomżyńskiego. Możemy je poznać przeglądając kroniki, dokumenty, sprawozdania z tamtych lat. Jaka była diecezja 80 lat temu i później - ocenią historycy, jaka jest - możemy sami tego doświadczyć.
Kilka miesięcy temu ukazała się na naszym rynku diecezjalnym książka pt. Postawy społeczno-religijne Diecezji Łomżyńskiej. Zespół ludzi skupionych w Instytucie Statystyki Kościoła katolickiego dokonał pewnych badań na terenie obecnej diecezji. Nie ukrywam, że z wielką niecierpliwością czekałem na wyniki badań, które w jakiś sposób pozwoliłyby odpowiedzieć mi na pytanie o stan religijności naszego regionu, naszej diecezji. Wyniki badań pokazały, że nasza diecezja posiada zarówno dobre strony, jak i braki. Podobno możemy śmiało powiedzieć, że należymy do dość religijnych diecezji w Polsce. Oczywiście chciałoby się więcej, ale trzeba cieszyć się z tego, co mamy, a nad tym, co jeszcze nam się nie udało solidnie popracować.
Możemy poszczycić się dobrze rozbudowanym życiem sakramentalnym wiernych. Aż, a może tylko 59,7% uznaje, że jest katolikiem systematycznie praktykującym. Tylko 1,4% uważa się za niewierzących. Nieźle wypada także uczestnictwo naszych diecezjan we Mszy św. niedzielnej. Tutaj aż 35,1% uczestniczy w niedzielnej Eucharystii zawsze, 36,3% prawie w każdą niedzielę. W porównaniu z innymi diecezjami, gdzie niedzielna frekwencja nie przekracza 10%, należymy rzeczywiście do ścisłej czołówki.
Ważnym spojrzeniem na naszą diecezję jest fakt znaczenia Eucharystii. Aż 44,2% wiernych uważa, że niedzielna Msza św. jest spełnieniem nakazu sumienia; 31,1% - przeżyciem religijnym; 16,1% - wypełnieniem obowiązku wobec Kościoła. Tylko kilka procent uważa, że Msza św. to zwyczaj lub dostosowanie się do wymagań rodziny. Analizując wspomniane badania możemy także odpowiedzieć na pytanie: jak wygląda częstość zamawiania intencji mszalnych? Tu sytuacja nie jest najlepsza, bowiem aż 32,6% diecezjan nigdy nie zamówiła żadnej intencji mszalnej! Duży procent respondentów zamawiało Msze św. przed kilkoma miesiącami (24,4%); przed rokiem (14,8%); przed paroma laty (10,5%).
Życie religijne czy to wspólnot diecezjalnych, czy parafialnych ocenia się bardzo często z perspektywy sakramentu pokuty i Komunii Świętej. W tym zakresie nie jest źle, chociaż jak zwykle, mogłoby być znacznie lepiej. Do sakramentu pokuty (spowiedzi) 64,8% przystępuje kilka razy w roku (szczególnie podczas rodzinnych czy wspólnotowych uroczystości). Comiesięczną spowiedź praktykuje 18,8% wiernych. Raz w roku do spowiedzi idzie 8,2%. 3,2% badanych spowiada się raz na kilka lat. Jest także grupa, która w ogóle nie praktykuje sakramentu pokuty. Jest ich 2,1%.
Z sakramentem pokuty bardzo ściśle związany jest fakt przyjmowania Komunii Świętej. Tu największą grupę stanowią ci, którzy przyjmowali Pana Jezusa w ostatnim tygodniu (30,3%). Niewiele mniejsza grupa to ci, którzy przyjęli Komunię w ostatnim miesiącu (28,1%). Dosłownie przykazanie kościelne dotyczące Komunii wielkanocnej spełnia 23,3%. Smutnymi wynikami są te, które dotyczą tych, którzy nie przyjmują Komunii w ogóle (0,9%), bądź też ani razu od dzieciństwa (0,1%).
Na zakończenie dotknijmy jeszcze zagadnienia modlitwy: Jak wygląda modlitwa naszych Diecezjan? Cieszy fakt, że 73,4% modli się codziennie lub prawie codziennie. Zdecydowanie mniejszą grupę stanowią ci, którzy modlą się tylko raz w tygodniu (17,1%). Nigdy nie modli się tylko, a może aż 0,9%.
Reasumując możemy powiedzieć, że w ciągu 80 lat istnienia Diecezji Łomżyńskiej stan religijności utrzymuje się na dość wysokim poziomie. Ma to szczególną wartość w czasach, kiedy praktyki religijne bywają odsyłane do lamusa.