Seminarium Duchowne - to współczesny Wieczernik. Jest to wyjątkowe miejsce dojrzewania powołania, modlitwy i oczekiwania na podjęcie misji ewangelizacyjnej, do której powołuje kapłanów sam Jezus Chrystus:
„Nie wyście Mnie wybrali, ale ja was wybrałem i przeznaczyłem was na to, abyście szli i owoc przynosili, i by owoc wasz trwał” (J 15, 16).
Seminarium Duchowne jest zawsze postrzegane jako wspólnota osób i instytucja. W tym samym domu seminarzysta mieszka, uczy się i kształtuje swoje sumienie i osobowość kapłańską. Nie ma poza domem rodzinnym takiej instytucji i formy życia, w której te trzy funkcje byłyby tak ściśle związane w tej samej przestrzeni i tym samym czasie. Dlatego każdy alumn tworzy w jakiś sposób historię tej instytucji, wrasta w nią mocą swojego ducha, odwagą podejmowanych i wypełnianych zadań, twórczą inicjatywą w realizacji powołania, skrywając w swoim sercu niejednokrotnie uczucia wdzięczności i wielkiej troski o tę wspólnotę. Powołany do kapłaństwa służebnego jest „z ludzi brany, dla ludzi bywa ustanawiany w sprawach odnoszących się do Boga” (Hbr 5,1). Od początku zatem formacji, a także przez cały czas jej trwania, drogą interakcji oraz przy pomocy innych sposobów i metod, powołany powinien urzeczywistnić swoje człowieczeństwo”. Powołani do posługi kapłańskiej muszą bowiem przebyć tę drogę, jaką przebyli Apostołowie u boku Chrystusa, stając się jak oni „wspólnotą wychowawczą w drodze”.
Historia powstania Seminarium w Łomży sięga roku 1919 r. Seminarium w Łomży w czasie wojny było nieczynne. Naukę wznowiono 15 sierpnia 1945 r., po sześciu latach przerwy. Cały dom seminaryjny składa się z trzech części. Pierwsza część jest najstarsza. Składają się na nią dawne budynki zaborcy rosyjskiego - dziś w większości stanowią one Katolicką Bursę Szkolną. Starą i nowe części łączy kaplica - serce tego domu.
Diecezja łomżyńska była i jest typowo rolnicza, przeto kandydaci rekrutowali się przeważnie ze wsi. W 1952 r. naukę w seminarium rozpoczęli alumni Ojców Kapucynów, którzy studiowali w WSD w Łomży do 1964 r. Początkowo Seminarium łomżyńskie posiadało uprawnienia tylko szkół średnich. Statut Seminarium został zatwierdzony w 1927 r. W 1929 r. bp Stanisław Łukomski wystąpił z petycją do ministerstwa, by zaliczyć Seminarium do uczelni wyższych. Rozporządzenie ministerstwa weszło w życie z dniem 1 września1938 r.
Po złączeniu się Seminarium łomżyńskiego z Uniwersytetem im. Kardynała Stefana Wyszyńskiego wszyscy alumni kończą studia ze stopniem magistra. Rok akademicki w seminarium trwa od października do czerwca. Alumni mają około trzech miesięcy wakacji. Biblioteka Wyższego Seminarium Duchownego, obecnie skomputeryzowana, została wciągnięta do federacji „Fides”.
Życie w Seminarium to nie przypadkowa przygoda, ale konkretny wysiłek duchowy i naukowy alumnów, poprzez który stopniowo przybliżają się do kapłaństwa. Pierwszą oznakę przynależności do stanu duchownego stanowi sutanna. Kolejnym etapem są posługi lektora i akolity. Święcenia diakonatu i kapłańskie najważniejsze dla alumnów są udzielane w katedrze.