Mirosław Winiarczyk: - W jaki sposób dokonuje Pan skrótów dla potrzeb widowni kinowej i jaka będzie ostateczna wizja filmu przeznaczonego do oglądania w kinach?

Jerzy Łukaszewicz: - Koncepcja skrótów sprowadziła się do tego, żeby usunąć wszystkie sceny, w których nie pojawia się młody Karol Wojtyła i Papież Jan Paweł II. Serial został zrealizowany w koprodukcji amerykańsko-włosko-polskiej, zatem jego autorzy mieli wizję, opartą na schematach międzynarodowego przekazu medialnego. W pełnej wersji został w prosty sposób ukazany, na ile to było możliwe, kontekst wydarzeń historycznych, towarzyszących życiu Karola Wojtyły i pontyfikatowi Jana Pawła II.

- Czy po wyeliminowaniu opisów historycznych postać Papieża stała się bardziej wyrazista?

- Na pewno zaczęliśmy emocjonalnie zbliżać się do postaci Papieża, a także bardziej przeżywać zdarzenia z życia Ojca Świętego i odnajdywać motywacje Jego działań. Aby nie popełnić błędu przy wyborze scen, skontaktowaliśmy się z głównym konsultantem filmu, ks. prał. Pawłem Ptasznikiem z Sekretariatu Stanu w Watykanie. Pomagają nam także inni konsultanci: ks. prof. Jan Sochoń i ks. dr Robert Nęcek. Także ks. prof. Józef Naumowicz. Poprosiliśmy ich o komentarz do tego, co zobaczyli na ekranie i wskazanie, co ich zdaniem jest w filmie najbardziej udane, a co zbyt uproszczone. To był nasz ważny przewodnik przy tworzeniu fabularnej wersji serialu w kategorii inspiracji artystycznej i merytorycznej. W ten sposób pomału zaczął pojawiać się ostateczny kształt filmu.

- Ile miejsca zajmuje część historyczna, czyli młodość Karola Wojtyły?

- Około 30% całości, zaś przebieg papieskiego pontyfikatu 70%. W naszej wizji filmu ów szeroki przekaz historyczny i uniwersalny całego serialu okazał się niepotrzebny, ponieważ Papież był i jest nasz, my o nim wszystko wiemy, my go kochamy i chcemy być z nim cały czas na co dzień, także przy okazji tego filmu. W koncepcji scenariuszowej serialu Papież jest głównie przywódcą politycznym, a później duchowym. My odwróciliśmy tę koncepcję. Papież stał się w filmie przede wszystkim przywódcą duchowym, a niejako przy okazji politycznym. W ostatecznym kształcie filmu główny akcent został więc położony na próbę poznania duchowości Jana Pawła II. Zdawaliśmy sobie sprawę, że mamy do czynienia z filmem fabularnym, opartym na fikcji. Mieliśmy jednak poczucie, że fikcja ta prowadzi nas ku jakiejś prawdzie, oglądanej z różnych perspektyw.

- Z tego co Pan mówi wynika, że na ekranie niemal cały czas będzie obecny główny bohater, czyli Papież. Nasuwa się więc pytanie o ocenę kreacji odtwórcy postaci Jana Pawła II, którego gra Jon Voight, wybitny amerykański gwiazdor filmowy, odnoszący wielkie sukcesy od czasu głośnego utworu „Nocny kowboj”. Jak Pan ocenia tę kreację?

- Jest to rzeczywiście wybitna kreacja. Jon Voight nie tylko tę rolę odegrał, on ją rzeczywiście przeżył. Mam wrażenie, że aktor grał Papieża z wielkim przeżyciem, zaangażowaniem i intensywnością emocjonalną. W którymś momencie przestało być ważne, czy Voight jest podobny do Papieża, bowiem zbudował on wielką prawdę duchowej osobowości Jana Pawła II i starał się przybliżyć nas do wielkiego, niedostępnego zresztą nadal, sekretu życia i pontyfikatu Papieża. Artysta ten wyszedł więc w zakresie interpretacji roli znacznie ponad profesjonalne obowiązki, związane z wykonaniem zadania aktorskiego.

- Czy w związku z powstającymi skrótami, mającymi Pana zdaniem charakter kreatywnej interpretacji, powstający film dla kin będzie się różnił od serialu rangą artystyczną? Czy będzie to w pewnym sensie inny utwór?

- Serial telewizyjny realizowany jest przy pomocy odmiennego języka niż film kinowy. Jest z reguły dłuższy, bardziej opisowy, wielowątkowy i epicki. Poetyka ta sprawdza się w telewizyjnym odbiorze. W sali kinowej panuje innego rodzaju skupienie. Wyświetlany tam film musi więc zawierać coś, co przyciągnie uwagę widzów. Podstawowym elementem przy konstruowaniu wizji filmu okazało się uwypuklenie tego wszystkiego, co sprawia, że obcujemy z Papieżem bezpośrednio, niemal w cztery oczy.

- Czy mamy rozumieć, że Jonowi Voightowi udało się oddać wielki wymiar osobowości duchowej Jana Pawła II?

- Przede wszystkim w kreacji Voigta uderzyło mnie oddanie pogody i pewnej świetlistości postaci naszego Papieża. Nawet w końcowych częściach filmu, kiedy Ojciec Święty zmagał się z chorobą i starał się ze wszystkich sił służyć Kościołowi, światu i Polsce, uderza emanująca z niego pogoda i aura jasności Jego osoby. To daje wrażenie serdeczności i ciepła w kontaktach Papieża z innymi ludźmi.

- Czy nie miał Pan wrażenia, że autorzy filmu pominęli pewne ważne fragmenty pontyfikatu Jana Pawła II?

- Myślę, że problem ten może dotyczyć głównie pierwszej części filmu, którą twórcy poświęcili młodości Karola Wojtyły, budzeniu się powołania kapłańskiego przyszłego Papieża, czasom Jego posługiwania biskupiego i udziałowi w pracach Soboru Watykańskiego II. W tej części skróty filmowi nie zaszkodziły. Wręcz przeciwnie, mam wrażenie, że pomogły. Przy skrótach serialu do dwugodzinnego filmu zawsze znajdzie się widz, który zapyta dlaczego pominięte zostało to lub tamto. Selekcja materiału musiała jednak nastąpić. Kierowaliśmy się jednak zawsze pragnieniem dążenia do prawdy o życiu Papieża.

- Zapytam teraz o pracę nad polską wersją językową. Tytułową rolę odtworzył Krzysztof Kolberger. Wystąpili także: Jerzy Radziwiłowicz, Zbigniew Zamachowski, Olgierd Łukaszewicz, Michał Żebrowski i wielu innych popularnych aktorów. Jak pracowało się Panu z nimi nad interpretacją polskiej wersji językowej?

- Prace nad polską wersją językową jeszcze trwają. Zajmują się tym znakomici fachowcy ze studia dźwiękowego. Na szczególne podkreślenie zasługuje zaangażowanie emocjonalne i duchowe wszystkich wykonawców, a zwłaszcza Krzysztofa Kolbergera, który podkłada głos Jona Voighta w roli tytułowej. Przez cały czas nie zapominamy komu służymy. Jestem pełen podziwu dla naszych aktorów, którzy starają się z pełnym przekonaniem wejść w świat tego filmu: skupienia, ciszy i oszczędnego słowa. W filmie tym nie mówi się za dużo, natomiast często mówi się bardzo skrótowo. Jest to bowiem głównie utwór dający szansę przeżycia religijnego. Szczególnie zaangażowany w pracę jest Krzysztof Kolberger, który ciągle słucha przemówień Jana Pawła II, usiłując wczuć się w intonację i melodię głosu Papieża. W pełnym tego słowa znaczeniu stara się więc służyć wykreowaniu pełnej postaci Ojca Świętego.

- Mamy zatem rozumieć, że w pełni podziela Pan decyzję producentów i dystrybutora skierowania tego filmu do kin przed telewizyjną emisją całego serialu?

- Nadrzędną konsekwencją tej decyzji jest możliwość obcowania z osobą Papieża, chociażby w fikcyjnym świecie filmu fabularnego. W związku z tym każda próba przypomnienia pontyfikatu i nauczania Papieża w formie jakiegokolwiek dzieła artystycznego wydaje się słuszna. Zbliża się pierwsza rocznica śmierci Ojca Świętego. Nie przypadkiem film ma wejść na ekrany po Środzie Popielcowej. Będzie to czas refleksji i zastanawiania się nad wieloma sprawami. Mam nadzieję, że film spełni zadanie rekolekcji wielkopostnych i sprawi, że duch Papieża i Jego nauki będą żyły wśród nas.

Jerzy Łukaszewicz urodził się w 1946 r. w Chorzowie. Jest bratem znakomitego aktora Olgierda Łukaszewicza. Po ukończeniu wydziału operatorskiego w łódzkiej Szkole Filmowej zajął się pracą operatorską. Jako autor zdjęć do wielu filmów zdobył kilka nagród festiwalowych. W latach 80. rozpoczął pracę jako reżyser filmowy. Zrealizował kilka utworów dla młodzieży: Przyjaciel wesołego diabła (1986), Wow (1993), Tajemnica Sagali (1994), Gwiezdny pirat (1998), Słoneczna włócznia (2000). W 1994 r. nakręcił głośny film Faustyna, poświęcony postaci św. Faustyny Kowalskiej.