Mateusz Kozera: - O miłosierdziu Bożym mówią nam Ewangelie. Szczególne nabożeństwo do miłosierdzia Bożego zawdzięczamy Ojcu Świętemu Janowi Pawłowi II. Dlaczego tak długo „zwlekano” z wyeksponowaniem tego oblicza Boga?

Ks. dr Janusz Czarny: - Myślę, że kwestia nie polega na jakiejś ewentualnej zwłoce. Istotnie, w Ewangeliach Pan Jezus zachęca: „Bądźcie miłosierni jak miłosierny jest Wasz Ojciec niebieski”. Jedną z najpiękniejszych przypowieści jest ta o miłosiernym Samarytaninie. Ale zwróćmy też uwagę na inną przypowieść: o synu marnotrawnym, gdzie przecież pierwszoplanową rolę pełni Miłosierny Ojciec. Utarło się jednak mówić o przypowieści o synu marnotrawnym, a nie Miłosiernym Ojcu... Być może jest to kwestia ludzkiej optyki, że łatwiej dostrzec mizerię naszej kondycji niż miłosierdzie Ojca. Dzięki objawieniom św. Faustyny Kowalskiej ten - bodajże najpiękniejszy - przymiot Boga został bardzo wyeksponowany. A dzięki osobistemu nabożeństwu Jana Pawła II, wcześniej kard. Wojtyły, kult Miłosierdzia Bożego rozpowszechnił się nie tylko w Polsce, ale i na całym świecie. I jak o św. Faustynie można mówić jako o Apostołce Miłosierdzia, tak Jan Paweł II był Apostołem Miłosierdzia Bożego.

- Jak to jest z miłosierdziem Bożym? Kiedy oglądamy dawne obrazy przedstawiające Boga, chociażby słynne malowidło Michała Anioła w Kaplicy Sykstyńskiej, widzimy Boga surowego. Natomiast w przesłaniu św. Faustyny objawia się Bóg miłosierny, nie srogi.

- Sądzę, że trzeba wyjaśnić, czym jest miłosierdzie, a dokładniej: miłość miłosierna; bo jest ono pewną postacią miłości. Jeśli miłość dokonuje się między osobami na tym samym poziomie, i polega na pragnieniu dobra dla tej drugiej osoby, tak miłość miłosierna jest tym rodzajem miłości, który nie przebiega na równej płaszczyźnie, lecz wymaga pochylenia się. Z tego, co widzimy w przypowieści o miłosiernym Samarytaninie, wynika, że miłosierdzie wymaga najpierw dostrzeżenia biedy ludzkiej. Dalej: wymaga współodczuwania, nie taniego współczucia, ale współodczuwania, kiedy próbuje się znaleźć w takiej sytuacji, a następnie czynu - opatrzyć rany, wsadzić na bydlę, zawieźć do gospody. Pochylić się, bo ktoś jest biedniejszy, w gorszej sytuacji niż ja... I wreszcie czwarty punkt miłosierdzia, to dać coś z siebie, „zostawić gospodarzowi dwa denary, a jeśli wydasz coś nadto, to ja wracając zwrócę”... Na tym właśnie zasadza się paradygmat miłosierdzia. Wracając zaś do Bożego miłosierdzia, do Boga, to tak naprawdę nie ma innej miłości Boga do człowieka. Bo człowiek zawsze jest w sytuacji gorszej wobec Boga. Bóg, kochając nas, zawsze się nad nami pochyla. Dlatego to jest tak przepiękna miłość Boga do człowieka. Bóg pochyla się nie po to, żeby udzielić nam pomocy czy pocieszyć, ale żeby nas podnieść. Tutaj leży najgłębsza różnica między miłosierdziem a tanim altruizmem, współczuciem czy litością. To jest taka miłość, która pochyla się, by podnieść drugą osobę do swojego poziomu - tak właśnie działa Bóg w stosunku do każdego z nas.

- Poprzednim razem rozmawialiśmy o zbawieniu. Można się spotkać z takim stwierdzeniem, że Bóg jest tak miłosierny, że niezależnie od tego, co zrobię, i tak mnie zbawi. Czy to słuszne przekonanie?

- Na pewno miłosierdzie nie kłóci się z Boską sprawiedliwością. Musimy pamiętać, mówiąc o zbawieniu, że Bóg zbawia i tylko zbawia. Bóg nie potępia. Człowiek potępia się sam, wybierając taką a nie inną drogę, dokonując takich a nie innych wyborów. Bóg może tylko płakać, że człowiek odpycha od siebie Jego miłosierdzie. To jest ta niezwykle dramatyczna tajemnica ludzkiej wolności.

- W jaki sposób możemy realizować wezwanie do bycia miłosiernym?

- „Bądźcie miłosierni tak jak miłosierny jest wasz Ojciec Niebieski” - to znaczy pochylajcie się nad każdą biedą. Przede wszystkim dostrzegajcie ją! Poza tym trzeba tę biedę moralną, materialną, nie tyle zlikwidować - bo tego często nie jesteśmy w stanie uczynić - ale człowieka dotkniętego tym pogorszonym stanem musimy próbować podnieść do poziomu ludzkiej osoby. Bo w istocie, ten człowiek, do którego żywimy miłość miłosierną to drugi „ja”, nie „on”, lecz „ja”, i to trzeba najpierw odkryć.