Jednym z głównych zadań Sekretariatu Prymasa Polski jest troska o zachowanie i rozpowszechnianie nauczania pasterskiego Księdza Prymasa, przygotowywanie spotkań z przedstawicielami władz państwowych i wybitnymi osobami życia społecznego

1 października 1927 r. kard. August Hlond powołał do istnienia Kancelarię Prymasa Polski z siedzibą w Poznaniu. Ta nowa instytucja kościelna, wykraczająca poza struktury diecezji, zajmowała się sprawami dotyczącymi misji zagranicznych, studiów zagranicznych kleru, jak również sprawami dotyczącymi różnych bractw i stowarzyszeń kapłańskich, kongresów krajowych i międzynarodowych, i wieloma innymi. Jej kompetencje rozszerzyły się wraz z utworzeniem osobnego referatu ds. emigracji, którego zadaniem było prowadzenie wszystkich spraw związanych z duszpasterstwem polonijnym na szczeblu krajowym i zagranicznym: mianowanie - w porozumieniu z biskupami diecezji - rektorów Polskich Misji Katolickich w obcych krajach, angażowanie księży do pracy duszpasterskiej za granicą lub ich odwoływanie, rozstrzyganie sporów, załatwianie formalności związanych z wyjazdem.

Rozszerzenie kompetencji sekretariatu

nastąpiło po udzieleniu Prymasowi Hlondowi, 8 lipca 1945 r., przez papieża Piusa XII specjalnych pełnomocnictw. Dotyczyły one duszpasterstwa organizowanego na ziemiach odzyskanych po II wojnie światowej i wielu innych, wymagających w normalnych warunkach decyzji Stolicy Apostolskiej, których ta nie mogła podejmować ze względu na trudności, jakie stwarzała władza państwowa w kontaktach między Stolicą Apostolską i Episkopatem Polski. Te same przywileje, obowiązki i pełnomocnictwa dla kolejnych prymasów Polski potwierdzali papieże: Jan XXIII, Paweł VI i Jan Paweł II.
Szczególnym momentem w działalności sekretariatu było aresztowanie Prymasa Wyszyńskiego w 1953 r. Po wywiezieniu Prymasa z Warszawy, nowym przewodniczącym Konferencji Episkopatu został bp Michał Klepacz. Jego decyzją Sekretariat Prymasa Polski został przemianowany na Sekretariat Przewodniczącego Konferencji Episkopatu. Wszyscy dotychczasowi pracownicy, poza bp. Antonim Baraniakiem, który został aresztowany tego samego dnia, co Prymas, pozostali na swoich stanowiskach, wykonując powierzone im obowiązki. Sekretariatem kierował wówczas ks. Teodor Bensch. Nowa nazwa przestała obowiązywać wraz z uwolnieniem i powrotem do Warszawy Prymasa Wyszyńskiego. 8 kwietnia 1960 r., dla lepszego funkcjonowania Sekretariatu, został sporządzony nowy statut. Określał on strukturę urzędu, regulował zakres obowiązków poszczególnych pracowników i zadania poszczególnych wydziałów.
W związku ze wznowieniem działalności Nuncjatury Apostolskiej w 1989 r., Sekretariat Stanu Stolicy Apostolskiej powiadomił Księdza Prymasa o wygaśnięciu nadanych mu uprawnień specjalnych. Jednocześnie poproszono o przesłanie do Watykanu kopii wszystkich dekretów Prymasa Polski, wydanych na mocy specjalnych uprawnień, co zostało wykonane.
Sekretariat Prymasa Polski w latach 1981-2003, gdy kard. Glemp piastował urząd przewodniczącego Konferencji Episkopatu Polski, zgodnie ze zleceniami Księdza Prymasa, w zastępstwie Sekretariatu Konferencji Episkopatu, przygotowywał pisma do Sekretariatu Stanu i rzymskich kongregacji i prowadził stosowną korespondencję. W zakres tych zleceń wchodziło też przygotowanie lub opiniowanie niektórych dokumentów, przygotowanie i wysyłanie korespondencji do biskupów polskich i zagranicznych, jak też do urzędów administracji państwowej i różnych osób publicznych.
W skład Sekretariatu Prymasa Polski wchodzą: kierownik, referenci i osoby ich wspomagające.
Sekretariat wypełnia wszystkie zadania zlecone przez Księdza Prymasa, a wynikające z jego uprawnień, jak „władze szczególne” (facultates peculiares) nadane przez Stolicę Apostolską, prawa udzielania dyspens i zatwierdzania dekretów w sprawach zakonnych oraz innych uprawnień, wynikających z ograniczeń stanu wojennego. Wszystkie te kompetencje ustały wraz z odnowieniem działalności Nuncjatury Apostolskiej w Polsce. Ogólnie problematyka uprawnień dotyczyła szerokiego wachlarza spraw, jak problemy liturgii i kultu Bożego, sprawy małżeńskie i sądowe, sprawy zakonne, wyjazdy zagraniczne osób duchownych, zwłaszcza do USA i Kanady, oraz sprawy dotyczące obrządku ormiańskiego i obrządku grekokatolickiego do chwili ustanowienia dla tego ostatniego własnej hierarchii w 1989 r., czy wreszcie sprawy dotyczące uczelni katolickich.
Jednym z głównych zadań Sekretariatu Prymasa Polski jest troska o zachowanie i rozpowszechnianie nauczania pasterskiego Księdza Prymasa, przygotowywanie spotkań z przedstawicielami władz państwowych i wybitnymi osobami życia społecznego, jak również podróży duszpasterskich Księdza Prymasa jako duchowego opiekuna Polonii.
W latach prymasostwa kard. Glempa kolejnymi kierownikami sekretariatu byli: ks. Hieronim Goździewicz (do 1984), ks. Andrzej F. Dziuba (1984-1998), ks. Jan Krokos (1998-2001) i ks. Waldemar R. Macko (od 2001).

Artykuł stanowi fragment Księgi Jubileuszowej Archidiecezji Warszawskiej 1981-2006. 25 lat posługi pasterskiej Księdza Kardynała Józefa Glempa, która wkrótce ukaże się w księgarniach