Reklama

Kartka z kalendarza

Przemyśl - 1920

W czerwcu 1920 r. do Przemyśla przyjechał przedstawiciel francuskiej misji wojskowej w Polsce. Jej celem było „nawiązanie stosunków z Zarządem Gminy”, toteż spotkał się on z burmistrzem Józefem Kostrzewskim.

Bądź na bieżąco!

Zapisz się do newslettera

W pierwszych dniach lipca w dzienniku Ziemia Przemyska został zamieszczony artykuł W szeregi, w którym czytamy: „... Za mało jeszcze zgłosiło się do O. L. O., za mało rzucono grosza ofiarnego, za mało jeszcze energii wykazaliśmy w formułowaniu siły, której celem jest zgnieść nieprzyjaciół naszych na jakimkolwiek froncie się znajdują...”.
Kilka dni później na błoniach Wilcza miała miejsce przysięga członków Obywatelskiej Legii Ochotniczej. Po zakończeniu Mszy św. do ochotników przemówił bp Karol J. Fischer, który apelował o wytrwanie w „poświęceniu dla Ojczyzny”. Następnie przysięgę odebrał porucznik Doskowski. Organem, który latem i jesienią 1920 r. odgrywał w grodzie nad Sanem niezwykle istotną rolę, był Powiatowy Oddział Propagandy. Na jego czele stał przedstawiciel Komitetu Propagandy Armii Ochotniczej Franciszek Witkowski. Siedziba POP znajdowała się w szkole im. św. Jadwigi przy ul. Wodnej 11. Główne zadania Oddziału sprowadzały się do magazynowania sprzętu wojskowego, broni, amunicji i bielizny, przeprowadzania zbiórek na rzecz ochotniczej armii oraz organizowania wieców propagandowych w Przemyślu i powiecie.
W sierpniu i wrześniu Powiatowy Oddział Propagandy zorganizował w sumie kilkadziesiąt wieców (Kosienice, Wyszatyce, Krasiczyn, Dubiecko, Łętownia, Ostrów, Kruchel Mały, Nienadowa, Drohobycz, Przedmieście Dubieckie, Śliwnica, Żurawica, Stubno - prelegentem był ks. Kazimierz Kotula, Ujkowice, Kuńkowce, Bolestraszyce, Medyka, Krzywcza, Babice, Bachórzec, Kosztowa, Zalesie, Korytniki, Tarnawce, Orzechowce, Miżyniec, Hermanowice, Bircza, Leszczawa Dolna, Kuźmina, Niżankowice, Dobromil, Chyrów). Niemal we wszystkich miasteczkach i większych wioskach założono Gminne i Parafialne Komitety Obrony Państwa, których głównym zadaniem było zbieranie „datków w naturze” (m.in. mleko, jajka, ziemniaki, śliwki) dla rannych żołnierzy i werbowanie ochotników do armii. Dla celów propagandowych wykorzystano nawet odpust w Kalwarii Pacławskiej.
Na początku sierpnia w Przemyślu pojawiła się odezwa, w której apelowano do mieszkańców miasta o dobrowolne opodatkowanie się na rzecz rannych żołnierzy w kwocie 1 marki od okna. Zbiórkę przeprowadzić miało Polityczne Koło Polek. Do akcji niesienia pomocy rannym żołnierzom włączyło się również przemyskie Towarzystwo Dramatyczne Fredreum. W święto Żołnierza Polskiego, w kościele Serca Jezusowego odprawiono uroczyste nabożeństwo z uczestnictwem wojska na czele z korpusem oficerskim. W tym miejscu należy przypomnieć, że 27 lipca 1920 r. na Jasnej Górze miał miejsce akt poświęcenia narodu polskiego Najświętszemu Sercu Pana Jezusa i ponowne obranie Matki Bożej Królowej Polski.
Drugim obok Powiatowego Oddziału Propagandy organem odgrywającym ważną rolę w Przemyślu podczas agresji bolszewickiej był Powiatowy Komitet Obrony Państwa. Liczył on 36 członków, w tym 18 przedstawicieli miasta i tyle samo powiatu. PKOP podzielony został na 6 sekcji na czele z przewodniczącymi: sekcja propagandy - dr Artecki, sekcja skarbowa - Palach, sekcja opieki nad żołnierzami - Koryczkiewicz, sekcja opieki nad żołnierzami, wdowami i sierotami - Dobrzański, sekcja sanitarna - Peters oraz redakcyjna - Turek. Przewodniczącym Komitetu Obrony Państwa został starosta przemyski Bocheński, jego zastępcą A. Garlicki, sekretarzem Kuśnierz. Pierwsze posiedzenie PKOP odbyło się 7 sierpnia 1920 r. w siedzibie Magistratu. W tym okresie w gmachu I Gimnazjum otworzono nowy szpital dla rannych żołnierzy. Do Przemyśla zaczęła napływać fala uchodźców ze wschodu.
Z dużym oddźwiękiem na łamach wspomnianej już Ziemi Przemyskiej spotkała się sprawa śmierci bohaterskiego kapelana ks. Ignacego Skorupki pod Ossowem koło Wołomina 14 sierpnia 1920 r. „Na polu pozostał pełen nieśmiertelnej chwały trup księdza Ignacego Skorupki - pisała gazeta - to miejsce jest uświęcone. I jak naprędzej na miejscu tem stanąć powinien kamień jak najprostszy, a w nim wyryty opis tego, czego pokolenia następne śmiercią swoją nauczył kapłan bohater: «Czyń wszystko co twym obowiązkiem, aż do męczeńskiej śmierci, gdy trzeba»”. W Przemyślu zwycięstwo wojsk polskich w Bitwie Warszawskiej uspokoiło nastroje społeczne. W katedrze łacińskiej bp Józef Sebastian Pelczar odprawił - z udziałem przedstawicieli wojska, starostwa i władz autonomicznych - uroczyste nabożeństwo dziękczynne z „płomiennym” kazaniem.
23 sierpnia jednodniową wizytę złożył w Przemyślu generał Wacław Iwaszkiewicz. Wizyta ta spotkała się zapewne z dużym odzewem, gdyż generał przyjechał ze Lwowa rzadko jeszcze spotykanym automobilem. W pierwszych dniach września ostre walki z bolszewikami toczyły się w okolicach Równego, a następnie nad Niemnem. Ciężkie walki toczyły się pod Grodnem, Wołkowyskiem i Druskiennikami. Jednocześnie Armia Czerwona została wyparta z Galicji Wschodniej.
6 września w przemyskim Magistracie odbyło się kolejne posiedzenie Powiatowego Komitetu Obrony Państwa. Przed przystąpieniem do obrad przewodniczący Bocheński złożył hołd bohaterskiej armii „a zaś tym, którzy polegli w obronie ziemi rodzinnej gorące wspomnienie”. Obecni na posiedzeniu członkowie Komitetu uczcili pamięć poległych poprzez powstanie z miejsc. Wydano dwie odezwy w sprawie wstępowania do wojska oraz pożyczki państwowej. W tym czasie prof. Witkowskiego (wyjechał do Rzeszowa) na stanowisku przewodniczącego Powiatowego Oddziału Propagandy zastąpił dr Artecki.
W grudniu 1920 r. sekcja opieki nad rannymi żołnierzami zakończyła swoją działalność. Kilka tygodni wcześniej na jednym z ostatnich posiedzeń PKOP postanowił zakupić dla ochotników 38 pp. skórę na 20 par obuwia oraz przekazać Komitetowi opieki nad ofiarami wojen kresowych 20 tys. marek.
Z całą pewnością rok 1920 to jedna z najpiękniejszych kart w historii grodu nad Sanem.

Pomóż w rozwoju naszego portalu

Wspieram

Podziel się:

Oceń:

2006-12-31 00:00

Wybrane dla Ciebie

Zielona Góra: W wypadku balonu zginęła mistrzyni Polski

2026-03-09 13:57

PAP/Lech Muszyński

W wypadku balonu, do którego doszło w Zielonej Górze zginęła pilotka Aeroklubu Ziemi Lubuskiej Jagoda Gancarek. W ub. roku zdobyła ona tytuł mistrzyni Polski na XI Balonowych Mistrzostwach Kobiet w Nałęczowie – poinformowała rzeczniczka Aeroklub Ziemi Lubuskiej Katarzyna Mayer-Bzowa. Okoliczności wypadku wyjaśnia prokuratura.

Więcej ...

Nieistotne są wielkie czyny, „okrągłe” słowa, ale Boża obecność w mojej codzienności

Adobe Stock

Rozważania do Ewangelii Łk 4, 24-30.

Więcej ...

Feministki atakowały kościoły w Meksyku - świątyń bronili wierni

2026-03-10 08:09
Katolicy zebrali się, aby chronić katedrę w León w Guanajuato

Zdjęcie dzięki uprzejmości Uriela Esquedy/aciprensa.com

Katolicy zebrali się, aby chronić katedrę w León w Guanajuato

Katolicy w różnych częściach Meksyku zebrali się przed kościołami w swoich miastach, aby zapewnić je o swojej ochronie przed przemocą podczas marszów feministycznych zorganizowanych 8 marca w Międzynarodowy Dzień Kobiet.

Więcej ...

Reklama

Najpopularniejsze

40 pytań Jezusa: „Czemu Mnie wystawiacie na próbę?”

Wiara

40 pytań Jezusa: „Czemu Mnie wystawiacie na próbę?”

Zielona Góra: W wypadku balonu zginęła mistrzyni Polski

Wiadomości

Zielona Góra: W wypadku balonu zginęła mistrzyni Polski

Jerozolima: zamknięta Bazylika Grobu Bożego, Msze św. i...

Kościół

Jerozolima: zamknięta Bazylika Grobu Bożego, Msze św. i...

Liban: Proboszcz ruszył na pomoc poszkodowanym, sam...

Kościół

Liban: Proboszcz ruszył na pomoc poszkodowanym, sam...

Nowy Zarząd Zakonu Paulinów

Jasna Góra

Nowy Zarząd Zakonu Paulinów

Papieskie gratulacje dla najstarszego księdza na świecie

Kościół

Papieskie gratulacje dla najstarszego księdza na świecie

Zmarł ks. Jan Sienkiewicz

Niedziela Wrocławska

Zmarł ks. Jan Sienkiewicz

O. Beniamin Bąkowski został nowym Generałem Zakonu...

Kościół

O. Beniamin Bąkowski został nowym Generałem Zakonu...

Modlitwa do Maryi, Królowej Pokoju

Wiara

Modlitwa do Maryi, Królowej Pokoju