Reklama

Kartka z kalendarza

Przemyśl - 1920

W czerwcu 1920 r. do Przemyśla przyjechał przedstawiciel francuskiej misji wojskowej w Polsce. Jej celem było „nawiązanie stosunków z Zarządem Gminy”, toteż spotkał się on z burmistrzem Józefem Kostrzewskim.

Bądź na bieżąco!

Zapisz się do newslettera

W pierwszych dniach lipca w dzienniku Ziemia Przemyska został zamieszczony artykuł W szeregi, w którym czytamy: „... Za mało jeszcze zgłosiło się do O. L. O., za mało rzucono grosza ofiarnego, za mało jeszcze energii wykazaliśmy w formułowaniu siły, której celem jest zgnieść nieprzyjaciół naszych na jakimkolwiek froncie się znajdują...”.
Kilka dni później na błoniach Wilcza miała miejsce przysięga członków Obywatelskiej Legii Ochotniczej. Po zakończeniu Mszy św. do ochotników przemówił bp Karol J. Fischer, który apelował o wytrwanie w „poświęceniu dla Ojczyzny”. Następnie przysięgę odebrał porucznik Doskowski. Organem, który latem i jesienią 1920 r. odgrywał w grodzie nad Sanem niezwykle istotną rolę, był Powiatowy Oddział Propagandy. Na jego czele stał przedstawiciel Komitetu Propagandy Armii Ochotniczej Franciszek Witkowski. Siedziba POP znajdowała się w szkole im. św. Jadwigi przy ul. Wodnej 11. Główne zadania Oddziału sprowadzały się do magazynowania sprzętu wojskowego, broni, amunicji i bielizny, przeprowadzania zbiórek na rzecz ochotniczej armii oraz organizowania wieców propagandowych w Przemyślu i powiecie.
W sierpniu i wrześniu Powiatowy Oddział Propagandy zorganizował w sumie kilkadziesiąt wieców (Kosienice, Wyszatyce, Krasiczyn, Dubiecko, Łętownia, Ostrów, Kruchel Mały, Nienadowa, Drohobycz, Przedmieście Dubieckie, Śliwnica, Żurawica, Stubno - prelegentem był ks. Kazimierz Kotula, Ujkowice, Kuńkowce, Bolestraszyce, Medyka, Krzywcza, Babice, Bachórzec, Kosztowa, Zalesie, Korytniki, Tarnawce, Orzechowce, Miżyniec, Hermanowice, Bircza, Leszczawa Dolna, Kuźmina, Niżankowice, Dobromil, Chyrów). Niemal we wszystkich miasteczkach i większych wioskach założono Gminne i Parafialne Komitety Obrony Państwa, których głównym zadaniem było zbieranie „datków w naturze” (m.in. mleko, jajka, ziemniaki, śliwki) dla rannych żołnierzy i werbowanie ochotników do armii. Dla celów propagandowych wykorzystano nawet odpust w Kalwarii Pacławskiej.
Na początku sierpnia w Przemyślu pojawiła się odezwa, w której apelowano do mieszkańców miasta o dobrowolne opodatkowanie się na rzecz rannych żołnierzy w kwocie 1 marki od okna. Zbiórkę przeprowadzić miało Polityczne Koło Polek. Do akcji niesienia pomocy rannym żołnierzom włączyło się również przemyskie Towarzystwo Dramatyczne Fredreum. W święto Żołnierza Polskiego, w kościele Serca Jezusowego odprawiono uroczyste nabożeństwo z uczestnictwem wojska na czele z korpusem oficerskim. W tym miejscu należy przypomnieć, że 27 lipca 1920 r. na Jasnej Górze miał miejsce akt poświęcenia narodu polskiego Najświętszemu Sercu Pana Jezusa i ponowne obranie Matki Bożej Królowej Polski.
Drugim obok Powiatowego Oddziału Propagandy organem odgrywającym ważną rolę w Przemyślu podczas agresji bolszewickiej był Powiatowy Komitet Obrony Państwa. Liczył on 36 członków, w tym 18 przedstawicieli miasta i tyle samo powiatu. PKOP podzielony został na 6 sekcji na czele z przewodniczącymi: sekcja propagandy - dr Artecki, sekcja skarbowa - Palach, sekcja opieki nad żołnierzami - Koryczkiewicz, sekcja opieki nad żołnierzami, wdowami i sierotami - Dobrzański, sekcja sanitarna - Peters oraz redakcyjna - Turek. Przewodniczącym Komitetu Obrony Państwa został starosta przemyski Bocheński, jego zastępcą A. Garlicki, sekretarzem Kuśnierz. Pierwsze posiedzenie PKOP odbyło się 7 sierpnia 1920 r. w siedzibie Magistratu. W tym okresie w gmachu I Gimnazjum otworzono nowy szpital dla rannych żołnierzy. Do Przemyśla zaczęła napływać fala uchodźców ze wschodu.
Z dużym oddźwiękiem na łamach wspomnianej już Ziemi Przemyskiej spotkała się sprawa śmierci bohaterskiego kapelana ks. Ignacego Skorupki pod Ossowem koło Wołomina 14 sierpnia 1920 r. „Na polu pozostał pełen nieśmiertelnej chwały trup księdza Ignacego Skorupki - pisała gazeta - to miejsce jest uświęcone. I jak naprędzej na miejscu tem stanąć powinien kamień jak najprostszy, a w nim wyryty opis tego, czego pokolenia następne śmiercią swoją nauczył kapłan bohater: «Czyń wszystko co twym obowiązkiem, aż do męczeńskiej śmierci, gdy trzeba»”. W Przemyślu zwycięstwo wojsk polskich w Bitwie Warszawskiej uspokoiło nastroje społeczne. W katedrze łacińskiej bp Józef Sebastian Pelczar odprawił - z udziałem przedstawicieli wojska, starostwa i władz autonomicznych - uroczyste nabożeństwo dziękczynne z „płomiennym” kazaniem.
23 sierpnia jednodniową wizytę złożył w Przemyślu generał Wacław Iwaszkiewicz. Wizyta ta spotkała się zapewne z dużym odzewem, gdyż generał przyjechał ze Lwowa rzadko jeszcze spotykanym automobilem. W pierwszych dniach września ostre walki z bolszewikami toczyły się w okolicach Równego, a następnie nad Niemnem. Ciężkie walki toczyły się pod Grodnem, Wołkowyskiem i Druskiennikami. Jednocześnie Armia Czerwona została wyparta z Galicji Wschodniej.
6 września w przemyskim Magistracie odbyło się kolejne posiedzenie Powiatowego Komitetu Obrony Państwa. Przed przystąpieniem do obrad przewodniczący Bocheński złożył hołd bohaterskiej armii „a zaś tym, którzy polegli w obronie ziemi rodzinnej gorące wspomnienie”. Obecni na posiedzeniu członkowie Komitetu uczcili pamięć poległych poprzez powstanie z miejsc. Wydano dwie odezwy w sprawie wstępowania do wojska oraz pożyczki państwowej. W tym czasie prof. Witkowskiego (wyjechał do Rzeszowa) na stanowisku przewodniczącego Powiatowego Oddziału Propagandy zastąpił dr Artecki.
W grudniu 1920 r. sekcja opieki nad rannymi żołnierzami zakończyła swoją działalność. Kilka tygodni wcześniej na jednym z ostatnich posiedzeń PKOP postanowił zakupić dla ochotników 38 pp. skórę na 20 par obuwia oraz przekazać Komitetowi opieki nad ofiarami wojen kresowych 20 tys. marek.
Z całą pewnością rok 1920 to jedna z najpiękniejszych kart w historii grodu nad Sanem.

Pomóż w rozwoju naszego portalu

Wspieram

Podziel się:

Oceń:

2006-12-31 00:00

Wybrane dla Ciebie

Jaka jest różnica między zniewoleniem a opętaniem? Z czym idzie się do egzorcysty, a z czym na modlitwę o uwolnienie?

2026-05-03 09:10

Karol Porwich/Niedziela

Uczy w szkole, towarzyszy ministrantom i lektorom, a już za chwilę po raz pierwszy poprowadzi pielgrzymów jako przewodnik Grupy Złotej z Jaworzna na Jasną Górę. Ks. Tomasz Zaleśny, wikariusz Parafii św. Wojciecha i św. Katarzyny w Jaworznie, rozpoczyna w diecezji sosnowieckiej posługę modlitwy o uwolnienie. W rozmowie z Dominiką Bem mówi wprost: to nie jest spektakl ani szybkie rozwiązanie, ale droga, na której człowiek musi najpierw zobaczyć prawdę o sobie, żeby w ogóle zacząć żyć w wolności.

Więcej ...

60. rocznica Milenijnego Aktu Oddania Polski w macierzyńską niewolę Maryi Matki Kościoła

2026-05-03 12:53

BP Jasnej Góry

Mija 60 lat od złożenia na Jasnej Górze Milenijnego Aktu Oddania Polski w Macierzyńską Niewolę Miłości za wolność Kościoła w Polsce i na świecie. 3 maja 1966 r. Episkopat Polski pod przewodnictwem Prymasa Polski kard. Stefana Wyszyńskiego oraz rzeszy wiernych zawierzył Pani Jasnogórskiej Kościół i Ojczyznę. To przyrzeczenie jest każdego roku ponawiane w uroczystość Matki Bożej Królowej Polski w jasnogórskim sanktuarium.

Więcej ...

Kard K. Krajewski: Ojczyzna moja jest piękna moim pięknem!

2026-05-03 13:29
Metropolita łódzki kard. K. Krajewski przewodniczył Mszy Św. w intencji Ojczyzny w archikatedrze łódzkiej

Piotr Drzewiecki

Metropolita łódzki kard. K. Krajewski przewodniczył Mszy Św. w intencji Ojczyzny w archikatedrze łódzkiej

W święto rocznicy uchwalenia Konstytucji 3 Maja trzeba sobie zadać pytanie na czym buduje moją wolność osobistą, w naszej Ojczyźnie i na świecie? – mówił kard. Konrad Krajewski w trakcie Mszy św. za Ojczyznę.

Więcej ...

Reklama

Najpopularniejsze

Oświadczenie Kurii Diecezjalnej w Drohiczynie ws....

Kościół

Oświadczenie Kurii Diecezjalnej w Drohiczynie ws....

Jaka jest różnica między zniewoleniem a opętaniem? Z...

Kościół

Jaka jest różnica między zniewoleniem a opętaniem? Z...

31 spojrzeń Maryi: Spojrzenie otwarte

Wiara

31 spojrzeń Maryi: Spojrzenie otwarte

2 maja dokonał się cud św. Januarego. Wierni w Neapolu...

Kościół

2 maja dokonał się cud św. Januarego. Wierni w Neapolu...

Nakazane święta kościelne w 2026 roku

Kościół

Nakazane święta kościelne w 2026 roku

Czy w Uroczystość Najświętszej Maryi Panny, Królowej...

Kościół

Czy w Uroczystość Najświętszej Maryi Panny, Królowej...

Świdnica. Zmarł ks. Paweł Traczykowski, miał 42 lata

Niedziela Świdnicka

Świdnica. Zmarł ks. Paweł Traczykowski, miał 42 lata

W Szwajcarii udzielono Komunii świętej... psom. Nie...

Kościół

W Szwajcarii udzielono Komunii świętej... psom. Nie...

Nowenna do św. Józefa Rzemieślnika o znalezienie dobrej...

Wiara

Nowenna do św. Józefa Rzemieślnika o znalezienie dobrej...