Ks. dr Janusz Czarny - filozof i antropolog wykładowca PWT we Wrocławiu, proboszcz parafii św. Jadwigi we Wrocławiu

Paweł Siciński: - W jednym z filmów spotkałem określenie „bracze” w odniesieniu do ludzi, którzy zbyt mało z siebie dają, a zbyt wiele biorą. Jak to jest, powinniśmy brać czy dawać?

Ks. Dr Janusz Czarny: - Niewątpliwie, z tego punktu widzenia można podzielić ludzi na „braczy” i „dawaczy”. Pismo Święte jasno stwierdza, że więcej szczęścia jest w dawaniu niż w braniu. Są to słowa Pana Jezusa zapisane w Dziejach Apostolskich.

- Dlaczego więcej szczęścia jest w dawaniu?

- Zauważmy, że nie jest ono do końca bezinteresowne, bo obdarowując kogoś czymś być może powodujemy jakiś uszczerbek w naszym stanie posiadania, choć nie chodzi tutaj tylko o rzeczy lub mienie. Obdarowując kogoś naszym czasem czy troską wydawałoby się, że też pozornie tracimy. Tymczasem występuje tutaj sprzężenie zwrotne. Przez to, że dajemy, równocześnie polepszamy siebie. Stajemy się bardziej szlachetni, wewnętrznie lepsi. Tak więc naprawdę - dając, zyskujemy, i to zyskujemy coś, czego świat dać nam nie może.

- To jest racja. Często jednak ludzie nie chcą przyjmować. Jak więc dawać, aby stawać się lepszym człowiekiem?

- Przede wszystkim z radością. W takim sensie, żeby nie być w tym akcie dawania przymuszonym. Nie może to być także gest pustej litości. Sam fakt, że mogę dawać, już powinien mnie napawać radością. Kiedy patrzymy na ludzi, powinniśmy patrzyć na nich nie jak na konkurentów, tylko właśnie jak na daną przez Boga okazję uczynienia dobra. Na tym polega wielka wartość drugiego człowieka, że jest on dla mnie okazją do uczynienia czegoś dobrego.

- No tak, ale z drugiej strony pewne relacje między ludźmi, np. w małżeństwie, polegają zarówno na dawaniu, jak i na braniu.

- Dokładnie tak. Na tym polega przecież wzajemność miłości i tak ona się realizuje i to nie tylko w małżeństwie, ale także w szeroko pojętym życiu społecznym. Jest to zastosowanie tej złotej reguły postępowania, którą zostawił nam Pan Jezus w Ewangelii, kiedy powiada, że wszystko co byście chcieli, żeby ludzie wam czynili, wy im czyńcie. Chodzi więc tutaj o naszą inicjatywę, żebyśmy - nawet nie licząc na wzajemność - wyszli pierwsi z jakimś dobrem. Proszę zauważyć, że funkcjonuje także w potocznym przekazie, jako pozornie chrześcijańskie przysłowie: nie czyń drugiemu, co tobie niemiłe. Wydaje się nam ono w brzmieniu bardzo bliskie temu z Ewangelii. Ale Ewangelia nie tego od nas oczekuje, żebyśmy nie czynili zła. Bo to nie jest ani heroizm, ani coś nadzwyczajnego - po prostu jako istoty ludzkie nie powinniśmy czynić zła i tyle. Ewangelia nas wzywa do aktywności, do czynienia tego, co chcielibyśmy, żeby ludzie nam czynili.

- Dawać należy z radością. A jak należy brać?

- Po prostu w sposób naturalny, tak, jak się przyjmuje każde dobro. Jeżeli brać, to też z wdzięcznością, bo to jest piękna cecha człowiecza. Nie uważać tego, co otrzymujemy, za należne nam. Z drugiej zaś strony traktować to jako okazję do rozszerzania dobra. Również jako jakieś zobowiązanie: skoro ja zostałem obdarowany, to mam dalej obdarowywać innych. A przecież wszyscy jesteśmy tak hojnie obdarowani przez Boga.