W okresie Polski piastowskiej kształtowały się diecezje, pierwsze struktury kościelne. Do najstarszych należały: diecezja poznańska utworzona w 968 r., następnie gnieźnieńska, krakowska, wrocławska i kołobrzeska utworzone podczas zjazdu gnieźnieńskiego w 1000 r. Po reakcji pogańskiej utworzono diecezję kruszwicką będącą kontynuacją kołobrzeskiej, przemianowaną potem na pomorską oraz kujawsko-kaliską, wreszcie włocławską. Następną w kolejności była utworzona w 1075 r. diecezja płocka, zwana mazowiecką, obejmująca ogromne obszary na prawym brzegu Wisły.
Pierwszymi pasterzami diecezji płockiej byli biskupi pochodzenia obcego, dopiero od czasów bp. Lupusa (1170-86) wyznaczonego przez Bolesława Kędzierzawego zaczęła się seria biskupów polskich. Diecezja mazowiecka należała do dość dobrze uposażonych, bowiem biskupi płoccy byli właścicielami takich miast, jak: Pułtusk, Wyszków, Andrzejewo, Brok, Górzno, Raciąż, połowy Czerwińska oraz prawie 150 wsi w różnych kluczach. Dlatego też o biskupstwo to ubiegało się wielu kandydatów, ale z tej diecezji wielu w czasach staropolskich awansowało na stolice bardziej intratne i zaszczytne. Przechodzenie na kolejne stolice, zwykle lepsze i godniejsze, było praktyką dość częstą. Szczytem było osiągnięcie arcybiskupstwa gnieźnieńskiego, co w późniejszych czasach wiązało się z urzędem i tytułem Prymasa Królestwa Polskiego.
Biskupi płoccy, podobnie jak inni, z różnych powodów przechodzili lub otrzymywali awanse na diecezje większe, starsze, godniejsze. Z Płocka wędrowali do Włocławka, Poznania, Fromborka, Krakowa, Gniezna, a w czasach zaborów do Mohylewa - Petersburga.
Exodus biskupów płockich zapoczątkowali biskupi okresu renesansu. Pierwszym z nich był Jan Lubrański uczestniczący w działalności politycznej Kazimierza Jagiellończyka i Jana Olbrachta. Wyznaczony biskupem płockim w 1498 r. nie objął rządów, bowiem w tymże roku został przeniesiony na biskupstwo poznańskie.
Z biskupstwa płockiego do Włocławka przeszło sześciu biskupów, byli to: bp Wincenty Przerębski (1498 - 1504), bp Wojciech Baranowski (1591-1607), bp Jan Gembicki (1655-74), bp Bonawentura Madaliński (1674-81), bp Antoni Sebastian Dembowski (1737-52), bp Wincenty Teofil Popiel (1863-75).
Na królewską stolicę krakowską przeszli z Płocka biskupi: bp Jan Chojeński (1535-37), bp Piotr Gamrat (1537-38), bp Samuel Maciejowski (1541-46), bp Piotr Myszkowski (1565-77), bp Marcin Szyszkowski (1607-16), bp Stanisław Dąbski (1682-92).
Na biskupstwo warmińskie awansował biskup płocki Andrzej Chryzostom Załuski (1692-99), zaś bp Andrzej Stanisław Kostka Załuski (1723-36) po objęciu urzędu kanclerza przeszedł na biskupstwo w Łucku.
Na arcybiskupstwo gnieźnieńskie i prymasostwo przeszło trzech biskupów płockich: bp Andrzej Krzycki (1527-35), bp Henryk Firlej (1617-24) oraz brat króla, biskup płocki Michał Jerzy Poniatowski (1773-85).
W czasach zaborów dwóch biskupów płockich otrzymało nominacje na arcybiskupów metropolitów mohylewskich rezydujących w Petersburgu; byli to: Jerzy Józef Elizeusz hrabia Szembek (1901-03) oraz Apolinary Wnukowski (1904-08).
W XX wieku biskup płocki Zygmunt Kamiński (1984-99) otrzymał godność arcybiskupa metropolity szczecińsko-kamieńskiego.
Także siedmiu biskupów pomocniczych diecezji płockiej otrzymało awanse kościelne. Sufragan płocki Jan Zamojski (1595 - 1604) otrzymał arcybiskupstwo lwowskie, biskup sufragan Wojciech Tolibowski (1643-55) otrzymał biskupstwo poznańskie, Zygmunt Czyżewski (1655-64) mianowany został biskupem kamienieckim, Melchior Optat Fijałkowski (1842-56) otrzymał nominację na arcybiskupa metropolitę warszawskiego, Aleksander Kazimierz Dziewałtowski-Gintowt, sufragan płocki, a potem wikariusz kapitulny (1872-83) przeniesiony został na urząd arcybiskupa metropolity do Mohylewa, Adolf Piotr Szelążek (1918-25) mianowany został biskupem w Łucku, Andrzej Wojciech Suski (1986-92) mianowany został pierwszym biskupem nowo utworzonej diecezji toruńskiej.
6 grudnia 2006 r. Ojciec Święty Benedykt XVI mianował biskupa płockiego prof. dr. hab. Stanisława Wojciecha Wielgusa arcybiskupem metropolitą warszawskim.
Tak więc wśród 84 biskupów płockich arcybiskup metropolita Stanisław Wielgus jest dwudziestym drugim pasterzem, który w ramach awansu kościelnego obejmuje nową katedrę pasterską. Żegnając go z żalem, wspominamy go jako pasterza dzielnego, odważnego, zatroskanego o kondycję Kościoła płockiego, a jako pasterzowi metropolii warszawskiej, do której należy diecezja płocka, życzymy dalszych sił i mocy Bożych, aby z taką mądrością i zaangażowaniem posługiwał dalej Kościołowi i Narodowi.